Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Атаулары мен этимологиясы
Қаланың атауы ерте Мысырдың Zawty (Z3JW. TJ) (кейінгі Мысыр тілінде Səyáwt) сөзінен шыққан, ол копт тілінде Syowt деп қабылданып, Жоғарғы Мысырдың солтүстік бағытының "Қорғаушысы" деген мағынаны білдіреді. Греко-рим Мысырында бұл қала Ликополис немесе Ликополис (Λυκόπολις, "ἡ Λύκων πόλις"), ("қасқыр қаласы") Ликон немесе Лико деп аталды.
The name of the city is derived from early Egyptian Zawty (Z3JW. TJ) (late Egyptian, Səyáwt) adopted into the Coptic as Syowt , which means "Guardian" of the northern approach of Upper Egypt. In Graeco Roman Egypt, it was called Lycopolis or Lykopolis (Λυκόπολις, "ἡ Λύκων πόλις"), ('wolf city') Lycon, or Lyco.
Ежелгі Асыут
Ежелгі Асиут шамамен б.з.д. 3100 жылы Жоғарғы Египеттің Он үшінші номының (Ликополит номы) астанасы болған. Ол Нил өзенінің батыс жағасында орналасқан. Ежелгі Египеттің Асиут қаласының ең танымал екі құдайы – Анубис және Вэпвавет, екеуі де қайтыс болғандармен байланысты құдайлар. Бірінші аралық кезеңде «Завти» билеушілері (Хети I, Тефиби және Хети II) Гераклеополит патшаларын қолдады, олардың иелігінде бұл Ном оңтүстік шекараны құрады. Он бірінші династияның билігі кезінде осы Ном мен оңтүстік Номдар арасындағы қақтығыс Тебаның жеңісімен және Асиуттың маңыздылығының төмендеуімен аяқталды. Ликополисте ерекше қираған орындар жоқ, бірақ жақын жердегі тау жыныстарының қазылған бөлмелерінде қасқырлардың мумиялары табылды, бұл қала атауының шығу тегін растайды, сондай-ақ Диодор Сицилий сақтап қалған дәстүрді де растайды. Озирис Ликополисте қасқыр символымен құлшылыққа ие болған. Аңыз бойынша, ол «көлеңкеден» қасқыр түрінде Изида мен Горусқа Тифонмен күресуде көмектесу үшін келген. Асиутте табылған басқа да ежелгі Египет ескерткіштері: Асиут некрополі (қазіргі қаланың батысында), Тоғызыншы, Оныншы және Он екінші династияларға жататын қабірлер, сондай-ақ Сиес және Аменхотептің Рамсид қабірлері. Грек-рим дәуірінде Асиутте қаланың грекше атынан шыққан «Ликополитан» деп аталатын копт тілінің ерекше диалектісі болған. Бұл диалекттің сирек қолданылатын атаулары – «Sub Akhmimic» және «Assiutic». ХХ ғасырдың басында қаланың жанынан үлкен Византиялық қазына табылды, ол қазір Батыс елдерінің көптеген мұражайларында сақталады. Бұл қазынада ежелгі дәуірден сақталған ең әсем зергерлік бұйымдар бар. Асиут Селима және Харга оазистері арқылы қаланы Дарфурмен байланыстырған 40 күндік жолдың соңында орналасқан. Жергілікті малшылар «Дарб әл Арбаин» деп атаған бұл жолдың тарихы 700 жылдан астам. Ол 14 ғасырдағы ең гүлденген кезеңінде 12 000 түйеге дейін кербуендер үшін жол ретінде пайдаланылған.
Ancient Asyut was the capital of the Thirteenth Nome of Upper Egypt (Lycopolites Nome) around 3100 BC. It was located on the western bank of the Nile. The two most prominent gods of ancient Egyptian Asyut were Anubis and Wepwawet, both funerary deities. During the First Intermediate Period, the rulers of "Zawty" (Khety I, Tefibi, and Khety II) were supporters of the Herakleopolitan kings, of whose domain the Nome formed the southern limits. The conflict between this Nome and the southern Nomes under the rule of the Eleventh Dynasty ended with the victory of Thebes and the decline of Asyut's importance. Lycopolis has no remarkable ruins, but in the excavated chambers of the adjacent rocks mummies of wolves have been found, confirming the origin of its name, as well as a tradition preserved by Diodorus Siculus, to the effect that an Ethiopian army, invading Egypt, was repelled beyond the city of Elephantine by packs of wolves. Osiris was worshipped under the symbol of a wolf at Lycopolis. According to a myth, he had come "from the shades" as a wolf to aid Isis and Horus in their combat with Typhon. Other ancient Egyptian monuments discovered in Asyut include; the Asyut necropolis (west of the modern city), tombs which date to dynasties Nine, Ten and Twelve, and the Ramessid tombs of Siese and Amenhotep. In Graeco Roman times, there was a distinct dialect of Coptic spoken in Asyut, known as "Lycopolitan", after the Greek name for the city. Lesser used names for this dialect are "Sub Akhmimic" and "Assiutic". A large Byzantine Treasure was discovered near the city in the early twentieth century and is now dispersed amongst a number of museums in the West. The hoard is composed of some of the most elaborate jewellery to survive from late antiquity. Asyut was at the end of the 40 Day Road that connected the city to Darfur through the Selima and Kharga Oases. The history of the road, known by local herders as Darb al Arba'in, goes back over 700 years. It was used as a pathway for great caravans of up to 12,000 camels at its peak in the 14th century.
Қазіргі Асыут
Бүгінде Асют қаласында 400 000-ға жуық адам тұрады. Бұл Египет қалаларының бірі, онда копт христиандары шамамен 50% пайызға шоғырланған. Сондай-ақ, бұл жерде Египеттің ең ірі университеттерінің бірі – Ассиут университеті, Ассиут бөгеті және Лилиан Трашер есімді жетімдер үйі орналасқан. Бұл қала әлі күнге дейін күміс аппликациясымен жасалған шальдар шығаратын әлемдегі санаулы қалалардың бірі және ірі тоқыма өнеркәсібіне ие. Қала жақсы сапалы қыш ыдыстар, инкрустацияланған ағаш бұйымдары мен кілемдерді де шығарады. Асют – Рас Шухейр-Асют мұнай құбырының, Каир-Асют газ құбырының соңғы нүктесі және жоспарланған Асют-Кена газ құбырының бастамасы болып табылады, соңғы екеуі Ніл аңғары газ компаниясының құбыр желісі жобасының құрамына кіреді. Асют, Нил өзені арқылы жатқан Асют бөгетінің жанында, көршілес Аль-Хамра портының қасында орналасқан. Бөгет 1902 жылы салынды, ал 1980 жылдары гидроэлектр станциясы қосылды. Луксор, Миня, Кена және Асют қалаларында күндізгі және түнгі температура арасындағы айырма Египеттегі басқа қалалармен салыстырғанда ең үлкен. Асют қаласы шамамен 600 метр биіктіктегі екі тау тізбегінің арасында жатыр. Сонымен қатар, Египеттің орталық бөлігінде, Жерорта теңізі мен Қызыл теңізден бастап биіктік төмендейді. Бұл қала мен жақын маңдағы қалалар мен ауылдарға континенттік климаттың ұқсас ерекшеліктерін береді, яғни қалада қыс суық әрі қатал болады, ал жаз ыстық, бірақ ылғалдылық аз. Жазда температура жоғарылайды. Алайда, қыста Асют түнгі температураның төмендеуіне ұшырайды және мұз қатуы мүмкін, бірақ қаладағы жауын-шашынның аздығы мен жалпы ылғалдылықтың төмендігіне байланысты градус немесе қар сирек жауады. Ең жоғары температура 1994 жылғы 23 шілдеде тіркелді, ал ең төменгі температура 2008 жылғы 16 қаңтарда тіркелді.
Today, the city of Asyut has almost 400,000 inhabitants. It is the Egyptian city with one of the highest Coptic Christian concentrations of approximately 50%. It is also home to the Assiut University, one of the largest universities in Egypt, to the Assiut Barrage, and to the Lillian Trasher Orphanage. The city is one of the only cities in the world that still makes silver appliqué work shawls and is home to a large textile industry. The city also produces fine pottery, inlaid woodwork, and rugs. Asyut is the terminus of the Ras Shukheir Asyut oil pipeline, the terminus of the Cairo Asyut gas pipeline and the beginning of the proposed Asyut Qena gas pipeline, the last two being part of the Nile Valley Gas Company Pipeline Project. Aysut is next to the Aysut Dam across the Nile river in the neighboring port of Al Hamra. The dam was built in 1902 and a hydroelectric plant was added in the 1980s. Luxor, Minya, Qena and Asyut have the widest difference of temperatures between days and nights of any city in Egypt, with almost difference. The city of Asyut is sandwiched between two mountain ranges of about 600m height. There is also a lowering in elevation in mid Egypt, from the Mediterranean and the Red Sea. This gives the city and nearby towns and villages the similar properties of a continental climate, meaning that the city has harsh and chilly cold winter weather, and very hot but non humid summers. During summer the temperature can exceed Yet, in winter Asyut gets below temperatures during the night and frost can easily form, while hail or snow are rare because of the low average of the city's precipitation and general low humidity. The highest record temperature was , recorded on July 23, 1994, while the lowest record temperature was , recorded on January 16, 2008.
Мәдениет
Алексан-паша сарайы 1910 жылы жергілікті аристократтық отбасының өзен жағасындағы үйі ретінде салынған. 1995 жылға дейін ол отбасының меншігінде болды, кейін мемлекетке сатылды. Сарайды қалпына келтіріп, мұражай ету жоспарлануда.
The Alexan Pasha Palace was constructed in 1910 as a riverside residence of a local aristocratic family. It remained in possession of the family until 1995 when it was sold to the state. There are plans to restore the mansion and turn it into a museum.