Кіріспе

Филиппин саясаткері (1945 жылы туған)

Ричард Джуико Гордон (5 тамыз 1945 жылы туған) – филиппин заңгері және саясаткер, ол соңғы рет 2016 жылдан 2022 жылға дейін, ал бұрын 2004 жылдан 2010 жылға дейін сенатор болып қызмет етті. 2004 жылдан бері Филиппин Қызыл Крестің төрағасы және бас директоры. Ол 1992-1998 жылдары Субик шығанағының метрополиялық басқармасының алғашқы төрағасы қызметін атқарғанда, сондай-ақ 2001-2004 жылдары туризм министрі ретінде «Wow Philippines» науқанын ұсынғанда Субиктегі бұрынғы АҚШ әскери-теңіз базасын сақтау және дамытудағы еңбегімен ұлттық даңққа ие болды. Гордон 1980 жылдан 1986 жылға дейін және 1988 жылдан 1993 жылға дейін Олонгапо қаласының мэрі болды, сонымен қатар 1971 жылғы Конституциялық конвенцияның ең жас делегаты болды.

Ерте өмір және білім

Гордон Замбалес штатының Кастильйос қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Джеймс Л. Гордон, 1963 жылдан 1967 жылы қаза тапқанға дейін Олонгапо қаласының тұңғыш сайланған мэрі болды. Оның анасы, Амелия Гордон, 1972 жылға дейін Джеймстің орнын басып, Олонгапо қаласының мэрі болды және 1984 жылы Батасанг Памбансадағы депутат қызметін атқарды. Гордонның американдық түбі оның әкесінің әкесі, Джон Джейкоб Гордон, АҚШ армиясының офицері арқылы сағанады. 1958 жылы Гордон бастауыш білімін Кесон қаласындағы Лурдс католик мектебінде (қазіргі Лурдс мектебі) және Манила қаласындағы Сан-Хуан-де-Летран колледжінде аяқтады. Одан кейін 1962 жылы Манила қаласындағы Атинео университетінде орта білімін аяқтады. Ол Атинеода жоғары білім алуын жалғастырып, 1966 жылы тарих және үкімет мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Гордон 1975 жылы Филиппин университетінің заң факультетін бітіріп, заң бакалавры дәрежесін алды. Заң оқып жүрген кезінде Гордон Upsilon Sigma Phi студенттік братствосына қосылды және UP Diliman университетінің студенттік кеңесінің мүшесі болып сайланды.

1971 жылғы Конституциялық конвенция

Заңгерлік факультеттің екінші курсында оқып жүрген кезінде Гордон Филиппиннің 1973 жылғы Конституциясын әзірлеу үшін 1971 жылғы Конституциялық конвенцияға Замбалес бірінші округінің делегаты болып сайланды. 24 жасында ол конвенцияға келген ең жас делегат болды. 1986 жылғы Халық күші революциясынан кейін президент Корасон Акиноның уақытша үкіметі Гордонға Олонгапо мэрі лауазымын босату туралы бұйрық берді, бірақ Гордон жазбаша түрде босату туралы бұйрық болмағандықтан бас тартты. Бұрынғы «Kilusang Bagong Lipunan» қозғалысының мүшесі Гордон, Фердинанд Маркосқа адал болуы мүмкін жергілікті шенеуніктерді алмастыру мақсатымен Акино үкіметі жүргізген «үй тазалау» іс-шарасы аясында қызметінен алынған бірнеше адамның ішінде болды. Саяси дағдарыс Гордонның қолдаушылары мен Акино тағайындаған Теодоро Макапагалдың қолдаушылары арасында наразылықтар мен қақтығыстарға әкелді. Гордон, сол кездегі атқарушы хатшы Джокер Арройодан ресми жазбаша нұсқау алғаннан кейін, Макапагалға лауазымын берді. Гордон Субик шығанағындағы американдық әскери қатысуды қорғады, Филиппиннің әскери базаларды жоғалтуға әскери және экономикалық тұрғыдан дайын емес екенін айтты, сондай-ақ АҚШ әскери қызметшілерінің шығындарынан және базалардағы мыңдаған филиппиндық қызметкерлер мен мердігерлердің жалақысынан жылына 500 миллион долларлық кіріс табатынын атап өтті. Олонгапоның түнгі өмірінің «жағымсыз» жақтарын тоқтатқанмен, Гордон Олонгаподағы барлар мен борделлердің болуын қорғады және қаладағы 6000 лицензияланған «бар қыздарының» тапқан табысы туралы жағымды пікір білдірді. 1988 жылы Гордон қаланың АҚШ әскери қызметшілеріне қызмет көрсететін проституциядағы ВИЧ/ЖИТС індетін тоқтату жөніндегі күш-жігерін жетекшілік етті, ВИЧ-позитивті проституциямен ай сайын кездесіп, оларға балама кәсіптер ұсынды және олардың қалалық денсаулық сақтау органдарымен ынтымақтасатындығын қамтамасыз етті.

Субик шығанағының қалалық билігінің төрағасы (1992-1998)

1992 жылғы сайлауда Гордон Олонгапо қаласының әкімі болып қайта сайланды. Сол жылы президент Фидель В. Рамос оны жаңадан құрылған Субик шығанағының басқарушы органының (SBMA) төрағасы етіп тағайындады. Алайда, 1987 жылғы Конституция сайланған лауазым иелерінің өкілеттік мерзімі ішінде мемлекеттік қызметте тағайындалатын лауазымдарды атқаруына тыйым салады. Осылайша, Жоғарғы Сот Гордонға қай лауазымды таңдау керектігін анықтауды тапсырды. Гордон әкімдік лауазымын босатып, SBMA төрағасының лауазымын толыққанды түрде қабылдады. 1992 жылы Гордон мыңдаған еріктілерді ұйымдастырып, вулкандық күлді тазалауға және бұрынғы базада қауіпсіздікті сақтауға үлкен үлес қосты, бұл сол жынының басында Кларк әуе базасында болған қарақшылықтың алдын алды. Гордонның өкілеттік мерзімінде Субик экономикалық өсімді бастан кешірді, 200 компания 1,6 миллиард доллар инвестиция салды және 1996 жылы экспорттық өндіріс 263 миллион долларға жетті. Гордон 1995 жылы FedEx компаниясын Субикте Азия аймақтық хабын құруға көндіруде де маңызды рөл атқарды. 1998 жылы Гордон алдағы сайлауда президенттікке қатысу үшін SBMA төрағасы лауазымынан кетті. Бірақ ол кейіннен кандидаттығынан бас тартты. Кейіннен, келе жатқан президент Рамос Гордонды жаңа алты жылдық мерзімге төраға етіп қайта тағайындады. 1998 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, жаңадан сайланған президент Джозеф Эстрада 1998 жылдың 30 маусымында Гордонды SBMA төрағасы лауазымынан алу туралы алғашқы әкімшілік бұйрығын шығарды. Гордон мен Эстрада 1989 жылы Гордон Эстрадаға Субик пен Олонгапода антибазалық фильм түсіруге тыйым салған кезде қатты қарсыластыққа түсті, Эстраданың айтуынша, оның кинотоптары Гордонның жақтастарымен таспен лақтырылған. Эстраданың бұйрығына қарамастан, Гордон кеңсесін босатудан бас тартты, ал оның жақтастары SBMA аумағында кедергілер орнатты. 1998 жылдың 26 шілдесінде полиция кедергілерді бұзып, Гордонның жақтастарымен қақтығысқа түсті, нәтижесінде кем дегенде 95 адам жарақат алды. Гордонның орнын бұрынғы Батан конгрессмені Фелицито Пайумо SBMA төрағасы болып алмастырды. Эстраданың ізбасары Глория Макапагал Арройо Гордонды 2001 жылдың 24 қаңтарында Туризм министрлігінің хатшысы етіп тағайындады. Гордонның «Уау, Филиппин!» атты мақсатты маркетингтік кампаниясы 2001 және 2002 жылдары ITB Berlin туристік көрмесінде мойынға алды. Гордон 2002 жылы Дүниежүзілік туристік ұйымда Шығыс Азия және Тынық мұхиты аймағы бойынша комиссар болып сайланды және 2003 жылы Тынық мұхиты Азия саяхат қауымдастығының төрағасы болды.

Сенатор (2004 - 2010)

2004 жылғы сайлауда Гордон президент Арройоның «Katapatan at Karanasan sa Kinabukasan» коалициясынан сенаторлыққа кандидат болды. Ол 12 707 151 дауыспен сайлауда жеңіске жетіп, жалпы есепте бесінші орынды иеленді. Сенатор ретінде Гордон филиппиннің Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлеріне зейнетақы мен жәрдемақы беру, Ұлттық туризм саясаты, Тегін патент беру және Филиппиннің апаттарды азайту және басқару туралы заңдарды әзірледі. Сондай-ақ ол 2008 жылы Мұсылман Минданаосының Автономдық аймағында сынақтан өткен Автоматтандырылған сайлау жүйелері туралы заңның қабылдануына жауапты болды. Сенаттың «Көк лента» комитетінің төрағасы ретінде Гордон 2004 жылғы тыңайтқыш қорымен байланысты алаялық және ZTE Ұлттық кеңжолақты байланыс жемқорлық скандалын тергеді.

2010 жылғы президенттік сайлау

2009 жылдың 26 сәуірінде Багумбай қозғалысы Ризал паркі мен Манила қонақ үйінде ресми түрде іске қосылу шарасын өткізді. "Трансформациялық саясатты" жақтаған бұл қозғалыстың мақсаты Гордонның алдағы сайлауда президенттікке кандидат болуына қолдау көрсету болды. Кейіннен 2009 жылдың қазан айында Сайлау комиссиясы оны саяси партия ретінде мойындады. 2009 жылдың 29 қарашасында Метро Манила даму басқармасының төрағасы Баяни Фернандо Гордонмен 2010 жылғы сайлауда бірлесіп қатысу мүмкіндігін талқылап жатқанын мәлімдеді. Бірнеше күн өткен соң, 2009 жылдың 1 желтоқсанында Гордон мен Фернандо Пасайдағы Сенаттың баспасөз қызметінде өткен баспасөз конференциясында өздерінің біріккен кандидатурасын ресми түрде жариялады, Гордон президенттікке, ал Фернандо вице-президенттікке кандидат болады деді. Баспасөз конференциясында олар өздерін "ұлтты трансформациялауға" ниетті "өзгертушілер" деп таныстырды. Гордон 2010 жылғы президент сайлауында Бениньо Акино III-ге есе жіберді.

2013 жылғы сенаторлық сайлау

2012 жылдың 28 тамызында Біріккен ұлтшыл альянсы Гордонды 2013 жылғы сенаторлық сайлауда кандидаттар тізіміне қосатынын мәлімдеді. Гордон сенатқа өте алмады, ол жалпы есеп бойынша 705 940 дауыспен 13-ші орынды иеленді, ал 12-ші орынды Грегорио Хонасан 705 940 дауыспен алды.

Сенатқа оралу (2016-2022)

2016 жылы Гордон сенат сайлауына тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, жеңіске жетіп, бесінші орынды иеленді. 2016 жылдың қыркүйегінде Гордон сенатор Лейла де Лиманы Сенат Әділет және Адам құқықтары комитетінің төрағасы ретінде алмастырды, бұған сенаттың барлық комитеттік лауазымдарды бос деп жариялауға дауыс бергені себеп болды. Тек алты тыңдаудан кейін Гордон Филиппин есірткі соғысымен байланысты өлім-жітімдердің көбеюіне қатысты сенат тергеуін даулы түрде аяқтады, бұл соттан тыс өлімдер мемлекет тарапынан қолдау көрсетілмеген немесе Дутерте әкімшілігімен санкцияланбаған деген қорытындыға келді. Гордон сондай-ақ Давао Өлім отрядының бар екеніне немесе сол кездегі Давао қаласының мэрі Дутерте бұл өлімдерді бұйырғанына "ешқандай дәлел" таппады. 2017 жылдың 15 тамызында Гордон президент Дутертенің ұлы Паоло Дутертені шабу контрабандасына қатысы барлықтан ақтап берді. 2017 жылдың қыркүйегінде Гордон үкіметке қастандықтарды тоқтатуға шақыратын сенат қарарына қол қоймаған жеті сенатордың бірі болды. Гордон, басқа жеті сенатормен бірге, олар қарарыстың таратылып жатқанын білмегендерін мәлімдеді. 2019 жылдың қаңтарында Гордон Филиппинде қылмыстық жауапкершіліктің ең төменгі жасын төмендету туралы ұсынысты қорғады. 2021 жылы Гордон пандемия кезеңіне байланысты мемлекеттік сатып алудағы қымбаттау тауарларға қатысты сенат тергеуін басқарды. Президентке жақын адамдардың қатысқандығын көрсеткен тергеу нәтижесінде Дутерте мен Гордон арасында жоғары деңгейдегі сөз соғысы және заңдық талап-қатерлер орын алды. Сенатор ретіндегі екінші мерзімінде Гордон Филиппин паспорты заңы, сапалы жоғары білім беруге әмбебап қол жетімділік туралы заң, полиция соттары заңы және тегін суару қызметі заңы сияқты заңдарды жазды немесе бірлесіп жазды. Гордон «Үдемелендіру және интеграциялау» үшін салық реформасын мақұлдауға дауыс берді. Сонымен қатар, Гордон корпоративтік табыс салығын төмендетуді және салықтық жеңілдіктерді ұтымды етуді көздеген Корпоративтік жаңғырту және кәсіпкерлік үшін салықтық стимулдар туралы заңға қарсы шыққан жалғыз сенатор болды. Гордон Филиппинде өлім жазасын қайта енгізуге қарсы екенін білдірді және ұсынылған Ажырасу туралы заң жобасы Конституцияны бұзады деп мәлімдеді. 2021 жылдың 8 қазанында Гордон 2022 жылғы сенат сайлауына қайта сайлануға түсетінін жариялады. Сайлау 2022 жылдың 9 мамырында өтті; Гордон ресми емес және жартылай COMELEC дауыс санауынан алынған алғашқы нәтижелер оның үлкен тапшылығын көрсеткеннен кейін жеңілісін мойындады. Бұл жалпыұлттық сайлау округінен сайланған он екі орынды иелену үшін өткен жарыста оның жиырма екінші орынға ие болғаны туралы соңғы нәтижелермен расталды.

Жеке өмір

Гордон 1988 жылдан 1995 жылға дейін Замбалес бірінші округінің конгрессмені болған Кэтрин Гордонға үйленген. Ол 1995 жылы күйеуінен кейін Олонгапо қаласының әкімі болды және 2004 жылға дейін үш мерзім бойы қатарынан қызмет етті. Олардың төрт баласы бар. Гордон сонымен қатар Джеффри Хернаезбен бірге TeleRadyo (бұрынғы DZMM) арнасында әр жексенбі күні таңертең көрсетілетін Lingkod Aksyon атты қоғамдық қызмет бағдарламасын жүргізеді.

Марапаттар

Гордон түрлі марапаттарға ие болды, мысалы, «Он ең үздік жас жігіт» (TOYM), «Үздік филиппиндік» (TOFIL), Филиппин университетінің мемлекеттік қызметтегі ең үздік түлегі және ең көрнекті түлегі. Соңғысы – ЮП құқықтану факультетінің түлектер қауымдастығы тағайындайтын ең жоғары награда. Гордон сондай-ақ Филиппин Ұлттық еріктілер қызметін үйлестіру агенттігінің «Өмір бойы ұлттық еріктілік жетістіктері» сыйлығымен марапатталды, ол 2015 жылы осы сыйлықты алған жалғыз адам болды. Гордон Қызыл Кресттен үш ең жоғары награда алды: Аврора Арагон Кэзон медалі, Күміс гуманитарлық қызмет ордені және Алтын гуманитарлық қызмет ордені. Гордон Жапон Қызыл Крестің Алтын гуманитарлық наградасын да алды. Ол сонымен қатар «Asiaweek» журналының «Болашақтың 20 ұлы азиялықтары» және «Asahi Shimbun» газетінің «Азияның 50 жас көшбасшысы» сияқты әртүрлі шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарынан да мойындық тапты.