Кіріспе
Уорри қаласы – Оңтүстік Нигериядағы мұнай өндірісінің маңызды орталығы және Дельта штатының әкімшілік үйінің бөлімшесі. Уорри қаласы Нигериядағы мұнай өнеркәсібінің ірі хабтарының бірі. 2006 жылы халық саны 311 970 адамнан астам болатын Уорри, Уду, Окпе және Увви қалалары Дельта штатының коммерциялық астанасы болып табылады. Қала Итсекири, Урхобо және Ижау халықтарының иеленуіндегі жер. Уорри шығысында Увви, оңтүстік-шығысында Уду, оңтүстігінде Огбе-Ижох және батысында Уорри Оңтүстік жергілікті әкімшілік ауданының (АӨО) басқа да елді мекендерімен шектеседі. Жылдам халқының өсуі мен байланыс жолдарының арқасында қала және оның шекаралық қалалары, мысалы Увви, Уду бірігіп, "Уорри" деп аталатын біртұтас қалалық аймаққа айналды.
The city of Warri is an oil hub within South South Nigeria and houses an annex of the Delta State Government House. Warri City is one of the major hubs of the petroleum industry in Nigeria. Warri, Udu, Okpe and Uvwie are the commercial capital of Delta State with a population of over 311,970 people in 2006. The city is the indigenous territory of Itsekiri, Urhobo and Ijaw people. Warri shares boundaries with Uvwie to the east, Udu to the south east, Ogbe ijoh to the south, and other communities in Warri South LGA to the west. Due to its rapid population growth and linked roads, the city and its border towns e. g. Uvwie, Udu merged into a conurbation collectively referred as "Warri"
Warri sits on the bank of Warri River which joined Forcados River and Escravos River through Jones Creek in the lower Niger Delta Region. The city has a modern seaport which serves as the cargo transit point between the Niger River and the Atlantic Ocean for import and export. Warri served as the capital of the colonial Warri Province during the early 1900s when this part of Delta State was under the Colony and Protectorate of Southern Nigeria.
Уорри, Нигер дельтасының төменгі аймағында Джонс шығанағы арқылы Форкадос және Эскравос өзендеріне құятын Уорри өзенінің жағасында орналасқан. Қалада Нигер өзені мен Атлант мұхиты арасындағы импорт және экспорт жүктерін тасымалдауға арналған заманауи теңіз порты бар. 1900 жылдардың басында, Дельта штатының бұл бөлігі Оңтүстік Нигерияның колониясы мен протекторатының құрамында болған кезде, Уорри отарлық Уорри провинциясының астанасы болды.
The city of Warri is an oil hub within South South Nigeria and houses an annex of the Delta State Government House. Warri City is one of the major hubs of the petroleum industry in Nigeria. Warri, Udu, Okpe and Uvwie are the commercial capital of Delta State with a population of over 311,970 people in 2006. The city is the indigenous territory of Itsekiri, Urhobo and Ijaw people. Warri shares boundaries with Uvwie to the east, Udu to the south east, Ogbe ijoh to the south, and other communities in Warri South LGA to the west. Due to its rapid population growth and linked roads, the city and its border towns e. g. Uvwie, Udu merged into a conurbation collectively referred as "Warri"
Warri sits on the bank of Warri River which joined Forcados River and Escravos River through Jones Creek in the lower Niger Delta Region. The city has a modern seaport which serves as the cargo transit point between the Niger River and the Atlantic Ocean for import and export. Warri served as the capital of the colonial Warri Province during the early 1900s when this part of Delta State was under the Colony and Protectorate of Southern Nigeria.
Этимология
"WARRI" атауы алғаш рет Ицкери тайпасының ата-бабаларының астанасы Оде Ицкери қаласымен байланыстырылды, жергілікті тұрғындар оны сондай-ақ "Иверре" деп те атайды. Еуропалық саяхатшылардың көптегені "Иверре" сөзін дұрыс айта алмағандықтан, AWERRI, OUWERI, WARRE, WARREE сияқты түрлі атаулар пайда болды. Соңында британдықтар оны WARRI деп ағылшын тіліне бейімдеді.
Британдық Адвентіс Уорри қаласының маңында
Британдық отаршылдық Батыс Нигер дельтасында 1885 жылдың маусымында Ұлыбританияның Мұнай жағалауын қорғаушы аймағы деп жариялануымен тиімді түрде басталды. Британдық отаршылдық басқару Бенин өзеніндегі Эброхимидің Нана Олому сияқты жергілікті басшылар арқылы іске асырылды. Бұл басқару Бенин өзені мен оның төңірегімен ғана шектелді, себебі британдықтар ішкі аймақтар халқымен сауда жасау үшін Итсекири тайпасын делдал ретінде пайдалануға разы болды.
Уорри қаласының құрылуы
Британдықтар Нигер жағалауы протекторатының әкімшілік орталығын астанасы Оде Ицекириден (Уарри немесе Иверре) жоталық аймаққа көшіруге шешім қабылдады, бұл арқылы ішкі аймақтарды тиімді бақылауға қол жеткізуді жоспарлады. Осы мақсатқа жету үшін 1906 жылы британдықтар Ливерпуль қаласындағы Александр Миллер Бразерс Лимитед компаниясы үшін 1898 жылы ашылған, бұрын пайдаланылмаған жердегі жаңа сауда бекетін жалға алды. Бұл жаңа сауда бекеті де астана Оде Ицекиридің құрметіне WARRI деп аталды, сондықтан Ицекири халқы Оде Ицекириді жаңа сауда бекетінен ажырату үшін Оде Ицекириді ҮЛКЕН УАРРИ (BIG WARRI) деп атады.
Демография
Оның тұрғындарының көпшілігі әртүрлі дінге бөлінген христиандар, ал кейбіреулері Оңтүстік Нигерияның көп бөлігі сияқты африкалық дәстүрлі діндер мен христиан дінін араластырады. Қала бүкіл елде өзінің ерекше пиджин тілімен белгілі, оны көбінесе нашар білім алған немесе білімсіз адамдар қолданады.
Климат
Аймақ тропикалық муссондық климатқа (Köppen Am) және орташа жылдық температураға және жылдық жауын-шашын мөлшеріне ие. Жоғары температура әдетте аралығында болады. Климат муссондық және екі ерекше маусыммен сипатталады: құрғақ маусым және жаңбырлы маусым. Құрғақ маусым қарашадан сәуірге дейін созылады және солтүстік-шығыстан соққан сауда желдерінен келген салқын "харматтан" шаңды тұманмен айқын ерекшеленеді. Жаңбырлы маусым мамырдан қазанға дейін созылады, тамыз айында қысқа уақытқа құрғақшылық байқалады, бірақ тіпті құрғақ маусымда да жиі жауын жауады. Айналасындағы аймақ негізінен жаңбырлы орманды құрайды, кейбір жерлерде батпақтарға ұласады. Өсімдіктерде құнды ағаштар, пальмалар және жеміс ағаштары көп.
Экономика және инфрақұрылым
Нигерияда жұмыс істейтін халықаралық және жергілікті мұнай компанияларының көпшілігі операциялық кеңселерді орналастырған Экпан, Увви және Убежи, Уорри қалаларында Вори мұнай өңдеу және мұнай химия зауыты орналасқан. Елдің маңызды теңіз порттарының бірі Угбувангюде, Уорри қаласында орналасқан. 90-жылдардың соңында, әсіресе 1999 жылы туған қақтығыстар салдарынан көптеген мұнай компаниялары қаладан және айналасындағы өңірлерден кетуге мәжбүр болды.
Қауіпсіздік
Уорриде Эффурун ауданында орналасқан амфибиялық жаяу әскер батальоны (Эффурун әскер базасы) гарнизонмен бекітілген. Нигерия теңіз күштері Уорридегі өзінің базасынан жұмыс істейді. Нигерия әуе күштерінің 61-ші бөлімшесі де Уорриге жақын Джеддодағы нысандарынан жұмыс істейді.
Спорт
Уорриде 30 000 адамдық сыйымдылығы бар халықаралық стадион бар, ол «Уорри Вулвс» футбол клубының үй стадионы болып табылады. Бұл клуб 2002 және 2006 жылдары Африка әйелдер футбол чемпионатының екі мәрте қабылдаушысы болды және 2009 жылы Нигерияда өткен FIFA жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына үміткер стадиондардың бірі болған. 2013 жылы стадион Африка жастар атлетикасы чемпионатының (AYAC) өтетін орны болды. «Уорри Вулвс» – Уорри қаласындағы кәсіби футбол командасы, Нигерия Ұлттық лигасында ойнайды. Олардың белгілі бұрынғы ойыншыларына Бест Огедегбе, Уилсон Орума, Эфе Амброз, Виктор Икпеба және Экигхо Эхиосун кіреді.
Өндiрiс және шикiзат
Қаланың экономикалық негізін мұнай өңдеу зауыты және басқа да мұнай мен газ компаниялары құрайды. Сонымен қатар, Уду облысының Овиан-Аладжа ауданында Delta Steel компаниясы орналасқан. Бета шыны зауыты Угелли қаласынан тыс, жақын жерде орналасқан, бұл аймақта шыны, керамика және цемент өндірісіне қажетті шикізат – кремний және силикаттарға бай. Нигерияның қуат өндіру станцияларының бірі – Transcorp Power Distribution да Угеллиде орналасқан, ол көлікпен 15 минуттық жерде.
Темір жол
1991 жылы Ажаокутадағы болат зауытынан 275 шақырым қашықтықтағы Уорри портына дейін стандартты кеңдіктегі темір жол құрылысы басталды. 2006 жылға қарай стандартты кеңдіктегі жолдардың ұзындығы 329 шақырымға жетті, ал соңғы 27 шақырымдық Уорри бөлігі аяқталды. 2010 жылы Уорриге дейінгі соңғы бөлімді аяқтау жұмыстары қайта жанданды. Темір жол желісі 2020 жылдың қыркүйек айында Удудағы терминалымен бірге ресми түрде пайдалануға берілді.
Жол
Қаланың беделін арттыру мақсатында, Уарри қаласындағы маңызды жол желілері мемлекеттік билік тарапынан жақсартылды. Қала ішіндегі көліктер көбінесе автобус және трициклмен жүзеді. Федералдық үкімет Уарри-Бенин тас жолын кеңейту жобасын және Уарри-Уйоны байланыстыратын Шығыс-Батыс тас жолы жобасының маңызды бөліктерін аяқтады.
Ауа
Мұнай компанияларының аулаларында, мысалы Shell компаниясының Огунудағы және Эскавос, Фокадодағы аулаларында бірнеше тікұшақ алаңы бар. Осуби аймағында жалпы жолаушыларға арналған әуежай орналасқан.
Теңіз
Тауарлар теңіз арқылы Нигерия Порттар Басқармасы (Delta Ports) арқылы тасымалданады, негізінен ірі компаниялар экспорт және импорт операцияларын осы арқылы жүзеге асырады. Сонымен қатар, негізгі Уорри өзенінің жағасында жергілікті саудагерлер пайдаланатын базарлар мен кеме қаптау жайлары орналасқан, олар жергілікті көлік және сауда үшін транзиттік пункттер болып табылады. Адамдар бір жерден екінші жерге қатынау үшін жергілікті қайықтарды пайдаланады.