Кіріспе

Полиатомдық анион

Хембокс
| СуретФайлы1 = Bicarbonate resonance.png
| СуретФайлы1 Сілтемесі =
| СуретКөлемі1 = 121
| СуретАтауы1 = Сутегі қосылған бикарбонаттың қаңқа формуласы
| СуретФайлы2 = Bicarbonate ion 3D balls.png
| СуретФайлы2 Сілтемесі =
| СуретКөлемі2 = 121
| СуретАтауы2 = Бикарбонаттың шарлы-сабақты моделі
|IUPACАтауы=Гидрогенкарбонат
| ЖүйеліАтауы = Hydroxidodioxidocarbonate(1−)
| БасқаАтаулары = Тізімделмеген тізім|Көмірқышқыл газының депротондануының аралық түрі. Бикарбонат физиологиялық pH буферлік жүйесінде маңызды биохимиялық рөл атқарады. "Бикарбонат" терминін 1814 жылы ағылшын химигі Уильям Хайд Волластон енгізді. Бұл атау тривиальды атау ретінде сақталды.

Бикарбонат қоршаған ортада

Бикарбонат – теңіз суында және көптеген тұщы суларда еріген бейорганикалық көміртегінің басым түрі. Сондықтан ол көміртегі айналымының маңызды бөлігі болып табылады. Ш ара сияқты кейбір өсімдіктер карбонатты пайдаланып, биологиялық метаболизм нәтижесінде кальций карбонатын (CaCO3) өндіреді. Тұщы су экологиясында, тәтті су өсімдіктерінің күндізгі жарықтағы белсенді фотосинтезі суға газ тәрізді оттегін бөліп шығарады және бір мезгілде бикарбонат иондарын жасайды. Бұл pH деңгейін көтереді, ал кейбір жағдайларда сілтіліктің жоғарылауы кейбір организмдерге зиян келтіруі немесе аммиак сияқты басқа химиялық элементтерді уытты етуі мүмкін. Қараңғыда, фотосинтез болмаған кезде, тыныс алу процесі көмірқышқыл газын бөліп шығарады және жаңа бикарбонат иондары пайда болмайды, нәтижесінде pH деңгейі тез төмендейді. Көмір қышқылынан әсер еткен жаңбыр суларының әсерінен ыдыраған тау жыныстарынан бикарбонат иондарының ағыны көміртегі айналымының маңызды бөлігі болып табылады.

Басқа қолданыстар

Бикарбонат ионының ең көп таралған тұзы – натрий бикарбонаты, NaHCO3, ол әдетте пісіру содасы деп аталады. Қыздырылғанда немесе сірке қышқылы (үкі) сияқты қышқылға ұшырағанда натрий бикарбонаты көмірқышқыл газын бөліп шығарады. Бұл нан пісіруде көбітуші зат ретінде қолданылады. Аммиак бикарбонаты ас қорыту бисквиттерін жасауда қолданылады.

Диагностика

Диагностикалық медицинада қандағы бикарбонат мөлшері – ағзадағы қышқыл-негіздік тепе-теңдіктің күйін көрсететін бірнеше көрсеткіштің бірі. Ол хлорид, калий және натриймен бірге электролиттік панель тестінде электролиттер деңгейін бағалау үшін өлшенеді (оның қазіргі процедуралық терминологиясы, CPT, коды 80051). Стандартты бикарбонат концентрациясы (SBCe) параметрі – PaCO2 қысымында, толық оттек қанығуы және 36 °C температурада қандағы бикарбонат концентрациясы.