Кіріспе

Монтурсвилл – Пенсильвания штатының Лайкоминг округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 4 745 адамды құрайды. Бұл қала Уильямспорт, Пенсильвания метрополитендік статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады. Уильямспорт аймақтық әуежайы Монтурсвиллде орналасқан. Лоялсок ағысының шығыс жағасында, бұрынғы Отстонвакин ауылының жанында салынған бұл қала, француз-үнді және 18 ғасырдың басында Нью-Йорк пен Пенсильваниядағы британдық отаршылдық үкіметке қызмет еткен үнді тілмашысы және келіссөзші Мадам Монтурдың ұлы Эндрю Монтурдың құрметіне аталған. Ол бұл ауылды басқарған. Оның ұлы да тиімді тілмаш және келіссөзші болып, Пенсильвания мен Вирджиниядағы отаршылдық үкіметтерге, соның ішінде француз және үнді соғысы кезінде қызмет еткен.

Тарих

Оцтавонкин – Батыс Сускехана өзенінің сағасындағы Лоялсок өзенінің құйылысында орналасқан туа біткен ауыл. Ұлы Шамокин жолы өзеннің батыс жағалауымен созылып жатқан, және 20 ғасырдың соңындағы археологиялық зерттеулер көрсеткендей, ауыл негізінен осы жерде орналасқан. 1730 және 1740 жылдары ол Пенсильвания шебінде уағыз жасайтын моравиялық миссионерлер үшін маңызды тоқтау орнына айналды. Мысалы, 1742 жылы Онеида басшысы Шикелламидің рұқсатымен, Конрад Вайзердің жетекшілігінде миссионерлік қызмет атқарған граф Зинзендорф Отстонвакинге келді. Мадам Монтур Квебекте дүниеге келген, алгонкин-француз тегінен шыққан деп саналады. Бір дерек бойынша, ол 1740 жылдары бір колонистке ирокездердің шабуылы кезінде тұтқынға алынып, ирокез отбасына асырап алынғанын айтқан. (Оның нақты есімі Екатерина, Элизабет/Изабель немесе Мадлен болуы мүмкін.) Француз және ағылшын тілдерін, сондай-ақ алгонкин және ирокез тілдерін білген ол Нью-Йоркте зор ықпалға ие болды және губернатор Роберт Хантердің жеке аудармашысы қызметін атқарды. Ол және оның күйеуі Карондавана 1727 жылы Пенсильванияға көшіп келді, Нью-Йорктан оңтүстікке қарай жылжыды; ол Пенсильванияның осы бөлігіндегі шауни тайпасы тарапынан провинциялық кеңеске өкіл ретінде тағайындалған еді. Карондавана – соғыс басшысы, ол 1729 жылы катавба тайпасына қарсы оңтүстік шабуылы кезінде қаза тапты. Мадам Монтур британдықтардың досы ретінде ықпалын сақтап, ирокездер мен аймақтың басқа да туа біткен халықтарының мүддесін қорғады. Ол Батыс Сускехана өзенінің аңғарына көшіп келе жатқан ақ халыққа жол көрсетіп, қонақжайлылық танытты. Ол аймақтағы түрлі үнді тайпаларына зор ықпал етті, олар колониялық кеңеюдің күшеюін сезінді. Квебектің Труа-Ривьер қаласында дүниеге келген деп саналатын Мадам Монтур Нью-Йорк провинциясында өсті, онда ол британдықтарға аудармашы болып қызмет етті. Оның көптеген туысқандары болғандықтан, ол өте ықпалды болды. Британдық отаршылдық үкіметі кейде оған қызметі үшін ақы төлеуде кешігіп, оны жылына бір рет төлем күтуге мәжбүр етті. Мадам Монтурдың үш баласы болған деп есептеледі, бірақ туыстық қатынастарды анықтаудағы шатасу тарихшылар арасында олардың мәртебесіне қатысты дау тудырды. Луи (Льюис), оның ағасы Луи Кук Монтурдың құрметіне аталған ұлы немесе жүрегі жақын туысы болуы мүмкін. Ол француз-үнді соғысы кезінде аудармашы болып қызмет еткен, сол кезде қаза тапты. Оның қызы (немесе жүрегі жақын туысы) Маргарет, кейіннен «Француз Маргарет» деп аталған, Ликоминг Крик өзенінің сағасында, Монтурсвилльден Батыс Сускехана өзенінің бойымен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан «Француз Маргарет қаласының» жетекшісі болды. Оның аман қалған ұлы Эндрю 1740 жылдары Отстонвакиннің басшылығын өз қолына алды. Көп тілді ортада өскен ол анасының тілдерге деген қабілетін мұра етті, француз, ағылшын, ленапе, шауни және ирокез тілдерін білді. Туа біткен американдықтармен де, еуропалықтармен де оңай тіл табыса білген ол жергілікті тайпалар мен қоныс аударушылар үшін аудармашы болып жақсы табыс тапты. 1742 жылы граф Зинзендорф Монтурмен кездескенде, оны «нағыз еуропалыққа ұқсайды, және оның бетінде кең жолақты бояу болмағанда, оны еуропалық деп қателесер едік» деп сипаттады. Монтур сондай-ақ Конрад Вайзер және басшы Шикелламимен аудармашы болып жұмыс істеді. Оған Пенсильвания провинциясы Монтурсвилль аймағында жер берді. Кейіннен ол француз-үнді соғысы кезінде Форт Нецесситидегі Джордж Вашингтон армиясында капитан болып тағайындалды. Эндрю Монтур Монтурсвилльден бір кезде кетіп, анасымен бірге Джуниата округіне көшіп, соңында Питтсбургке жақын Аллегейни өзеніндегі Монтур аралына қоныстанды. Ол 1753 жылы осы аймақта қайтыс болды.

Федералды кезең және одан кейінгі кезеңдер

Бұл жерге еуропалық америкалықтар тұрақты қоныс салғанға дейін Америка Тәуелсіздік соғысы аяқталғанша күтілді. Ельсе Монтурсвиллде көптеген құрылыстар салды, алғашқы тұрақты үйді салуда әкесімен бірге жұмыс істеді.

Үнділер паркі

Индиялық парк Монтурсвиллдің солтүстік-батыс жағында орналасқан; 180 қарама жолы және АҚШ 220 қарама жолы оған параллель өтеді. XXI ғасырда бұл үлкен демалыс паркінде бірнеше шақырымға созылатын жаяу және велосипед жолдары, көптеген софтбол алаңдары, пикник аймақтары мен беседкалар, сондай-ақ балық аулауға арналған көлдер бар. Индиялық парк 19 ғасырдың соңында ойын-сауық паркі ретінде құрылған. Бұл парк троллейбус паркі ретінде танымал болған, оған қоғамдық көлікпен жетуге болады. Уильямспорттан келген келушілер қала орталығында троллейбусқа мініп, Лоялсок ағысының жағасында демалыс күнін өткізу үшін Индиялық парке баратын. Монтурсвиллге бүкіл әлемнен, соның ішінде Жапониядан, Австралиядан және Бельгиядан көңіл айтулар келді. Губернатор Том Ридж әйелімен бірге мектептегі еске алу шарасына қатысты. Ридж сонымен қатар Нью-Йорк қаласының мэрі Руди Джулиани және Пенсильвания сенаторы Рик Санторум қатысқан еске алу қызметіне де қатысты. Президент Билл Клинтон, Атланта Олимпиадасындағы АҚШ софтбол командасы және АҚШ-тағы Франция елшісі Франсуа Бужон де Л’Эстанг (1995–2002) да көңіл айтты. Монтурсвилл орта мектебінің аумағында Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласынан Джеймс Барнхилл жасаған періште мүсінінен тұратын ескерткіш орнатылды, оның тұғырына 21 жергілікті құрбанның есімдері мен оқиғаның қысқаша сипаттамасы жазылған. Ескерткіш 21 ағаштан тұратын дөңгелек тоғайда орналасқан, әр ағаш қайтыс болған әрбір адамға арналған. Періште таңдалған себебі, 1996 жылдың 21 шілдесінде мектептің үстінен өткен бұлттың пішіні адамдарға періштеге ұқсаған, ал оның аяғында 21 кішкентай бұлт болған. Рэндольф Хадсон (State College) ескерткіштің дизайнын жасаушы ретінде таңдалды, ал Бет Хершбергер ландшафт дизайнімен айналысты. Бес жетекші – Монтурсвилл аймақтық орта мектебінің француз тілі мұғалімі Дебби Дики, оның күйеуі Даг Дики, бұрынғы мектеп кеңесінің мүшесі Кэрол Фрай, орта мектеп хатшысы Джудит Руперт және Элеонора Вольфсон (оқушы Венди Вольфсонның анасы) болды. 16 оқушы: Джессика Айки, Дэниел Бащевски, Мишель Болин, Джордан Бауэр, Моника Кокс, Клэр Галлахер, Джулия Гримм, Рэнс Хеттлер, Аманда Каршнер, Джоди Луденслэгер, Шерил Ниберт, Кимберли Роджерс, Лариса Узупис, Жаклин Уотсон, Моника Уивер және Венди Вольфсон.

География

Монтурсвиллдің шекарасы оңтүстікке қарай Сусквехана өзенінің батыс тармағы және Армстронг қалашығымен шектеледі. Лоялсок ағысы Лоялсок қалашығымен солтүстік және батыс шекараны құрайды. Фэрфилд қалашығы солтүстік және шығыс жағынан қаламен шектеседі. Құс ұшқан жерден Лайкоминг округі Филадельфиядан шамамен 130 миль (209 км) солтүстік-батысқа және Питтсбургтен 165 миль (266 км) шығыс-солтүстік-шығысқа қашықтықта орналасқан. Монтурсвилл (41.252729, 76.915507) координаталарында орналасқан. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,2 шаршы миль (10,8 км²), оның ішінде 4,0 шаршы миль (10,5 км²) құрлық және 0,1 шаршы миль (0,3 км²) – су алабын құрайды, бұл 3,12% құрайды.

Медиада

Mountoursville, PA, Мэри Джейн Уотсонның Spider-Man (2018 жылғы бейне ойынында) өмірбаяннда туған жері деп көрсетілген.