Кіріспе

FLAG тегі, немесе FLAG октапептиді, немесе FLAG эпитопы – рекомбинантты ДНҚ технологиясын қолдану арқылы белокқа қосылатын, DYKDDDDK (мұнда D=аспартат қышқылы, Y=тирозин және K=лизин) тізбегі бар пептидтік белок тегі. Бұл ең ерекше тегтердің бірі және бұл – жасанды антиген, оған арналған ерекше, жоғары туыстыққа ие моноклоналды антиденелер жасалған, сондықтан оны аффиниттік хроматография арқылы белокты тазарту үшін, сондай-ақ тірі жасушалардағы белоктарды анықтау үшін пайдалануға болады. FLAG тегі рекомбинантты, жоғары экспрессияланған белокты мезгілдік организмнің өндірген жабайы типтегі белогынан бөлу үшін қолданылған. FLAG тегін көп бөлігі бар белок кешендерін оқшаулау үшін де пайдалануға болады, себебі FLAG тегінің жеңіл тазарту процедурасы мұндай кешендерді бұзбауға бейім. FLAG тегіне негіделген тазарту, рентгендік кристаллография арқылы 3D құрылымын анықтау үшін жеткілікті тазалықтағы және сапалы белоктар алу үшін қолданылған. FLAG тегін антиденемен тануды қажет ететін көптеген әртүрлі талдауларда қолдануға болады. Егер белгілі бір белокқа қарсы антидене болмаса, белокқа FLAG тегін қосу, FLAG тегінің тізбегіне қарсы антиденемен белокты зерттеуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде иммунофлуоресценция, иммунопреципитация немесе SDS-PAGE белок электрофорезі және Вестерн блоттинг әдістерімен анықталатын жасушалық локализация зерттеулерін келтіруге болады. FLAG тегінің N ұшынан C ұшына дейінгі пептидтік тізбегі: DYKDDDDK (1012 Да). Сонымен қатар, FLAG тегтерін қатар қолдануға болады, әдетте 3xFLAG пептиді: DYKDHDG DYKDHDI DYKDDDDK (соңғы тег энтерокиназаның кесілу орнын кодтайды). FLAG тегін белоктың C немесе N ұшына қосуға немесе белоктың ішіне енгізуге болады. Саудада қол жетімді кейбір антиденелер (мысалы, M1/4E11) эпитопты тек N ұшында FLAG тегі болған кезде ғана таниды. Дегенмен, басқа қол жетімді антиденелер (мысалы, M2) орналасуына сезімтал емес. FLAG тегіндегі тирозин қалдығы белгілі бір секрецияланатын белоктарға экспрессияланғанда сульфатталануы мүмкін, бұл FLAG эпитопының антиденелермен тануына әсер етуі мүмкін. FLAG тегін басқа аффиниттік тегтермен, мысалы полигистидин тегі (His тегі), HA тегі немесе myc тегімен бірге қолдануға болады.

Тарих

1984 жылы Мунро мен Пелхам алғаш рет эпитоптық таңбалауды сипаттады. FLAG белгісі ғылыми әдебиетте жарияланған толыққанды, жетілдірілген эпитоптық белгінің екінші мысалы болды және патенттелген жалғыз эпитоптық белгі еді. Одан бері ол әлемдегі зертханаларда ең көп қолданылатын белок белгілерінің біріне айналды. Кейбір басқа белгілерден (мысалы, myc, HA) айырмашылығы, онда моноклоналды антидене алдымен қолданыстағы ақуызға қарсы бөлініп алынып, содан кейін эпитоп сипатталып, белгі ретінде қолданылса, FLAG эпитопы – моноклоналды антиденелерге қарсы жасалған идеалданған, жасанды дизайн болды. FLAG белгісінің тізбегі, ол бекітілген белоктармен үйлесімді болу үшін жақсартылды, себебі FLAG белгісі басқа кең таралған эпитоптық белгілерге қарағанда көбірек су сүйгіш, сондықтан FLAG белгісі қосылған белоктардың активтілігін төмендету мүмкіндігі азырақ. Бұған қоса, N-терминалды FLAG белгілерін, олар бөлініп алынғаннан кейін, энтерокиназа (энтеропептидаза) сияқты арнайы протеазамен өңдеу арқылы белоктардан оңай алып тастауға болады. Эпитоптық таңбалау туралы үшінші хабарлама (HA белгісі) Flag жүйесі алғаш рет жіберілгеннен шамамен бір жыл өткен соң жарияланды.