Кіріспе

Цианофицин, сондай-ақ CGP (цианофицин түйіршігі полипептиді) немесе көп L-аргинил поли(L-аспартин қышқылы) деп аталады, бұл ақуыз емес, рибосомалық емес жолмен синтезделген, аспартин қышқылынан тұратын тірек және аргининнің қосалқы топтарынан құралған аминқышқылы полимері. Цианофицин алғаш рет 1887 жылы итальяндық ботаник Антонино Борзи анықтады және оны көптеген цианобактериялар мен Acinetobacter sp. сияқты кейбір гетеротрофты бактерияларда кездестіруге болады. Цианофицин физиологиялық жағдайларда көбінесе ерімейді және фосфат немесе күкірт тапшылығы кезінде цитоплазмада түйіршіктер түрінде жиналады, әдетте бастапқы және орта стационарлық фазада. Ол азотты және, мүмкін, көміртекті сақтау үшін қолданылады, сондай-ақ цианобактерия гетероцистеріндегі бекітілген азоттың динамикалық буфері ретінде қызмет етеді. Азот пен көміртек цитоплазмалық цианофициназа ферменті арқылы аспартат-аргинин дипептидтері түрінде цианофициннен мобилизацияланады. Цианофицин аргинин мен аспартаттан АТФ-ге тәуелді реакция арқылы, бір ғана фермент – цианофицин синтетазасы катализінде синтезделеді. Цианофицин полиаспартин қышқылының көзі ретінде биотехнология үшін қызығушылық тудырады. Өзінің ерекше полиамфотерлік қасиеттеріне байланысты, цианофицин қышқылды (0.1 M HCl) және сілтілі жағдайларда суда ериді. Цианофицин синтетазасының гетерологты экспрессиясы цианофицинді Escherichia coli және Corynebacterium glutamicum сияқты маңызды биотехнологиялық бактерияларда өндіруге мүмкіндік береді. CGP-ның ерімейтін формаларын тазалау оңай болғандықтан, көптеген зерттеулер нейтралды pH-да еритін CGP синтезін назардан тыс қалдырды. Екі түрін салыстыру үшін, ерімейтін CGP тек әлсіз қышқылдармен ғана ериді, ал еритін CGP ацетон немесе этанол қолданып тұндыру арқылы бөлінеді. 2014 жылы Штайнбюхель мен Вифельдің жүргізген тәжірибесі лизин қалдықтарының мөлшері цианофициннің ерігіштігін реттей алатынын көрсетті, лизиннің жоғары деңгейі полимерді сулы еріткіштерде еріту үшін қажетті температурамен кері пропорционалды. Сондай-ақ, ерімейтін CGP цитруллиннің өте аз мөлшерін көрсетсе, еритін CGP цитруллиннің жоғары концентрациясын өндіре алатыны анықталды. Бұл тенденция орнитин үшін де осыған ұқсас.