Кіріспе

Американдық бизнесмен және меценат (1842–1927)

Уильям Ван Дюзер Лоуренс (1842–1927) – американдық миллионер, жылжымайтын мүлік және фармацевтика саласындағы ірі кәсіпкер. Ол 1926 жылы Сара Лоуренс колледжін және 1909 жылы Лоуренс ауруханасын құрғандығымен ең көп танылған. Нью-Йорк қаласының көрнекті шағын қаласы Бронксвилльдің дамуында маңызды рөл атқарды, бұл қала әсем үйлермен және шағын бақшалы пәтерлермен ерекшеленеді. Оның есімі Лоуренс Парк тарихи ауданымен және жылжымайтын мүлік брокері Холихан Лоуренспен байланысты. Лоуренс Нью-Йорк штатының Вальхалла қаласындағы Кенсико зиратында жерленген.

Бронксвиллдің дамуы, Нью-Йорк

Лоренс өзінің байлығын кәсіпкерлік және қайырымдылыққа деген әртүрлі құштарлықтарын іске асыруға жұмсады. Олардың бірі жылжымайтын мүлікті дамыту болды. 1889 жылы, қайын інісінің ұсынысымен, ол Нью-Йорк және Гарлем теміржолымен Бронксвиллдің кішкентай ауылына келді. Теміржол стансасының жанындағы бұрынғы ферманың болашағын зерттеді. Ол мүліктің мүмкіндіктерін және ыңғайлы орналасқан жерін бағалап, келесі жылы барлық жерді сатып алды. Ол жоспарлы қалашықты, жақсы жобаланған және салынған қала маңындағы үйлермен көз алдына елестетті. Жер участаларының көлемі салыстырмалы түрде шағын және пішіні біркелкі емес еді. Олар байларға арналған емес, орта таптың жайлы тұруына жеткілікті үлкен жерлер ретінде жоспарланған. Жолдар жердің контурына сәйкес салынды, мүмкіндігінше ағаштар сақталды. Ол Уильям Август Бейтс деген сәулетшіні «Лоуренс Парк» деп аталатын алғашқы үйлерді жобалауға шақырды. Бейтс 20-ғасырдың басындағы сәндерден еркін қарыз алған жан-жақты стильге ие болды. Ол үлкен терезелері бар кең шығанақтар мен конус тәрізді шатыры бар дөңгелек немесе сегізбұрышты мұнаралар сияқты белгілі бір ерекшеліктерді ұнатты. Алғашқы үйлер тез сатылып кетті, ал Бейтс ауданның көптеген үйлерін жобалауға кірісті. Көп ұзамай жоба табысты болды, бірнеше онжылдық ішінде бастапқы мүліктің көп бөлігі дамытылды, ал Лоренс шекарасын кеңейту үшін көбірек жер сатып алды. Жаңа бөлімдер негізінен Тюдор жаңғыруы немесе отаршылдық жаңғыруы стилінде салынды. Дегенмен, Бейтстің 19 ғасырдағы романтикалық формаларының қоспасы ең бағалысы болып сақталды. 1980 жылы Лоуренс Парк тарихи ауданы Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Лоренстің бизнес жоспары орта және жоғарғы тапқа жататын, кәсіпқойлар, бизнес-менеджерлер және т.б. сияқты достық, біртекті тұрғындарды тартуға бағытталған. Бұл даму сәтті коммерциялық суретшілер, иллюстраторлар және мүсіншілер болған белгілі суретшілерге әсіресе тартымды болды. Көп ұзамай ол қауымның ішіндегі қауымға айналды, өте жақын және ерекше қасиеттерімен мақтанды. Ол ешқашан әлеуметтік немесе экономикалық жағынан әртүрлі болу үшін жоспарланбаған. Тіпті оның қала үйлерінің кешені, Мерестоун Террасы, бай клиенттерді тарту үшін қарапайым көп отбасылық тұрғын үйлерге қарағанда әлдеқайда жоғары стандарттарға сәйкес жобаланды және салынды. Көптеген үйлерді үлкен жер телімдерінде бір отбасы ғана қоныстандыруға рұқсат беру арқылы қаржылық мүмкіндігі шектеулі адамдардың осында қоныстануына кедергі келтірді. Бұл шаралар, шектеу келісімдерімен немесе «джентльмендік келісімдермен» бірігіп, ақ, протестанттық, бай, қала маңындағы сипатты ондаған жылдар бойы сақтауға көмектеседі деп үміттенді. Бұл мақсатта ешқандай жасырындық болған жоқ. 1925 жылы Лоуренс Парк «House and Garden» журналында мақтанышпен жариялады: «Шектеулер? Иә! Бронксвилл өзінің дамуы барысында мұқият сақталды. Талап ету индексі әрқашан мінез, мәдениет және әлеуметтік схемаға оңай және табиғи түрде ену қабілеті болды».

Үлестер

Уильям Ван Дюзер Лоуренс бірнеше маңызды мекемелерді мұра етіп қалдырды, оның ішінде Сара Лоуренс колледжі және Лоуренс ауруханасы бар. Оның мұраларының бірі тікелей Лоуренс Паркімен байланысты: Houlihan Lawrence, елдің ірі жылжымайтын мүлік фирмаларының бірі, Лоуренс Парк Реалти Компаниясының тікелей ұрпағы. Сара Лоуренс колледжі 1926 жылы оның иелігіндегі жерде құрылды және оның әйелі Сараның құрметіне аталды. Колледж құрылған сәттен бастап әйелдерге өнер мен гуманитарлық ғылымдар саласында білім беруді мақсат етті. Оксфорд университетінің оқу жүйесі үлгісінде құрылған педагогикасы тәуелсіз ғылыми-зерттеу жобаларын, оқытушылардың жеке бақылауымен жүзеге асырылатын, және студенттер мен оқытушылар аралық қатынасы төмен семинарларды біріктірді – бұл үлгі, шығындарына қарамастан, бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Сара Лоуренс колледжі Беннингтон колледжімен бірге АҚШ-тағы алғашқы либералды өнер колледжі болды, ол прогрессивті білім беру принциптерін өнерге қатаң көзқараспен үйлестіріп, білім берудің басымдылығына және жеке қажеттіліктерге бағытталған оқу бағдарламасына назар аударды. Лоуренс ауруханасы Бұл мекеме Лоуренстің ұлы Дадли көршілес Нью-Йорк қаласындағы ауруханаға жол жүріп, денсаулығы сырғақаннан кейін құрылды. Лоуренс 1890-шы жылдардағы прогрессивистік қозғалыстың идеяларын, әсіресе өнердің жеке адамдар мен отбасылардың әлеуметтік эволюциясындағы маңызды элемент екенін, жеке және қоғамдық сезімталдықты дамытуда және ерлер мен әйелдер арасындағы тең қарым-қатынасты құрудағы рөлін қабылдады.

Отбасы

Уильям мен Сара Лоренстің бес баласы болды: Элис (1868-1869), Луиза Лоренс Мейгс (1870-1965), Артур В. Лоренс (1875-1937), Анна Лоренс Бисланд (1873-1950) және Дадли Б. Лоренс (1880-1970). Анна мен оның күйеуі Пресли Бисланд, ақын Лоренс Ферлингеттидің асырап алған ата-анасы болды, оны оның шешесінің қарындасы – Бисландтардың француз тілінен сабақ беретін қызметкері Плэшборн есіміндегі үйлерінде қалдырып кеткен. Лоренс отбасының балалары мен немерелері 1990 жылға дейін әкелерінің жылжымайтын мүлік бизнесін басқарып келді, содан кейін ол басқа жергілікті отбасыға сатылды. Лоренс отбасының тегі Англияның Ланкашир аймағындағы Эштон-Холлдан шыққан сэр Роберт Лоренске дейін жетеді деп айтылады, ол үшінші крест жорығында Ричард Жүректаспен бірге болған. Джон Лоренс 1635 жылы Массачусетс штатының Плимут портына келді, ол голланд губернаторы Уильям Кифт басшылығымен Нью-Йорк штатының Хемпстед қаласына патент алды және Нью-Йорк қаласының үш рет сайланған мэрі болды. Уильям Лоренс (1620-1682) Джонмен бірге қосымша патенттерге ие болып, қазіргі Куинс штатындағы Флашинг және Бейсайдтың көп бөлігін мекендеді. Тағы бір танымал ата-бабасы – 1812 жылғы соғыста қаза тапқан капитан Джеймс Лоренс, оның өлім төсегіндегі соңғы тілегі – "Кемеге қол қоймаңыз" сөзі американ тарихында мәңгілікке сақталды.

Қосымша көздер

Хоровиц, Хелен Лефковиц. Алма Матер: Әйелдер колледждеріндегі дизайн және тәжірибе. 19 ғасырдың басынан 1930 жылдарға дейінгі кезең. Амхерст: Массачусетс университетінің баспасы, 1993 (2-ші басылым).