Кіріспе

Ресейдің ұлттық пошта операторы Russian Post (, Pochta Rossii) – акционерлік қоғам (АО, жекеше жауапкершілігі шектеулі компания) – Ресейдің ұлттық пошта операторы. Компания Ресейде хат-хабарды жеткізуге және пошта маркаларын шығаруға жауапты. Ресей поштасында шамамен 390 000 адам жұмыс істейді және 42 000-нан астам пошта бөлімшесі бар, бас кеңсесі Мәскеуде орналасқан. 2012 жылы Ресей поштасы 2,4 миллиардтан астам хат-хабар, 54 миллионнан астам посылка және 100 миллионнан астам ақша аударымдарын жеткізді. 2013 жылдың наурыз айында президент Владимир Путин қол қойған жарлық бойынша Ресей поштасы стратегиялық кәсіпорындар тізіміне енгізілді. "Почта Банкі" (бұрынғы "Лето Банк") акцияларының 49,99% Ресей поштасына тиесілі. Қырымдағы пошта қызметтерін "Қырым поштасы" деген жеке компания жүзеге асырады.

Ерте тарих

Х ғасырда хабаршылар жүйесі болғандығы туралы жазбалар бар. Алғашқы хаттар орам түрінде, балауыз немесе қорғасын мөрмен мөрленген; ең ерте белгілі мөр 1079 жылға жатады және онда Тмутаракан билеушісі Ратибор есімді адам туралы айтылған. 16 ғасырда пошта жүйесі 1600 орынды қамтыды, ал хаттар Мәскеуден Новгородқа үш күнде жеткізілді. 1634 жылы Ресей мен Польша арасындағы бейбіт шарты Варшаваға қарайтын бағытты белгіледі, ол Ресейдің алғашқы тұрақты халықаралық пошта қызметіне айналды.

Ресей империясы

Ұлы Петр пошта жүйесін біркелкі ету үшін реформалар жасады, ал 1714 жылы Санкт-Петербург пен Мәскеуде алғашқы жалпы пошта кеңселерi ашылды. "Тұрақты пошта қызметі" Мәскеу мен Рига бағыттары бойынша құрылды. 1714 жылдың ақпан айында Санкт-Петербургтен Ригаға екі апта сайын пошта жөнелтіле бастады; сол жылдың маусым айында Санкт-Петербургтен Мәскеуге де жөнелтіле бастады. 1716 жылы далалық пошта кеңсесі, ал 1720 жылы мемлекеттік бұйрықтар мен құжаттарды жылдам жеткізу үшін обыкновенная пошта қызметі құрылды. Жеке жөнелтілімдерді (ауыр поштаны) тұрақты жеткізу 1730 және 1740 жылдары ұйымдастырылды. 1746 жылы посылкалар мен жеке хаттар алғаш рет курьер арқылы жеткізілді, ал 1781 жылдан бастап ақшаны да үйіне жеткізуге болады. Ең ерте орыс пошта белгісі 1765 жылдың шілдесіне жатады; ол "ST. PETERSBOVRG" (латын әріптерімен) деген бір қатар сөзден тұрады, бірақ пошта белгілерін пайдалану туралы алғашқы ресми ұсыныс 1781 жылға дейін жасалмады. Пошта дилижанстары 1820 жылы пайда болды. 1833 жылы Санкт-Петербург қалалық поштасы құрылды, ал қала 17 ауданға бөлінді, 42 пошта бөлімі сауда дүкендерінде орналастырылды. 1834 жылы қала шеткерінде қабылдау бөлімдері ашылды (Санкт-Петербургте олардың саны 108-ге жетті). 1838 жылы Санкт-Петербургте баспа басылымдарын жеткізу ұйымдастырылды. 1840 жылы Мойка жағалауында дилижанстар мен Т-арбалар бөлімі ашылды; жеңіл кабриолеттер қосымша поштаны, дилижанстар жеңіл поштаны, ал Т-арбалар "ауыр" поштаны тасыды. Жасыл көше пошта жәшіктері 1848 жылы орнатылды, сол жылы мөрленген конверттер шығарылды; бір күндік қызмет үшін қызғылт сары пошта жәшіктері теміржол станцияларының жанында 1851 жылы пайда болды, ал алғашқы төленген пошта маркалары 1857 жылы пайда болды. Императорлық Ресей тарихи қоғамының есебуынша, 1854 жылы Ресей пошта жүйесі 16 510 пошта курьерінен және 3950 релейлік станциядан тұратын желімен құрылған, олар шамамен 85 000 верст (шамамен 90 500 километр) аралықта орналасқан. Бұл жүйе Ресейдің көптеген қалаларына аптасына екі рет, 63 қалаға күніне 6 рет және Камчаткаға жылына екі рет посылкалар мен хаттарды жеткізе алатын болды. Жергілікті пошта жүйелері 1864 жылы Александр II тұсында жергілікті басқару үшін пайдаланылған терминнен шыққан "Земство" маркаларын қолданды. Ресей поштасы 1874 жылы құрылған Халықаралық пошта одағының негізгі мүшесі болып табылады. 1902 жылы Бас пошта қызметі Ішкі істер министрлігінің құрамына енді, ал 1917 жылы Уақытша үкімет кезінде ол Пошта және телеграф министрлігінің құрамына кірді.

Кеңес Одағы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Ресейде Ұлы Отан соғысы деп аталатын, Кеңес пошта қызметі КСРО Халықтық байланыс комиссариатының құрамына кірді. Ол ай сайын 70 миллионға дейін посылканы Совет Армиясының майданына, өте қиын және көбінесе қауіпті жағдайларда жеткізіп отырды. Соғыстан кейінгі жылдары пошта қызметі сандық және сапалық өзгерістерге ұшырады. 1946 жылы Байланыс халық комиссариаты КСРО Байланыс министрлігіне айналдырылды. Пошта қызметін, басқа телекоммуникация салаларының кеңселерімен бірге, Байланыс министрлігінің құрамындағы Пошта басқармасы жүзеге асырды. 1950 жылға қарай, соғыс кезінде қираған пошта саласы соғысқа дейінгі деңгейге толыққандай қайта жаңғыртылды.

Ресей Федерациясы

1993 жылы Ресей поштасы Байланыс министрлігінің құрамына кірді. 1995 жылы кеңсе Ресей Федерациясының Пошта қызметі ретінде қайта ұйымдастырылды, ал 1996 жылы Ресей Федерациясының Байланыс министрлігінің Пошта департаменті болып қайта ұйымдастырылды. Ресейлік пошта кәсіпорындары операциялық және коммерциялық тәуелсіздікке ие болды, бірақ бұрынғы серіктес телекоммуникация компанияларынан күшті бәсекелестікке тап болды.

Монополияны жоғалту

1996 жылы Байланыс министрлігі алғаш рет кейбір пошта қызметтері бойынша мемлекеттік пошта монополиясын аяқтауға шешім қабылдады, соның нәтижесінде Ресейде коммерциялық хат тасымалдау компаниялары пайда болды.

2002 жылғы реформа

Кеңес Одағы тарағаннан кейін Федералды пошта қызметі негізінен мемлекеттік мекемелер немесе федералды мемлекеттік бірыңғай кәсіпорындар ретінде тіркелген 90 түрлі ұйымдар желісінен тұрды. Заң бойынша, олар толығымен тәуелсіз шаруалар еді. Олар тек федералды пошта желісіне магистральдық аймақтық және ауданаралық тасымалдау және жеткізу жүйесі арқылы байланысты. Бір жүйедегі әртүрлі бөліктер, жақын орналасқан аймақтарда ортақ механизм арқылы байланысқан болатын, тікелей бәсекелесіп, тіпті операциялық шығынға ұшыраса да, корпоративтік клиенттерді өзге бәсекелестерден тартып әкеле алмады. Бірыңғай бюджеттеу, жоспарлау және басқа да процестер болған жоқ. Бұл компаниялар көне пошталық инфрақұрылымды пайдаланды, ол өнеркәсіптік технологиялар бойынша 50-ге жуық түрлі IT шешімдерін қамтыды. 2002 жылғы 28 маусымдағы Үкімет қаулысымен бекітілген федералды пошта қызметін қайта құру тұжырымдамасына сәйкес, Ресей Федерациясының пошта саласы қайта ұйымдастыру жүргізді, мақсаты – экономиканың дамуын үдетіп, өзекті мәселелерді шешуге маңызды үлес қоса алатын бірыңғай, тиімді және бәсекеге қабілетті компания – «Ресей поштасы» федералды бірыңғай кәсіпорнын құру болды.

Реформадан кейінгі кезең

2004 жылы "Эльсаг Датамат" компаниясы Ресей поштасының алғашқы автоматтандырылған сұрыптау орталығын салу конкурсын жеңіп алды. 2008 жылы Сбербанктың бұрынғы бас директоры Андрей Казьмин компанияның бас директоры болып тағайындалды. 2009 жылдың қаңтар айында Казьмин амбициялық, бірақ тиімсіз іске асырылған реформалардың салдарынан туындаған қаржылық дағдарысқа байланысты Ресей поштасының бас директоры лауазымынан кететіні жарияланды. 2009 жылдан 2013 жылғы реформаларға дейін, оны қызметтен алуға дейін, Бас директор Александр Киселев болды. Қазіргі Ресей поштасының бас директоры – Михаил Волков.

2010 жылдары тиімділік төмендеуі

2010 жылдардың басында шағымдардың саны артты. Шетелдік онлайн-саудагерлерден келетін парцельдердің саны бірнеше жылдан бері тұрақты түрде өсіп келеді және одан әрі өсетіні белгілі болды. Ресей Поштасының өзінің бағалауынша, интернет-дүкендерден жасалған тапсырыстар Ресейге көбінесе қарапайым немесе тіркелген парцельдермен жеткізіледі; 2009 жылы 2,3 миллион болса, 2012 жылы 17 миллионға жетті. 2012 жылдың 6 наурызында Германиядан келген бес жүк көлігі Внуково халықаралық әуежайында түсірілу кезегінде тұрды. Халықаралық почта бөлімінде 12 300 парцель, 5 300 EMS жөнелтім және 36 000 кішкентай парцель жиналды. Шереметьево халықаралық әуежайында тағы 2000 парцель кедендік рәсімдеуді күтіп тұрды. 2012 жылы жағдайға наразы болған адамдар тобы "anti Russianpost.ru" сайты құрды; оның мақсаты – пайдаланушыларға Ресей Поштасының көңіл көншітпейтін немесе қанағаттандырмайтын қызмет көрсету жағдайларын жариялауға мүмкіндік беру. Наурыздың ортасында онлайн-дүкендердің клиенттері Роскомнадзордың Мәскеудегі кеңсесіне үлкен спам шабуыл жасады. Осы кезеңде компания интернет-дүкендерден сатып алынған тауарлардың кешіктірілген жеткізілімі туралы жеке тұлғалардан 1000-ге жуық хабарлама алды.

2013 жылғы құлдырау және реформа

2013 жылдың наурыз айында «Ресей Поштасы» жағдайдың қиын екенін хабарлады. Ресей Поштасының бас директорының орынбасары Нина Фетисова Федералды байланыс агенттігі «Россвязь» және Федералды кеден қызметіне жолдаған арнайы хабарламасында халықаралық поштаны өңдеудің Внуково және Шереметьево халықаралық әуежайларының кеден бекеттерінде, сондай-ақ Мәскеудегі Орталық халықаралық пошта бөлімшесінде қиын жағдайда екенін мәлімдеді. Вологда облысының федералды почта қызметінің директоры: «Кешігулердің себебі – біздің тиімсіздігіміз емес, әлеуметтік факторлардың күші. Бізде көптеген мемлекеттік функциялар бар: зейнетақы төлеу, хат-хабар жеткізу, газет-журналдарға жазылу». Қызметті жақсарту мақсатында Премьер-министр Дмитрий Медведев Ресей Поштасын «Россвязь» Федералды байланыс агенттігінің құзыретінен алып тастау және оны тікелей Байланыс және ақпарат министрлігіне бағындыру туралы үкімет қаулысына қол қойды. Сондай-ақ, сол жылдың сәуір айында Поштаның бас директоры Александр Киселев лауазымынан босатылды. Компанияның жаңа басшылығы 2013 жылдың қазан айында компанияның кірісін екі есеге арттыру, 2018 жылы акцияларды алғаш рет орналастыруға дайындалу үшін банктік қызметтер ұсынуға мүмкіндік беру, тиімсіз бөлімшелер санын азайту және онлайн-саудагерлерден тасымалдауға баса назар аудару мақсатын жариялады. Тасымалдау көлемінің өсуін қамтамасыз ету үшін аймақтық айырбастау орталықтарында өндірістік қуат кеңейтілді, компания Мәскеудегі Қазан вокзалында, Екатеринбург және Новосибирск қалаларында жаңа халықаралық пошта орталықтарын ашты. Бұдан өзге, Ресей Поштасы шетелдік почта операторларымен халықаралық жіберілген поштаны жіберуші елде болғанда аймақтар бойынша алдын ала сұрыптау туралы келісімге келді (алдын ала сұрыптау Ресейдің ең ірі импорт көзі – Қытайда басталды), бұл халықаралық поштаны жеткізу мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді. Мысалы, Екатеринбургтегі айырбастау орталығы ашылғаннан кейін Қытайдан Свердловск облысына жіберілген посылканы кедендік рәсімдерді қоса алғанда бес күн ішінде жеткізуге болады. 2013 жылдың тамызында Ресей Поштасы алыс Шығыстағы Якутия Республикасында алғашқы аймақтық рейсін іске қосты. Компания Якутск әуежайында шалқай аймақтармен байланысты кеңейту бағдарламасы аясында екінші жаңа әуе пошта ұшағын іске қосу салтанатын өткізді. Ресей Поштасының бас директорының орынбасары Алексей Скатин: «Аймақтың қиын географиялық жағдайына қарамастан, пошта уақытында жеткізілуі керек. Ресейдің шалқай аймақтарындағы почта логистикасын жақсартуды бастадық».

Операциялар

Ресей поштасы өзінің 42 000 кеңсесінде барлық дәстүрлі пошта қызметтерін ұсынады. Одан бөлек, ол қолма-қол ақшамен төлем карталарын, коммуналдық төлемдерді қабылдауды, ақша аударымдарын жүзеге асыруды, тұтыну несиелерін алуды және төлеуді, лотерея, теміржол, авиа және театр билеттерін сатуды ұсынады. Телефон карточкалары, конверттер және, әрине, пошта маркалары сияқты әртүрлі тауарларды да сатады. 2012 жылдың қазан айында Ресей поштасы ішкі жөнелтілімдер үшін SMS хабарлама беруді бастады, ал 2013 жылдың желтоқсанынан бастап пилоттық жоба ретінде Ресей поштасының Мәскеудегі клиенттері шетелден келген посылкалардың қозғалысы туралы тегін SMS хабарлама ала бастады. Пошта операторының мәліметінше, хабарлама клиентке халықаралық поштаның берілу орнында қабылданғаны туралы хабарлайды және дәстүрлі қағаз хабарламаларды толықтырады. Алдағы уақытта пошта клиенттерге посылкалардың барлық кезеңдері туралы, соның ішінде Ресейге жеткізілуі, кедендік бақылау және берілу орнына кіруі туралы SMS арқылы хабарлауды жоспарлап отыр.

Почтомат

2010 жылдың соңында автоматтандырылған машиналармен жөнелтудің жаңа әдісі – Pochtomat (почтомат) пайдалануға берілді. Бұл – посылкаларды сақтауға арналған шкафтар жүйесі, атауы "почта" (орыс тілінде "почта") және "automat" сөздерінің қосылуынан құралған. 2011 жылы Мәскеу мен Санкт-Петербург қалаларында осындай бірнеше Pochtomat орнатылды. 2013 жылдың сәуір айында Саранск қаласында алғашқы Pochtomat жұмыс істей бастады, ал 2013 жылдың жазында Оңтүстік Уралдағы алғашқы Pochtomat Челябинск қаласында қолданысқа енді. Жөнелтулер автоматты түрде алушыға арнайы код арқылы беріледі, осы код ұялы телефонға SMS хабарлама ретінде жіберіледі. 2013 жылдың маусымына дейін Ресей поштасы 60 қалада 145 Pochtomatты пайдаланды.

Қаржылық қызметтер

2013 жылдың тамызында Ресей Поштасы Ресейдің кез келген банкі үшін қарыз төлемдерін қабылдауға кірісті. Қарызды өтеу пошта арқылы Поштаның еншілес компаниясы "Рапид" ЖШС-не аударылады, содан кейін ақша банктік трансферт арқылы тиісті банкке жіберіледі. Пошта қызметкерлері клиент үшін төлем туралы өтінішті толтырады, содан кейін пошталық тапсырыс нысаны басылып, клиент қол қояды. Пошта қызметтерін пайдаланғаны үшін операторлар 1,9 пайыз мөлшерінде, бірақ кемінде 50 рубль төлемақы алады.

Пошталық киосктар

2011 жылы Ресей Поштасы пилоттық жобаның нәтижелері бойынша пошталық киосктарды іске қосты. Бұл 2011 жылы әрқайсысы 6 шаршы метр болатын жеті нүктеден басталды. Қадімгі және экспресс поштаны жіберу мен алудан бөлек, сақтандыру және несие карталарын рәсімдеуге, несие төлемдерін жүзеге асыруға, ұялы байланыс, интернет және коммуналдық төлемдерді жасауға, сондай-ақ теміржол және авиабилеттерін сатып алуға мүмкіндік бар. 2013 жылдың қыркүйегінде Ресей Поштасы басшылығы бөлшек саудаға қатыстығын түбегейлі өзгертуге шешім қабылдады, әсіресе кеңселерде азық-түлік тауарын сатудан бас тартты. Пошталық киосктар идеясын кеңейту туралы шешім қабылданды және бұл Бостон консалтингтік тобы дайындаған 2023 жылға дейінгі Ресей Поштасының жаңа даму стратегиясының жобасына енгізілді. 2014 жылы Ресей Поштасы Мәскеуде 10-15 жаңа нүктені, ал басқа өңірлерде тағы 150 нүктені ашуды жоспарлап отыр.

Жылжымалы пошта

2010 жылдардан бастап Ресей Посты "Почта на колесах" деп аталатын мобильдік пошта фургонын пайдалана бастады. Бұл фургон жүргізуші және пошта қызметкерімен бірге тиімсіздіктен жабылып қалған шалғай ауылдарға (кішкентай ауылдық қауымдарға) барады және бұрынғыдай барлық почта қызметтерін ұсынады.

Өңірлік сұрыптау орталығы

Ресейдің алғашқы автоматтандырылған аймақтық сұрыптау орталығы 2009 жылдың соңында Мәскеуге жақын Подольск қаласында, итальяндық Elsag Datamat, SpA компаниясының жабдықтарын пайдаланып ашылды. 2011 жылдың маусым айында Санкт-Петербургте тағы бір орталық ашылды, ол Ленинград, Новгород және Псков облыстарын қамтиды.

Ұшақтарды жеткізу

2021 жылы «Ресей Посты» ұшқышсыз әуе кемелерімен (UAV) тасымалды сәтті сынақтан өткізді және 2022 жылдың соңына дейін Ханты-Манси автономды округінің 9 маршрутында «Ресей Посты» дрондарының коммерциялық жұмысын бастады.

Халықаралық алмасу пункттері

Ресей Поштасы пошта жөнелтілімдерін кедендік ресімдеудің 13 пунктін пайдаланады. 2013 жылға дейін Мәскеу ММПО Ресейге келетін халықаралық жөнелтілімдердің 80%-ын өңдеген, бұл Ресей Поштасына үлкен жүктеме салған. Халықаралық парцельдерді жеткізу мерзімін қысқарту мақсатында Ресей Поштасы Екатеринбург және Новосибирск қалаларында екі жаңа халықаралық пошталық айырбас пунктін ашты. Соңғысы 2000 шаршы метрден асатын аумақта күніне екі мыңға дейін халықаралық EMS жөнелтуін өңдеуге қабілетті. Екатеринбургтегі "Колцово" халықаралық пошталық айырбас пункті – Орал федералды округіндегі алғашқы халықаралық пошталық айырбас пункті. Ол 3700 шаршы метрлік ғимаратта күніне 20 000-ға дейін парцель мен шағын пакеттерді өңдей алады. 2014 жылдың соңына дейін Ресей Поштасы Мәскеудегі айырбас пункттерінің үлесін 55%-ға дейін төмендетуді жоспарлап отыр. Бұдан өзге, Брянск, Самара, Оренбург, Петрозаводск және Владивосток қалаларында да айырбас пункттері бар.

Сыртқы ынтымақтастық

2009 жылы Ресей мен Италия арасында Ресейдің пошта жүйесін дамыту бойынша алғашқы ресми ынтымақтастық туралы келісім жасалды. 2013 жылдың қараша айының соңында «Ресей поштасы» мен «Poste Italiane» Ресей пошта жүйесін жақсарту мақсатында одан әрі ынтымақтастық жасау туралы жаңа келісімге қол қойды. Бұл келісім, технологиялық серіктесі «Selex» компаниясымен бірге, Ресей президенті Владимир Путиннің ресми сапары барысында Триест қаласында өткен сауда саммитінде бекітілді, бұл үш компания арасындағы бұрынғы келісімдерді жалғастырды. Жаңа келісім электрондық коммерцияны және халықаралық экспресс-пошта қызметтерін дамытумен қатар, Ресейдегі бизнес, тікелей маркетинг және электрондық үкіметтік қызметтер үшін гибридтік поштаны дамытуға бағытталған. Бұл жіберушілерге ақпаратты электрондық түрде жіберіп, оны алушының орналасқан жеріне жақын физикалық пошта жөнелтімдеріне айналдыруға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта «Ресей поштасы» Украинаға Ресейдің басып кіруіне байланысты «PostEurop» ұйымынан шеттетілген.