Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пошта қызметіне тапсырылған пошта жөнелтілімінің күні мен уақытының белгісі. Американдық топ.
Mark of the date/time that mail enters postal service custody
the American band
Пошталық таңба – конвертке, посылкаға, пошта карточкасына немесе осы сияқты нәрсеге қойылатын, бұл заттың пошта қызметіне қашан және қайда тапсырылғанын, немесе кейде қабылданған жері мен уақытын, немесе жолда екенін көрсететін пошталық белгі. Қазіргі заманғы пошталық таңбалар көбінесе пошта маркалары қолданылғанын көрсететін жою белгісімен бірге салынады. Кейде марканы жою үшін тек пошталық таңба ғана қолданылады, және екі термин де жиі бір-бірін алмастырып қолданылады. Пошталық таңбалар рульдер немесе сия шашыратқыштар сияқты әдістерді пайдалана отырып, қолмен немесе машинамен салынуы мүмкін, ал цифрлық пошталық таңбалар – соңғы кездегі жаңалық.
A postmark is a postal marking made on an envelope, parcel, postcard or the like, indicating the place, date and time that the item was delivered into the care of a postal service, or sometimes indicating where and when received or in transit. Modern postmarks are often applied simultaneously with the cancellation or killer that marks postage stamps as having been used. Sometimes a postmark alone is used to cancel stamps, and the two terms are often used interchangeably. Postmarks may be applied by handstamp or machine, using methods such as rollers or inkjets, while digital postmarks are a recent innovation.
Тарих
Алғашқы пошта таңбасы 1661 жылы Англияның Бас пошта директоры Генри Бишоппен енгізілді. Ол поштаның тасымалдаушылармен кешіктірілуін болдырмау үшін поштаның күні мен айын ғана көрсетті. Англияда 17 ғасырдың соңында Лондон қаласындағы поштамен жіберілетін хаттарды жеткізу үшін бірнеше пошта таңбалары жасалды. Бұл таңбаларда пошта бөлімінің немесе оны өңдеу орталығының әрпі және жеке уақыт мөрі болды. Пошта ақысы алдын ала төленді және пошта таңбасы сиямен басқан қолтаңба арқылы хатқа қойылды. Кейбір тарихшылар осы таңбаларды әлемдегі алғашқы пошталық "мөрлер" деп санайды. 19 ғасыр мен 20 ғасырдың басында хаттарға бірнеше пошта таңбасы немесе артқы мөрлер қойылуы жиі кездесетін, олар әрбір пошта бөлімінің хатты тасымалдау немесе жеткізу уақытын, күнін және орнын көрсететін. Бұл кейде қазір де кездеседі. Көптеген заманауи пошта таңбаларында күнімен қатар орналасқан жері де көрсетіледі, бірақ 2004 жылы Жаңа Зеландия Поштасы таңбаларынан орналасқан жерін алып тастап, тек күнін көрсету жоспарларын жариялады. Алайда, бұл ақпаратты таңбадағы үш саннан тұратын код арқылы анықтауға болады. Ұлыбританияда сол кездегі жаңа жабысатын пошта таңбаларын жою үшін қолданылған алғашқы пошта таңбасы Мальта кресі болды, ол пішіні мен сыртқы түріне байланысты осылай аталды. Ол әдетте хаттың артқы жағына қойылған күнді көрсететін мөрмен бірге қолданылды. Пошта таңбаларының түрлеріне теміржол пошта бөлімдері (RPO) және теңіз (кемедегі) пошта таңбалары кіреді. Соғыс кезіндегі құпия операциялар кезіндегі әскери кемелердегі пошта таңбалары кейде "таза" болады, олар әдеттегіден аз ақпаратты көрсетеді, себебі маршрут немесе басқа да мәліметтердің жау қолына тиюіне жол бермеу үшін. Осыған ұқсас "цензуралық пошта таңбасы" бар, ол уақыт пен жіберілген жерді қара түспен өшіріп жазады, себебі осы мәліметтердің жауға тиюіне жол бермеу үшін. Пони Экспресс Батыс АҚШ-та тасымалдаған поштаға әртүрлі таңбаларды қолданды. Бүгінгі күні әртүрлі коллекцияларда оннан астам түрлі пошта таңбаларының біреуін алып жүрген Пони Экспресс поштасының/пошта таңбаларының 250-ге жуық мысалы сақталған. Гавайи Поштасы, тоқтатылған жеке жеткізу қызметі, бір кезде серфинг тақтасымен тасымалданған хаттар үшін серфинг тақтасының суреті бар пошта таңбасын қолданды. Сондай-ақ, АҚШ-тағы жеке экспресс-заңдарда белгіленген шарттар бойынша жеке тасымалданған хат жеке пошта таңбасымен жойылуы мүмкін. Суретші таңбаларын шығаратын ресми емес ұйымдар да пошта таңбасына ұқсас белгілерді қолдана алады. Маркофилия – пошта таңбаларын зерттеу ғылымы және 1900 жылға дейінгі, мысалы, әсем жою белгілері сияқты тақырыптарды қамтитын пошта таңбалары туралы көптеген жарияланған еңбектер бар. Бұған АҚШ-тың әсем жою белгілерінен бастап қазіргі заманғы машиналық пошта таңбалары кіреді. Метрлік таңбалардың, кейбір компьютерлік сатылатын пошта белгілерінің және адамдар өздерінің жеке компьютерлерінен басып шығаратын компьютерлік пошта белгілерінің (АҚШ-та "PC пошта белгілері" деп аталады) пайда болуымен қазір бұрынғыдан гөрі аз пошта таңбалары қолданылады. Бұл белгілерді пошта кеңсесі әрдайым таңбаламайды, бірақ егер олар көрсетілген күнден кейін поштаға жіберілсе, олардың 50%-ы таңбаланады. Сондықтан, пошта таңбасындағы күнді пошта таңбасы ретінде пайдалануға болмайды. Пошта таңбаларына қатысты нумизматикалық затты байланыстыратын ресми мысал 1976 жылдың 13 сәуірінде АҚШ-та жаңа екі долларлық банкнота шығарылғанда болды. Адамдар банкноталарды номиналды құны бойынша сатып ала алады, бірінші сыныптық мөртабанды (сол кезде 13 цент) қосады және осы комбинацияны пошта таңбасымен таңбалап, олардың бірінші күні шығарылғанын көрсетеді. Осы банкноталардың көп саны шығарылды және олар әлі де кең таралған.
The first postmark, called the "Bishop mark", was introduced by English Postmaster General Henry Bishop in 1661 and showed only the day and month of mailing to prevent the delay of the mail by carriers. In England during the latter part of the 17th century, several postmarks were devised for use with the London Penny Post, a postal system that delivered mailed items within the city of London. The postmarks bore the initial of the particular post office or handling house it was sent from along with a separate time stamp. Postage was prepaid and the postmark was applied to the mailed item by means of an inked hand stamp. Some historians also consider these postmarks to be the world's first postage "stamps". In the 19th century and early 1900s, it was common for letters to receive multiple postmarks, or backstamps, indicating the time, date, and location of each post office transporting or delivering the letter, and this is still occasionally true. While almost every contemporary postmark includes a location as well as a date, in 2004, New Zealand Post announced plans to eliminate the location on their postmarks and include only the date; however, information about this can be determined by a three number code on the postmarks. In Great Britain, the first postmark employed for the cancellation of the then new adhesive postage stamps was the Maltese Cross, so named because of its shape and appearance. This was used in conjunction with a date stamp which was applied, usually to the rear of the letter, which denoted the date of posting. Different types of postmarks include railway post offices (RPOs) and maritime (on board ship) postmarks. Postmarks on naval vessels during sensitive operations in wartime are sometimes "clean", showing less information than usual to prevent route of travel or other details from falling into enemy hands. Similar to this is the "censored postmark", overprinted with a black obliteration of the time and place of mailing, for similar reasons. The Pony Express used a variety of different postmarks on the mail it carried across the Western United States. There are only 250 known examples of surviving Pony Express mail/postmarks in various collections today bearing one of more than a dozen different types of postmarks. Hawai'i Post, a discontinued personal delivery service, once had a surfboard mail postmark, for covers that traveled by surfboard. and under certain conditions specified by the private express statutes in the United States, a privately carried letter may be cancelled with a private postmark. Unofficial entities that issue artistamps may use postmark like markings as well. Marcophily is the study of postmarks and there are many published work on postmarks covering the topic from before 1900, such as the fancy cancels, until the present day. These include the so called fancy cancels of the United States to modern machine postmarks. Fewer postmarks are used now than previously, with the advent of meter labels, some types of computer vended postage, and computerized postage that people can print from their own personal computers (called "PC postage" in the United States, these services have been offered by such companies as Stamps. com and Neopost). These indicia are not always postmarked by the post office but if put into the mailstream later than the date listed on them, they are postmarked about 50% of the time. Because of this, it is a bad idea to try to use the date on one's postage as a postmark. An official example relating a numismatic item to postmarks occurred on April 13, 1976, when the U. S. issued a new two dollar bill. People could buy the bills at face value, add a first class stamp (at the time 13 cents), and have the combination postmarked to show they were the first day of issue. Large numbers of these were produced and they remain common.
Бояу түсі
Ұлыбританияда алғашқы жалпыға бірдей пошта жүйесі Пенни Блэк маркасымен бірге іске қосылғанда, контраст үшін пошта таңбасында қызыл сия қолданылды. Бұл тиімді болмады, сондықтан марканың түсі қара емес түстерге өзгертілді, осылайша пошта таңбасында қара сия қолдануға болады. Бүгінгі таңбалардың көпшілігі қара түсті, одан кейін қызыл (әсіресе АҚШ-тағы жергілікті пошта бөлімшелерінің қолмен қойылған таңбалары), бірақ кейде басқа да түстерде кездеседі. Бұл әсіресе суретті пошта таңбаларында жиі кездеседі, егер түс сол мерекелік оқиғамен байланысты болса.
When the first universal postal system was started in the United Kingdom with its Penny Black, the postmark used red ink for contrast. This was not successful, and the stamp was changed to non black colours so that the postmark could use black ink. The majority of postmarks today are in black, with red (particularly in the United States with local post offices' handstamps) following, though sometimes they are in other colours. This is particularly true in the case of pictorial postmarks if the colour in question has some connection to the commemoration.
Цифрлық пошта таңбалары
2004 жылы АҚШ пошта қызметі 2005 жылы шығарылған естелік маркалардың бірінші күнгі конверттерін жою үшін қолданылатын, сандық түсті пошта таңбаларын енгізу жоспарларын жариялады. Бұл практика одан әрі жалғасты және 2015 жылға дейін де қолданылып келді.
In 2004 the United States Postal Service announced plans to introduce first day digital colour postmarks to be used to cancel some first day covers for commemorative stamps in 2005 and this practice continued and was ongoing as of 2015.
Пошта таңбасы жарнамасы
Сингапур поштасы "пошта таңбасымен жарнамалау" қызметін ұсынады, бұл, дәл айтқанда, пошта таңбасына емес, "өшіру таңбасына" қатысты. Hungarian Post Co., Ltd. компаниясы да осы сияқты қызмет көрсетеді.
Singapore Post offers a "postmark advertising" service which, strictly speaking, applies to the "killer" rather than the postmark. Hungarian Post Co., Ltd. offers a similar service.
Әдеттегідей емес пошта маркалау әдістері
Кейбір пошта таңбалары стереоскопиялық немесе "3D" эффектін тудырып, оларды қарау үшін арнайы құрал қажет болған. Олар көбінесе жаңалық ретінде қарастырылады, практикалық пошта таңбасы емес. "Hawai'i Post" жергілікті поштасында резеңке таңба болған, оның кейбір бөліктері қолмен боялған. Вануатудағы "Hideaway Island" аралындағы Су асты Пошта бөлімшесінде көлденең басылған таңба қолданылады.
There have apparently been some postmarks producing a stereoscopic or "3D" effect where a special viewer is required. They are considered more as a novelty than as a practical postmark. The local post Hawai'i Post had a rubber stamp postmark, parts of which were hand painted. At Hideaway Island, Vanuatu, the Underwater Post Office has an embossed postmark.
Ауысуларды бағалау
Пошта таңбаларын зерттеу – филателияның мамандану саласы, маркофилия деп аталады. Ол маркалардың тарихи маңызы арқасында оларға қосымша құндылық сыйлай алады. Басқа да маңызды факторлар – марканың сирек кездесуі және эстетикалық тартымдылығы. Атап айтқанда, 1850-1867 жылдар аралығында Австрия империясы шығарған маркалар (1867 жылғы австро-венгр келісіміне дейінгі 5 шығарылым) әртүрлілігімен және сұлулығымен құнды. Толық ақпаратты Австрия империясының жоюларын бағалау еңбегінен табуға болады. Ерекше немесе сирек кездесетін пошта таңбасы марканың құнын айтарлықтай арттыра алады. Күнделікті пошта таңбаларынан өзге, белгілі бір марканың шығарылған күнін көрсететін таңбалар, сондай-ақ жергілікті шараларды, мерейтойларды және осы сияқтыларды бейнелейтін суретті жоюлар мен жарнамалық мақсаттағы немесе халыққа ақпарат жеткізетін лозунгтік таңбалар да бар (USPS соңғы кезде "суретті пошта таңбалары" терминін "суретті жоюлар" терминімен алмастырды). Филателиялық қалпындар жасаған "жалған конверттердің" мысалдары да кездеседі, көбінесе олардың құнын арттыру үшін, онда пошта таңбасы өзгертілген, мысалы, күні түзетілген.
The study of postmarks is a specialized branch of philately called marcophily. It may bring added value to the stamps by their historical significance. Other parameters are the rarity and the attractiveness. In particular, the stamps issued by the Empire of Austria during the 1850–1867 period (the 5 issues before the Austro Hungarian compromise of 1867), are collected for their variety and beauty. More details can be found in Valuation of cancellations of the Austrian Empire. A special or rare postmark can substantially add to the value of a stamp. Also, in addition to everyday postmarks there are postmarks indicating the first day of issue of a particular stamp and pictorial cancellations commemorating local events, anniversaries, and the like' and slogan postmarks which advertise an event or pass information to the public (there has been a recent change to the term "pictorial postmarks" rather than "pictorial cancellations" by the USPS). There are some examples of "faked covers" produced by philatelic forgers, most usually to increase their value, in which the postmark has been altered in some way; for example, by changing the date.
Практикалық қолдану
Пошта мөрі көбінесе хаттың (хат, пакет т.б.) белгілі бір күні және орнынан жіберілгенін ресми растау ретінде қарастырылады. Мысалы, пошта мөрінің күні маңызды рөл атқаруы мүмкін. АҚШ-та, Ішкі кірістер қызметі, кіріс салығы бойынша декларациялар уақытында жіберілген деп есептеледі, тіпті олар кешігіп түскен жағдайда да, егер олар уақытында мөрленген болса. Бұл күн (әлдебір поштамен жіберілгенін растайтын қосымша құжаттармен бірге) заңдық құжаттарды және қызмет көрсету немесе жеткізу туралы дәлелдерді қарастыруда маңызды болуы мүмкін. Мұндай жағдайда, егер пошта мөрінің күні қызмет көрсетілген күнді бір күннен аспаса, ол "уақытында" деп есептелуі мүмкін. Кейбір елдерде сайлау күніне дейін мөрленген пошта арқылы берілген дауыс бюллетеньдері қабылдануы мүмкін, бірақ басқалары белгілі бір мерзімге дейін түсуін талап етеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, пошта мөрлері, сонымен қатар хаттың артқы жағына да қойылып, оның белгілі бір күні пошта бөліміне жеткенін растаған.
The postmark is often considered as an official confirmation that a cover (letter, packet, etc.) mailed item was mailed at a given location at a specific date. For example, the date of the postmark can be quite important. In the United States, the Internal Revenue Service will still consider income tax returns as filed on time though it receives them late if they are postmarked on time, and this date (with, perhaps, other proof of mailing), may have significance in the context of legal filings and proofs of service or of delivery (though in this case the date may viewed as "on time" if the date of the postmark is no more than one day after the date service is supposed to have been made). Postal voting ballots may be accepted in some places if postmarked by the date of the election, though other places require receipt by a certain deadline. Historically, postmarks, known as backstamps were also applied to the reverse side of a cover to confirm arrival at the post office on a specific date.
Жеткізу пошталық таңбалары
Қытай поштасы жеткізу таңбаларын жіберу таңбаларынан ажыратады. Хат немесе беделге қабылданған кезде, пошта маркасына қара таңба қойылады, ол "жіберу таңбасы" (收寄日戳) деп аталады. Хат немесе беделге жеткізілген кезде, конверттің артқы жағына немесе беделдің бос жеріне қызыл таңба қойылады, ол "жеткізу таңбасы" (投递日戳) деп аталады.
China Post distinguishes delivery postmarks from posting postmarks. When a letter or a postcard is accepted into the care of a postal service, a black postmark is applied on the postage stamp, known as the "posting postmark" (收寄日戳). When a letter or a postcard is delivered, a red postmark is applied on the back side of the envelope or a blank region of the postcard, known as the "delivery postmark" (投递日戳).
Ұқсас белгілер
Пошта таңбасын, пошта маркасын жою үшін қолданылатын сызықтар, штрихтар сияқты "қатерлі" таңбалармен шатастыруға болмайды. "Қатерлі" таңба жою қызметін атқарады, бірақ пошта таңбасы да осы мақсатта қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, пошта таңбасын жалпы алғанда, немесе алдын ала жоюмен (конвертке немесе поштаға берілген пошта ағынына қабылдануға дейін жойылған маркалар, көбінесе маркада алдын ала басылған қала атауы түрінде кездеседі) шатастыруға болмайды, олар әдетте күнді көрсетпейді. Ұшу қағаздары – конверттегі түрлі деңгейде күрделі резеңке мөрлер, олар хаттың қандай рейсте (әдетте бірінші рейсте) әуе поштасымен жеткенін көрсетеді. Бұл пошта таңбасынан өзгеше және пошта таңбасы болып табылмайды.
A postmark should not be confused with the killer which are lines, bars, etc. used to cancel a postage stamp. The killer acts as the cancellation, though the postmark can also serve this purpose. Neither should a postmark be confused with overprints generally, or pre cancels (stamps that have been cancelled before the envelope or package to which they are affixed is submitted or deposited for acceptance into the mailstream, they most commonly have taken the form of a pre printed city name on the stamp) specifically, which generally do not indicate a date. Flight cachets, more or less elaborate rubber stamps on an envelope indicating on which flight (typically a first flight), a first flight cover has traveled via airmail, are in addition to the postmark and are not postmarks either.
Клубтар
Пошта белімдерін жинау хоббиімен айналысатын көптеген клубтар бар. Олардың бірі – 1946 жылы құрылған және АҚШ-та орналасқан Пошта белімдерін жинаушылар клубы. Тағы бір клубы – 1958 жылы құрылған Британдық пошта белімдері қоғамы.
There are many clubs devoted to the hobby of collecting postmarks. One of those clubs is the Post Mark Collector's Club, founded in 1946 and based in the USA. Another is the British Postmark Society, founded in 1958.