Кіріспе

Үндістандық кинорежиссер, оператор (1963 жылы туған)

Ражив Менон (20 сәуір 1963 жылы туған) – бірнеше үндістандық өңірлік киноиндустриясында режиссер және оператор ретінде жұмыс істеген үнді кинорежиссері. Мани Ратнамның «Бомбей» (1995) тамыл драмасымен кинооператор ретінде танымал болғаннан кейін, Менон Ратнаммен «Гуру» (2007) және «Кадал» (2013) сияқты басқа да жобалар бойынша ынтымақтастығын жалғастырды. Ол сонымен қатар екі сыншылар тарапынан жоғары бағаланған тамыл фильмін – «Минсара Канаву» (1997) және «Кандукондайн Кандукондайн» (2000) түсірді, соңғысы үшін «Фильмфэр» сыйлығын жеңіп алды. Біраз үзілістен кейін Менон «Сарвам Таала Маям» фильмімен режиссерлікке қайта оралды. Кинодан тыс, Менон – жетекші үнді жарнама режиссері және деректі фильмдерге, жарнамалық фильмдерге және кинотеатрларға жабдықтармен қамтамасыз ететін «Ражив Менон Продакшн» және «Mindscreen Film Institute» институттарын басқарады.

Ерте өмір

Ражив Менон 20 сәуірде 1963 жылы Кочин қаласында, малаялам тілінде сөйлейтін отбасында дүниеге келді. Әкесінің теңіз офицері болуына байланысты, Менон бала кезінде Үндістанның әртүрлі аймақтарында тұру мүмкіндігіне ие болды. Оның анасы – белгілі әнші Кальяни Менон, ал ағасы қазір Үндістан теміржолында офицер болып қызмет етеді. Жастығынан саяхаттап жүргендіктен, Менон әскери теңіз базасында «Наваронның қарулары» (1961) сияқты соғыс фильмдерін топтап тамашалаудан басқа теледидар көруге сирек мүмкіндік алды. Отбасысы Вишакапатнамға көшкеннен кейін, ол киноға қызығушылық танытып, хинди және малаялам фильмдерінің әсеріне түсті, мысалы, «Сахиб Биби Ауэр Гулам» (1962), «Чеммин» (1965), «Нирмальям» (1973), «Яадон Ки Баарат» (1973). Кейіннен Менон он бес жасында Мадрасқа көшіп, балалық шағын осы қалада өткізді. Осы кезеңде әкесінің қазасы Менонға бағыт-бағдар беруде қиындық туғызды және ол «жарысқа түсуге» мәжбүрлейтін жұмысқа баруды қаламады. Оның көршісі, фотожурналист Десикан, «The Hindu» газетінде жұмыс істейтін, бос камерамен сыйлады, бұл Менонның кинооператорлыққа деген қызығушылығын ояртты. Менон фильмнің сәттілігі «өмірін өзгертті» деді. Ол ұсынысты екі ай бойы ойлап, ақырында Рахман мен Мани Ратнамын «Минсара Канаву» жобасын қабылдауға көндірді. Арвинд Свами рөлге қол қойды, сондай-ақ тамил киносында дебют жасайтын хинди актрисасы Каджол да қатысты. Фильм 1997 жылдың қаңтарында шықты және Ченнаи кассасында сәтті болды, тіпті сол күні шыққан Мани Ратнамынның «Ирувар» (1997) саяси драмасынан да жоғары нәтиже көрсетті. Бастапқыда көрермендер фильмнің трагикалық соңына наразы болғандықтан, дистрибьюторлар фильмге түсірілген баламалы аяқтауды пайдаланды. Фильм 1997 жылдың қазан айында ABC Films компаниясы тарапынан хинди тілінде «Сапнай» деп қайта түсірілді, бұл Каджолдың Солтүстік Үндістандағы танымалдылығын пайдалануға мүмкіндік берді және сыншылардан орташа жоғары баға алды. Алғашқы жобасының сәттілігінен кейін, Менон 1998 жылдың соңғы тоқсанында продюсер Калайпули С. Танумен бірлесіп, жаңа фильм түсіруге келісім жасады. Менон 1998 жылдың қараша айында Субрамания Бхаратхидің өлеңінен алынған атаумен «Тееккул Виралай Вайтал» жобасының дайындық жұмыстарын бастағанын хабарлады. Кейіннен Менон үлкен сюжетті қалап, Джейн Остинның «Аң және сезім» романы негізінде сценарий жазды және жоба «Кандукондайн Кандукондайн» деп аталды. Менон фильмде бейнеленген екі қарындастың тағдыры өмірінің қиын кезеңдерінде өзін және ағасын еске түсіретінін айтты. Маммути, Ажит Кумар, Аббас, Айшвария Рай және Табу сияқты актерлердің қатысуымен түсірілген фильм жоғары өндіріс сапасы мен Рахманның танымал саундтрегінің арқасында шығу алдында көп күтілді. 1999 жылдың қарашасында түсірілімнің көп бөлігі аяқталғаннан кейін, Менон фильмнің қаралайын көшірмесін алдымен ауыл тұрғындарына көрсеткісі келді, бұл олардың тақырыпқа жақын болуын қамтамасыз ету үшін жасалды, өйткені оның бұрынғы фильмі ауылдық аймақтарда жақсы қабылданылмады. Фильм Тамил Надудағы кассада 150 күн көрсетілді, бұл оны табысты фильмге айналдырды. Менон фильмді Солтүстік Үндістан көрермендеріне де көрсетуді жоспарлады, бірақ фильмді дубляждаудан бас тартып, ағылшын субтитрлері бар түпнұсқа көшірмені ұсынды. Оның пікірінше, карнатикалық музыканың күшті элементтері, Субрамания Бхаратхидің поэзиясы және Қараикуди атмосферасы тамилдік фон үшін ғана арналған. Фильм 2011 жылдың қараша айында Regus London Film Festival фестивалінде көрсетілді, ал Ұлыбританияның «The Guardian» газетінің сыншылары оны 270 фильмнің ішіндегі ең үздік 12 фильмнің бірі деп бағалады. Сыншы Питер Брэдшоу бұл «романның қызықты жаңа нұсқасы» екенін атап өтті және «күрделі сюжеті оны қазіргі Үндістанға еркін бейімдеуге мүмкіндік береді» деп қосты, оны Анг Лидің «Құпия жолбасшы» және Кэмерон Кроудың «Шамадан тыс белгілі» фильмдерімен бір қатарға қойды. Менон фильмді бүкіл әлемде көрсетті, оның ішінде 2001 жылдың сәуірінде Вашингтон кинофестивалінде, 2002 жылдың тамызында Локарно кинофестивалінде және 2004 жылдың наурыз айында Тибурон халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Менон режиссер Санжай Лила Бхансали мен актер Ирфан Ханмен фильмнің хинди нұсқасын жасау мүмкіндігін талқылады, бірақ жоба іске аспады.

Соңғы жобалар, 2001 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Менонның екінші және үшінші көркем фильмдерінің арасында он сегіз жыл болды. 2001 жылдың басында Менон «Спин» фильмінің сценарийін жаза бастады. Бұл фильмде бұлшық дистрофиясы бар бала мен басты рөлді ойнауға ниеттенген крикетші Анил Кумбле арасындағы нақты өмірдегі қарым-қатынас суреттелді. Алайда, жоба іске аспады және ол сценарийді қайта жазуды көп ұзамай тоқтатты. 2006 жылы Менон «Қоқыршы үйдің төбесінде» комедиялық драмасының хинди тіліндегі нұсқасымен айналысты және Амитабх Баччанды басты рөлге шақыруға үміттенді. Бірақ жоба тоқтап, іске аспады. Кейін, 2008 жылдың соңында Менон Айшварья Рай мен Абишек Баччанға «Дхун» атты жобаның сценарийін ұсынды, және олар фильмде жұмыс істеуге келісті. Сценарий Хришикеш Мукерджинің «Абхиман» (1973) фильмінен шабыттанды, бірақ актерлер басқа жобалармен айналысқаннан кейін фильм жобасы іске аспады. Содан кейін, 2012 жылдың қаңтарында Менон продюсер Сомапрасад үшін М.С. Суббулакшминің өмірбаянына арналған фильмге келісті, ол Т.Дж.С. Джордждың «MS, A Life In Music» кітабына негізделген болар еді. Алайда, 2013 жылдың ақпанында Менон басқа сценариймен және үлкен бюджетпен жаңа жобаға кірісетінін және Видья Балан әншінің рөліне келіскенін мәлімдеді. Жоба расталғаннан кейін, Сомапрасад фильмнің түсірілімін тоқтатуға талап қойды және сот арқылы Менонға фильм түсіруден тыйым салды. Фильмдерге арналған идеяларды жазудан және қабылдамаудан басқа, Менон кино институтында оқытушы және жарнама режиссері ретінде жұмысын жалғастырды. Ол сонымен қатар Мани Ратнамның «Гуру» (2007) және «Кадал» (2013) фильмдерінің операторы болып жұмыс істеді. Көркем фильмдердегі қысқа үзілістен кейін, ол өзінің соңғы туындысы – «Сарвам Таала Маям» (2019) фильмімен Г.В. Пракаш Кумармен бірге қайта оралды. Фильм музыкалық ортада өтеді және болашақ перкуссияшының оқиғасын айтады.