Кіріспе

Нигерия үкіметіне толыққанды тиесілі мұнай корпорациясы

Нигерияның Ұлттық мұнай корпорациясы (NNPC) – Нигериядағы пайда табуға бағытталған мұнай компаниясы. Бұрын мемлекеттік корпорация болған ол 2022 жылдың шілдесінде корпорациядан жауапкершілігі шектеулі компанияға айналдырылды. NNPC Limited – елдің мұнай өнеркәсібінде жұмыс істеуге лицензиясы бар жалғыз ұйым. Ол Нигерияның қазба отын ресурстарын игеру үшін шетелдік мұнай компанияларымен серіктестік етеді.

Тарих

NNPC 1977 жылғы 1 сәуірде Нигерияның Ұлттық мұнай корпорациясы мен Мұнай және энергия ресурстары федералды министрлігінің бірігуі нәтижесінде құрылды. NNPC заң бойынша Нигерия федералды үкіметі мен Royal Dutch Shell, Agip, ExxonMobil, TotalEnergies, Chevron және Texaco (қазір Chevron-пен біріктірілген) сияқты бірқатар шетелдік көпұлтты корпорациялар арасындағы бірлескен кәсіпорынды басқарады. Нигерия үкіметі осы компаниялармен ынтымақтастықта мұнай барлау және өндіріс жұмыстарын жүргізеді. 2019 жылғы қазан айында NNPC газ өндіру жобалары үшін Нигерия LNG компаниясымен 2,5 миллиард долларлық алдын ала төлем келісіміне қол қойғанын хабарлады. 2021 жылғы желтоқсанда Нигерия Федералды үкіметі мен Нигерия Ұлттық мұнай корпорациясы (NNPC) Ltd Нигериядағы маңызды жол инфрақұрылымын салуды қаржыландыру үшін 621 миллиард теңгелік өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. 2021 жылғы тамызда Мұнай өнеркәсібі заңы қабылданғаннан кейін NNPC коммерциялық ұйым ретінде, мемлекеттік қаржыландыруға және тікелей бақылауға тәуелді болмай жұмыс істейді. NNPC компаниясы шектеулі жауапкершілігі бар корпорация ретінде құрылды, осылайша жекелеген компанияның халықаралық капитал нарықтарына қол жеткізуі оңайырақ болады деп күтілді. Компания Нигериядағы энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуді жалғастырады.

Көшбасшылық

Президент Бухари Меле Киариді NNPC-нің жаңа топтық басқарушы директоры (GMD), қазіргі топтық бас атқарушы директоры (GCEO) етіп тағайындады. Киари Майканти Барудың орнына келді. Марқұм доктор Майканти Бару (1959 жылдың 7 шілдесі – 2020 жылдың 29 мамыры) – бұрынғы топтық басқарушы директор (GMD). Ол 2016 жылдың 4 шілдесінде Мұхаммед Бухари президенттігі кезінде топтық басқарушы директор болып тағайындалды; ол Нигерияның мұнай жөніндегі мемлекеттік министрі (2015–2019) доктор Эммануэль Ибе Качикуудан кейін қызмет етті. 2021 жылғы Петролиум индустриясы заңының 59 (2) бабына сәйкес, Президент Бола Тинубу 2023 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Нигерияның Ұлттық мұнай компаниясы үшін (NNPCL) жаңа басқарма мен басқару тобын тағайындауға келісім берді. 1. Пиус Акиниелюре – Атқарушы емес кеңес төрағасы (Mobil Oil-дің бұрынғы атқарушы директоры)

2. Меле Киари – Топтық бас атқарушы директор

3. Омар Аджия – Бас қаржы директоры

4. Ледум Мити – Атқарушы емес директор

5. Мұса Түмса – Атқарушы емес директор

6. Гали Мухаммад – Атқарушы емес директор

7. Профессор Мұстафа Әлию – Атқарушы емес директор

8. Дэвид Огбодо – Атқарушы емес директор (NNPC-нің бұрынғы бас директоры, төменгі сатыдағы инвестициялар жөніндегі)

9. Юнис Томас – Атқарушы емес директор

Құрылыстар

NNPC жоғары және төменгі ағымдағы дамуға толық жауапкершілікті жүктеледі. 1988 жылы корпорация мұнай өнеркәсібі операцияларының барлық саласын қамтитын 11 стратегиялық бизнес-бірлікке айналдырылды: геологиялық барлау және өндіріс, газды дамыту, мұнайды қайта өңдеу, тарату, мұнайхимия, инженерлік және коммерциялық инвестициялар.

Құқықтық негіз

Нигерия конституциясына сәйкес, елдегі барлық минералдар, газ және мұнай заңды түрде Нигерия Федералдық Үкіметінің меншігі болып табылады. NNPC компаниясының түскен кірісі федералдық үкімет кірісінің 76%-ын және бүкіл елдің ЖІӨ-нің 40%-ын құрайды. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, мұнай мен газ экспорты Нигерияның экспорттан түскен табысының 98%-ын құрады.

NNPC Bags ашықтық сыйлығы

Маллам Меле Кьяри бастаған Нигерия Ұлттық мұнай корпорациясы (ННПК) басшылығының жүйеде ашықтық мәдениетін орнықтыруға бағытталған күш-жігері мойынға алынып, «Жаңа телеграф» газеті корпорацияны «2020 жылғы (Ашықтық) үкіметтік агенттігі» деп таныды.

NNPC және NEITI ашықтықты нығайту бойынша бірлескен комитет құрды

Нигерия Ұлттық мұнай корпорациясының (NNPC) Меле Кьяри басқаруының «Ашықтық, есеп беру және өнімділік тамашалығы» (TAPE) бағдарламасына сәйкес, корпорация мен Нигерияның табиғи ресурстарды өндіру саласының ашықтығы жөніндегі бастамасы (NEITI) мұнай және газ өнеркәсібінде ашықтықты арттыру мақсатында ынтымақтастықты күшейту үшін бірлескен комитет құрды. NNPC мен NEITI бірлескен комитетінің ашылу салтанатында сөз сөйлеген NNPC-нің бас директоры Киари, бұл бірлескен комитеттің екі ұйымның жылдар бойы қалыптасқан тығыз ынтымақтастығын одан әрі дамытуға бағытталған күш-жігердің бір бөлігі екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, NNPC NEITI-нің қызметімен толық үйлесімде, себебі корпорацияның акционерлері болып табылатын 200 миллионнан астам нигериялық азаматтың өз компаниясының қызметі туралы барлық ақпаратты білуге құқығы бар.

Меле Кьяри: 365 күн бойы іс-әрекет пен сөзді үйлестіру

Мүдделі тараптар NNPC басшысының міндеттемесіне және жұмысын атқару жылдамдығына ризашылық білдіруде. Нигерияның табиғи ресурстарды бақылаушы мекемесі NEITI-дің басшысы Вазири Адионың сөзіне қарағанда, NNPC тарихында алғаш рет аудиттелген есептерін өз веб-сайтында жариялауы мақтауға лайық. Халықаралық табиғи ресурстар ашықтығы инициативасының (EITI) атқарушы директоры Марк Робинсон да корпорацияны есеп беруде жаңа стандарт орнатқаны үшін мақтады. Сондай-ақ, Нигерия мұнай барлаушылар қауымдастығының (NAPE) баспасөз хатшысы Латиф Амоду, Kyari бір жыл ішінде мүдделі тараптарға хабардар инвестициялық шешімдер қабылдауға көмектесетін тиімді саясат арқылы индустрияны тұрақтандырды деді.