Кіріспе

Американдық ботаник Ванда К. Фарр (9 қаңтар 1895 – 16 сәуір 1983) – өсімдік жасушаларының қабырғаларында целлюлоза қалай түзілетінін ашқан американдық ботаник.

Ерте өмір

Ванда Фарр (туған тегі Киркбрайд) 1895 жылдың 9 қаңтарында Огайо штатының Нью-Матаморас қаласының жанында Фредерик Алонзо Киркбрайд және Клара М. Николаус отбасында дүниеге келді.

Білім беру және ғылыми-зерттеу

Ванда К. Фарр 1915 жылы Афинадағы Огайо университетінен биология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1918 жылы Колумбия университетінде ботаника бойынша магистр дәрежесін алды. Колумбияны бітіргеннен кейін Канзас мемлекеттік университетінде және Техас A&M университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Бірнеше жыл өткен соң Ванда Фарр бұрынғы түбір шашы зерттеулерінің нәтижесіне сүйене отырып, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігіне мақта технологы ретінде қабылданды. Ол Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласындағы Бойс Томпсон институтының зертханасына көшті. Шамамен он жыл зерттеу жүргізгеннен кейін, ол сол институттағы Химиялық қорының целлюлоза зертханасының директоры болып тағайындалды, екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты зерттеулер жүргізу үшін американдық цианамид компаниясының зертханаларына шақырылғанға дейін. 1930 жылы ол Америка ғылымды дамыту қауымдастығының (AAAS) мүшесі болып сайланды. 1956 жылы ол өзінің Farr Cyochemical Laboratories зерттеу фирмасын құрды. Корольдік микроскопиялық қоғам оны мүше етіп сайлады. Ол сондай-ақ Американың Ботаникалық қоғамы мен Торри Ботаникалық клубының мүшесі болды.

Ерекше ғылыми жаңалық

Фарр ғалымдарды жүз жыл бойы толғандырған сұраққа жауап берді. Целлюлоза, жасуша қабырғасының негізгі құрауышы, целлюлоза түйіршіктерінен құралғаны белгілі еді. Бұл түйіршіктер бұрынғы кезде микроскоппен қарағанда жасушаның протоплазмасында толыққанды түрінде пайда болатын сияқты көрінетін. Керісінше, көміртек, сутегі және оттегі элементтерінен тұратын крахмалдың қалыптасуын жасуша протоплазмасындағы плазмидтер деп аталатын құрылымдарда сатылап байқауға болады. Фарр целлюлоза жасауға қатысатын пластидтер жасуша протоплазмасында бар екенін, бірақ олардың жарық сыну көрсеткіші орналасқан протоплазмаға ұқсас болғандықтан көрінбейтінін анықтады. Ол мақта жасушаларындағы пластидтерді бұрын қолданылып келген судың орнына, мақта өсімдігінің шырынынан алынған жаңа ортаға орналастыру арқылы көзге көрінетін етіп жасады.