Кіріспе

Лондон өмірі - Генри Джеймстің 1888 жылы Scribner's Magazine журналында алғаш рет жарияланған новелласы. Сюжет күйреп бара жатқан неке және оның көптеген адамдарға, әсіресе, ажырасуға дайындалып жатқан әйелдің қарындасы Лора Уингке тигізетін әсері төңірегінде өрбиді. Лаура – классикалық Джеймс еңселі "орталық сана", оның ойлары мен сезімдері оқиға желісі мен басқа кейіпкерлерді бейнелеуге түс қосады. Бұл туынды сексуалдық қатынастар мен ажырасуға тікелей, тіпті қатал көзқараспен ерекшеленеді. Мұндай көзқарас 1880-ші жылдары Джеймске француз натурализмінің ықпал еткенін көрсетеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Лаура Уинг, кедей америкалық қыз, Лондонға әпкесі Селина Беррингтонға барады. Селинаның күйеуі Лайонел, көңілсіз және көбінесе мас болып, Чарли Криспенмен жасаған қарым-қатынасы үшін әйелімен ажырасуға дайындалуда. Лаура Селинадан оның бұл ісі туралы сұрақ қояды және Селинаның кінәсіздігіне күмән келтіреді. Отбасының егде жастағы досы Леди Дэвенент Лаураға әпкесінің отбасылық мәселелерін жақыннан қабылдамауға кеңес береді. Лаура Вендовер есімді жағымды, бірақ көңілсіз америкалықпен танысады, ол оған күйеу болып ұсыныс жасайды. Соңында, операдағы қызықты даулы оқиғадан кейін Селина күйеуін тастап, Криспинмен бірге Брюссельге кетеді. Лаура Вендовердің неке ұсынысын қабылдамайды және әпкесінің соңынан Брюссельге барады, бірақ ештеңеге жете алмайды. Лаура соңында Америкаға қайтады, ал Вендовер оның соңынан келеді, бірақ олардың болашағы қалай болатыны белгісіз. Оқиға Беррингтон және басқалардың ісі сотта қаралатындығын еске салып аяқталады.

Негізгі тақырыптар

Бұл оқиғаға Виктория дәуіріндегі "жағымсыз" сипаттамасы қолданылды, бұл бұрын Эмиль Зола мен басқа француз натуралистерінің туындыларына қатысты да қолданылған. Джеймс өзінің әңгімесін тікелей, Беррингтон отбасының нәзіктігі мен ізгілігі туралы ешқандай иллюзиясыз баяндайды. Оқырман екі жақтың да – жалпақ мінезді күйеудің де, жеңілтек әйелдің де жанына жақын бола алмайды. Тіпті Джеймс романының орталық кейіпі Лора Уинг та осы ұятты жұптың ажырасуына қатты үрейленіп, өте күшті реакция көрсетеді. Леди Дэвенант Селина мен Лайонелге ден қоймауды кеңес бергенде, Лораға аса қажетті ақыл-ойымен көмектесуге тырысады. Оқиғаның атмосферасы "Мейзи нені білді" туындысының сыбайласқан және жауапсыз ортасына ұқсас, ал Лора Лондон өмірінің сөзсіз жамандықтарын көтере алмайды. Ол құтқаруға тұрмайтын некені сақтап қалуға тырысып, мүлдем нәтижесіз болады, ал Америкаға қашуы – жеңіліске қайғылы мойындау. Кейіпкерлердің бір бөлігі американдық болғанымен, Джеймс халықаралық контрастқа ешқандай мән бермейді. Көптеген сыншылар Джеймстің неліктен осындай ерекше халықаралық мотивке ден қойғанын таң қалдырады, өйткені барлық кейіпкерлер оқиғаға ешқандай әсер етпей ағылшын болуы мүмкін еді.

Санаткерлік бағалау

Эдмунд Уилсонға бұл әңгіме әйел мен ердің ажырысуының шындығына тікелей, әрі беймазмұндықсыз қарауы ұнады. Ол оны Джеймстің ең жақсы кезеңінің бір бөлігі деп есептеді, онда жазушы "мен үшін оның толыққанды көркемдік қамығына жеткен: ол бұрынғы туындыларына тән белгілі бір қатыгездік пен тәжірибесіздіктен арылып, жаңа икемділік пен жеке стильге ие болды". Басқалары одан да қатал болды. Жоғарыда айтылғандай, Роберт Гейл бұл әңгімені "жағымсыз" деп сипаттады, ал Эдвард Вагенкнехт оны "техникалық тұрғыдан әсерлі емес", "асығыс аяқталған" және "біршама күштеп жазылған" халықаралық мәселесі бар деп тапты. Лора Уингке қатысты пікірлер де екіге бөлінді: Леон Эдель оны "қатаң және басқалардың ісіне араласатын" деп есептесе, Вагенкнехт оған үлкен симпатиямен қарады: "Джеймс өзінің кітаптарында Лора Уингке, тіпті Изабель Арчерге, тіпті Фледа Ветчке қарағанда көбірек берілді". Мұндай күшті реакциялар әңгімедегі қиын ажырысудың ашық суреттелуінің күшіне куәлік етеді.