Кіріспе

Дербидегі Арборетум

Дерби Арборетумы – Англияның Дерби қаласында орналасқан қоғамдық саябақ және арборетум. Ол қала орталығынан оңтүстікке қарай, Роуз Хилл ауданында орналасқан. 1840 жылы жергілікті қайырымдастық корларынан көмек көрсеткен Джозеф Струтттың жерін сыйға тартуынан кейін және Джон Клаудиус Лудонның жобалары бойынша ашылды. Бұл Англиядағы алғашқы мемлекеттік меншіктегі, жоспарланған, қалалық демалыс саябағы болды. Ұзақ жылдар бойы күтімсіз қалғаннан кейін, Арборетум 21-ші ғасырдың басында Heritage Lottery Fund грантының шамамен 5 миллион фунт стерлинг көмегімен кеңінен қайта жаңартылды. Ол Англияның ерекше тарихи маңызы бар саябақтар мен бақтар тізілімінде ІІ* дәрежеде тіркелген.

Тарих

Дерби арборетумы 1840 жылы ашылды және көбінесе «Британиядағы алғашқы қоғамдық саябақ» деп сипатталады. Бұрын жасыл кеңістіктер мен жалпы пайдаланудағы жерлер, сондай-ақ жеке саябақтар мен бақтар болғанымен, Дербидегі саябақ – қалалық ортада халықтың демалуы үшін арнайы жоспарланған алғашқы орын болды. Арборетумды 1840 жылы Дербидің бұрынғы мэрі және белгілі жергілікті өнеркәсіпшілер отбасының мүшесі Джозеф Струтт қалаға сыйға берді. Струтт – белгілі қайырымды, ол Дерби жұмысшыларына оның және оның отбасының байлық жинауына көмектескені үшін ризашылық білдірді және қарқынды өсіп, қалалық аймаққа қажетті демалыс орнын сыйлап, алғысын білдіргісі келді. Струтт саябақты жобалауды Джон Клаудиус Лудонға тапсырды, ал Лудон Струттің ботаникалық бақ және ойын-сауық алаңдарына арналған бастапқы жоспарларын өзінің көзқарасына бейімдеді, соның ішінде ландшафты жолдарды қосты. Арборетумның құрылысы 1839 жылдың шілдесінде басталды және 1840 жылдың 16 қыркүйегінде өткен салтанатты ашылуға дейін аяқталды. Осы оқиға Дербидің орталығындағы Market Place-тен жаңа саябаққа шерумен белгіленді. Бастапқыда саябақ күтімін қамтамасыз ету үшін кіру ақысын алды. Дегенмен, жексенбі және сәрсенбі күндері кіру тегін болды (Дербиде жартылай күн жұмыс істеу қабылданған). Бұл, уақыты шектеулі және кіру ақысын төлеуге шамасы жетпейтін жұмысшы табының, оларға уақыт болғанда ғана арборетумға тегін кіруге мүмкіндік берді; іс жүзінде, саябақтың шығындары уақыты мен ақшасы бар адамдардың есебінен төленді. 1882 жылы ақы алу толығымен жойылғанға дейін тегін кіру уақыты ұзартылып келді. 1859 жылы Арборетумды Еуропа бойынша зерттеу сапары кезінде Фредерик Лоу Олмстедтің көптеген саябақтарының біріне сапар шекті, және ол Лудонның жұмысының элементтерін Нью-Йорктегі Центральдық парктің дизайнына енгізген болуы мүмкін деп есептеледі. Кен Расселдің 1969 жылы «Оскар» жүлдесін алған «Махаббаттағы әйелдер» фильмінің бір көрінісі Арборетумда түсірілді. Сахнада Аслин жобалаған оркестрлік аспапта қола оркестрі ойнады, ал Оливер Рид, Алан Бейтс және Гленда Джексон оның алдында актерлік шеберлік көрсетті. Құтқарылу мерекесіне арналған павильонға бояу жағылды; бұл ғимаратта 2005 жылға дейін жасалған соңғы жұмыс болды, ол толығымен қайта жаңартылды.