Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон геохимігі (1920–2007)
Japanese geochemist (1920–2007)
Кацуко Сарухаси (猿橋 勝子) – жапон геохимігі, теңіз суындағы көмірқышқыл газының (CO2) деңгейін алғашқы рет өлшеуге мүмкіндік берген құралдарды жасаған. Кейіннен ол радиоактивті түсудің қауіптілігін және оның қаншалықты қашыққа таралатынын көрсетті. Қауіпсіздік мәселелерімен қатар, ол ядролық энергияны бейбіт мақсатта қолдануды да зерттеді. Оның маңызды қызметтерінің бірі – әсіресе Жапонияда әйел ғалымдардың санын және олардың қоғамдағы мәртебесін арттыру болды. Ол Жапон әйел ғалымдарының қоғамын құрды, сондай-ақ жас ғалым қыздарға үлгі болатын әйел ғалымға жыл сайын табыс етілетін Сарухаси сыйлығын белгіледі. Басқа да көптеген наградаларының ішінде, ол Жапония Ғылым кеңесіне сайланған, беделді Токио университетінен химия ғылымының докторы ғылымын қорғаған және геохимия саласындағы Мияке сыйлығын алған алғашқы әйел болды.
Katsuko Saruhashi (猿橋 勝子) was a Japanese geochemist who created tools that let her take some of the first measurements of carbon dioxide (CO2) levels in seawater. She later showed evidence of the dangers of radioactive fallout and how far it can travel. Along with this focus on safety, she also researched peaceful uses of nuclear power. Her other major area of significance involved raising the number and status of women scientists, especially in Japan. She established both the Society of Japanese Women Scientists and the Saruhashi Prize, which is awarded annually to a female scientist who serves as a role model for younger women scientists. Among her other honors, she was the first woman elected to the Science Council of Japan, to earn a doctorate in chemistry from the prestigious University of Tokyo, and to win the Miyake Prize for Geochemistry.
Мансап
Сарухаши 1973-1978 жылдары Теруко Канзавамен бірге зерттеулер жүргізді. Олар зерттеулерін Токиодағы метеорологиялық зерттеу институтында бес жыл бойы болған барлық жаңбырдың pH деңгейін өлшеуден бастады. Ол теңіз суындағы цезий-137 және стронций-90 мөлшерін өлшеудің жаңа әдісін жасады, сондай-ақ АҚШ-тың бомба сынақ алаңы – Бикини атолының қоршаған ортаға тигізген әсері туралы зерттеулер жүргізді, бұл жер үстіндегі ядролық сынақтарға тыйым салуға негіз болды. Ол мұхиттардағы көмірқышқыл газы жүйесін зерттеуге де маңызды үлес қосты, Тынық мұхиты сіңіретіннен көбірек CO2 шығаратынын анықтады. Сарухашидің кестесі мұхит зерттеушілеріне судың температурасы, pH және тұздылығына сүйене отырып, үш көмір қышқылының құрамын анықтауға мүмкіндік берді. 1979 жылы Геохимиялық зертхананың атқарушы директоры болып тағайындалды. 1980 жылы Жапония Ғылым кеңесіне сайланған алғашқы әйел болды. 1981 жылы ядролық энергияны бейбіт мақсатта пайдалануды зерттеу және әйел ғалымдардың мәртебесін көтеру үшін әйелдерге арналған Авон арнайы сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы Сарухаши сыйлығын құрды, ол жыл сайын жас әйел ғалымдарға үлгі болатын әйел ғалымға табыс етіледі. 2018 жылдың 22 наурызында Google Сарухашидің 98 жылдығына арналған Google Doodle-ді көрсетті. 2021 жылдың желтоқсан айында Жапонияда Кико Мизухараның басты рөлде ойнаған Сарухашидің ғалым ретіндегі өмірі туралы драма көрсетілді.
Saruhashi conducted research with Teruko Kanzawa from 1973 to 1978. They began their research by measuring the pH of every rainfall event over the five year period at the Meteorological Research Institute in Tokyo. her novel method for measuring the amounts of caesium 137 and strontium 90 in seawater, and her research concerning the environmental impact of the US bomb test site, Bikini Atoll, which ultimately provided justification for the prohibition of above ground nuclear testing. She also made important contributions to the study of the carbon dioxide system in the oceans, finding that the Pacific Ocean emits more CO2 than it absorbs. Saruhashi's table provided oceanographers with a method for determining the composition of three carbonic acid substances based on water temperature, pH, and salinity. 1979 named executive director of the Geochemical Laboratory. 1980 first woman elected to the Science Council of Japan. 1981 won the Avon Special Prize for Women, for researching peaceful uses of nuclear power and raising the status of women scientists. 1981 established the Saruhashi Prize, given yearly to a female scientist who serves as a role model for younger women scientists. On 22 March 2018, Google displayed a Google Doodle honoring Saruhashi on what would have been her 98th birthday. In December 2021, a dramatization of Saruhashi's life as a scientist was broadcast in Japan, starring Kiko Mizuhara.
Әйелдерге ғылымдағы ықпал
Сарухаши өзінің мансабының көп бөлігін ғылымда тең мүмкіндіктер үшін белсенді күресуге және әйелдерді қолдауға арнады. Ол әйелдердің ғылымда жеткіліксіз өкілдігіне себептерді айта келіп, "Біріншісі – тең мүмкіндіктердің болмауы. Сонымен қатар, қоғамның, ата-аналар мен ұстаздардың көзқарасы да әсер етеді. Әйел ғалымдардың еңбегі де тиісті деңгейде бағаланбайды" деді. Ол әйел ғалымдарға қаржыландыру мүмкіндіктерін жасау және олардың қауымдастығын құру үшін жұмыс істеді. 1958 жылы Сарухаши Жапон әйел ғалымдары қоғамын құрды, мақсаты – жапон әйелдерін ғылым саласында қолдау. 1981 жылы ол физикалық ғылымдарға елеулі үлес қосқан, елу жасқа дейінгі жапон әйеліне 2400 доллар көлемінде ақшалай сыйлық табыстайтын Сарухаши сыйлығын орнатып, оның мақсаты – шетелде жобаларды іске асыруға ниеттенгендерге көмек көрсету болды. Сарухаши сыйлық иегерлеріне одан да ірі сомада сыйлық беруді қалаған, тіпті жеке қаржысымен және достарының көмегімен үлес қосса да, бұл қаражат басқа сыйлықтармен салыстырғанда шамалы болды.
Saruhashi spent much of her career actively fighting for equal opportunity in science and advocating for women. She acknowledged the reasons why women are under represented in science, saying, “the lack of equal opportunity is one. There is also the attitude of society, of parents and teachers. And there is little recognition of the contributions of women scientists.” She worked to establish both funding opportunities and community for women scientists. In 1958, Saruhashi established the Society of Japanese Women Scientists to promote Japanese women in science. In 1981, she established the Saruhashi Prize, a $2400 cash award given to a Japanese woman fifty years old or younger who has made considerable contributions in the physical sciences. The award is also intended to help those wanting to pursue projects overseas. Saruhashi wanted to gift the award recipients larger amounts, contributing personally and with help from friends, but the funds are small compared to other prizes.