Кіріспе

1984 жылғы Кент Харуфтың романы "Бір-бірімен байланыс". 1984 жылы жазылған бұл роман Харуфтың маңызды алғашқы туындысы болып саналады және Уайтинг сыйлығымен, сондай-ақ Хемингуэй қоры/ПЕН арнайы марапатымен марапатталды. Роман 1977 жылғы көктемдегі бір күнді түнде анонимді сұраушыға 50 жастағы көршісі баяндайтын Колорадо штатының Холт округінде тұратын 80 жасар Эдит Гудноудың өмірінен алынған оқиғаны айтады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оқиға баяндаушысы Сандерс Роско көршісі Эдит Гудноуды оның үстінен кір көрсетуге тырысқан журналистен қорғап тұр. Ол ағасы Лайманды өлтірген күдікпен айыпталып отыр. Сандерс шерифтің журналистің сұрақтарына бойынсұнып, оқиғаның мәнін түсіну үшін Эдиттің өмірін білу қажет екенін айтып, көңіліне тигендей сезінеді, содан кейін ол оның тарихын айтуға кіріседі. 1896 жылы жас үйленген Рой мен Ада Гудноу Айовадан келіп, Колорадоның солтүстік-шығысында "Жер телімі" заңы бойынша қоныстанды. Рой ақырында бидай өсіруде сәттілікке жетеді. Ада оған екі бала табады: Эдит 1897 жылы дүниеге келеді, ал Лайман екі жылдан кейін туады. Баяндаушының әжесі Ханна Роско Эдит пен Лайманның тууына көмектеседі. Бірақ Ада Айовадан кеткеніне көп ұзамай өкіне бастайды. Оның күйеуі зорлыққа бейім, ашулы және қатал адам болып шығады, ол оны және балаларын фермада тынымсыз жұмыс істетеді. 1914 жылы, небәрі 42 жасында қайтыс болғаннан кейін, Эдитке Аданың барлық шаруашылық жұмыстарын өз мойнына алуға тура келеді. 1915 жылы Ройдың қолы машинаға ілігіп, тоғыз саусағы кесіледі. Ол Эдит пен Лайманды "өз қолымен өсірген шаруалар" деп қарап, оларға бұйрық беріп, барлық шешімдерді өзі қабылдайды. Екі бауырластың жасы ұлғайған сайын, олар қашудың жолын іздей бастайды, бірақ көп ұзамай әкелерінің фермасында тұрып қалғанын түсінеді. Келесі 37 жыл бойы Эдит еш шағым айтпай, фермер, үй шаруасы және медбике міндеттерін атқарады, сонымен қатар баяндаушының әкесімен болған қысқа ғана романтикалық қарым-қатынастан басқа, ешқандай ер адаммен араласуға тырыспайды, ол Эдитті жақсы көреді, бірақ оған үйленуге бармайды. Оның бас тартуына қарамастан, ол оны ешқашан ұмыта алмайды. 1941 жылы Жапония АҚШ-қа шабуыл жасағанда Лайман қашуға мүмкіндік алады. Түн ортасында Росколардың көмегімен ол фермадан қашып, қалаға барып, әскерге қосылады. 42 жасында ол әскерге шақырылуға тым ескі болып шығады, сондықтан 20 жыл бойы АҚШ-ты аралап саяхаттайды. Осы жылдар ішінде Эдит бауырласының қайтып оралатынына күмәнданбайды. Ол 1960 жылдардың басында, әкесі 82 жасында қайтыс болғаннан кейін шамамен 10 жыл өткен соң оралады. Екеуі де енді алпыстан асыпты. 1967 жылы Гудноулар, Сандерс және оның әйелі Мейвис, қазір сегіз айлық жүкті, бірге округтік жәрмеңкеге баруды шешеді. Олар түнгі уақытқа дейін ішіп-жеп, көңіл көтереді, бірақ үйге қайта жолда Лайман көлігін апатқа ұшырады, нәтижесінде Мейвис түсік тастайды және бас жарақаты алады, ол ешқашан толыққанды жазылмайды. Эдит ағасына күтім жасайды, ол көбірек оңашаланып, ақырында үйден шығудан бас тартады және оның жаңа құмарлығы: ол ешқашан іске аспайтын ел бойынша саяхаттарды жоспарлау. Олар қартайып, денсаулығы нашарлағанда, Эдит барлық заттарды төмен қабатқа көшіріп, екінші қабатты жабуды шешеді және Сандерстің көмегін сұрайды. Жоғары қабатта ол тек бір төсегі бар бір ғана жатын бөлмені табады, Эдит оны жасыруға тырыспайды, Лайман үйге келгенде оның заттарына орын беру үшін қосымша төсекті жылжытқандарын айтады. Келесі жылдары Эдит 1969 жылы туған Сандерстің қызы Реннамен бірге кешкі уақыт өткізуден ләззат алады. Бірақ Реннаның Гудноуларға жалғыз баруы көп ұзамай қауіпті болып кетеді, өйткені балалық шаққа регрессия жасаған Лайман себепсіз зорлыққа бейім. Соңында, 1976 жылдың жаңа жылдық түнінде Эдит Лайманға күтім жасай алмайды, бірақ оны үйге орналастыруға дайын емес. Ол Лайманға ең жақсы киімдерін кигізіп, үш тағамдық кешкі ас дайындайды, оның ұйықтап қалғанын күтеді, содан кейін үйін өртеп жібереді. Өрт тым ерте анықталып, екеуі де эвакуацияланады. Алайда Лайман өрттен алған жарақаттарынан айықпайды және көп ұзамай қайтыс болады. 1977 жылдың көктемінде Эдит әлі де аурухана төсегінде жатыр, оның бөлмесінің сыртында полицей күзеті тұр және ол әрекет етуге тырысқан қылмыс үшін айыпталуда. Росколар күнде келіп тұрады.

Бейімделулер

2019 жылы Кэрол Самсон бейімдеген «Бір-бірімен байланыстыратын байланыс» туындысының сахналық қойылымы, сол жылы оның туған қаласы Салидада өткен Кент Харуф әдеби мерекесінде көрсетілді.