Кіріспе
Род-Айленд штатындағы қала, АҚШ.
Кранстон 2006 жылы Money журналының АҚШ-тағы "Өмір сүруге ең жақсы 100 орын" тізімінде танылды. 247wallst.com сайтының 2014 жылғы сауалнамасы бойынша Кранстон "Американың өмір сүруге ең қолайлы 50 қаласы" тізімінде 36-шы орынға ие болды.
Кранстон қаласы 1754 жылы Паутухет өзенінің солтүстігіндегі Провиденстің бір бөлігінен құрылған. Көршілес қалалар мен Провиденс қаласына көп аумақты жоғалтқаннан кейін, Кранстон 1910 жылдың 10 наурызында қала мәртебесін алды.
Тарих
Жердің көп бөлігін Роджер Уильямс 1638 жылы Нарагансетт үндістерінен Pawtuxet сатып алуының аясында сатып алды. Аймақтағы алғашқы қоныс салушы Уильям Арнольд болды, одан кейін Уильям Харрис, Уильям Карпентер және Захария Родс келіп қоныстанды. Родстың және Уильям Арнольдтың туысы Стивен Арнольд Pawtuxet шатқалында диірмен салып, Арнольд жолын (қазіргі Broad Street) Коннектикутқа қарайтын Pequot жолымен байланыстырды. Арнольдтың ұлы Бенедикт Арнольд 1663 жылғы жарғы бойынша Род-Айлендтің тұңғыш губернаторы болды. Тұрғындар ондаған жыл бойы жаңа қалаға ат қойысуда келісе алмады, ал 1754 жылы Бас Ассамблея Pawtuxet өзенінің солтүстігіндегі Providence жерінен Cranston қаласын құрды. Тарихшылар қаланың атын Род-Айлендтің ең ұзақ қызмет еткен губернаторы Самуэль Кранстонның немесе оның немересі, сол кезде Род-Айленд Өкілдер палатасының спикері болған Томас Кранстонның есімімен атады ма, деген мәселеде пікір таласты. 1770-ші жылдардың басында қалалық кеңестер Калеб Арнольд пен Нехемия Найттың таверналарында өтті, онда тұрғындар британдық парламенттің мәжбүрлеу шараларына қарсы резолюцияны қабылдады; қала Азаттық соғысы кезінде патриоттарды жақтап, белсенді түрде көмектесті. 19 ғасырда қала өзінің көптеген территориясын көршілес қалалар мен Providence қаласына жоғалтты, ал Cranston 1910 жылдың 10 наурызында қала мәртебесін алды. Cranston-дағы көптеген итальян-американдықтардың түбі 1900 жылдардың басында, әсіресе Cranston-ның Knightsville ауданында қоныстанған Итри (Италия) иммигранттарынан тарайды. Cranston Итриде тойланатын Madonna della Civita мерекесіне ұқсас St. Mary's мерекесімен танымал. 1905 жылдан бері St. Mary's мерекесі шілде айында Cranston-да саудагерлер, карнавал, фейерверк және St. Mary's шіркеуінен жексенбі күні діни шерумен аталатын бір апталық фестиваль болып келеді. 2000 жылы Cranston мен Итри бауырлас қалалар атанды. Көп жылдар бойы Cranston Род-Айлендтегі үшінші ірі қала болды, Providence және Warwick қалаларынан кейін, бірақ 2017 жылы ол Warwick-ті басып өтіп, екінші орынға көтерілді. Cranston-ның жалпы халық тығыздығы географиялық жағынан үлкен Warwick-ке қарағанда әлдеқайда жоғары болғанымен, оның өсуіне ықпал еткен маңызды фактор – Interstate 295-тің батысындағы кең және жартылай ауылдық аймақ, онда соңғы жылдары тұрғын үй құрылысы қарқынды дамыды; Warwick-те дамуға қолданылатын ашық жер көлемі айтарлықтай аз.
2010 жылғы су тасқыны
2010 жылы наурыз айында шектен тыс жаңбырдың салдарынан Паутухет өзені арнасынан асып кетті. Бұл Уорвик сауда орталығы, Контур тіс зертханалары және CLCF ғимараты сияқты көптеген маңызды нысандардың жабылуына және жөнделуіне әкеп соқты.
2020 жыл
2020 жылғы АҚШ халық санағында Кранстон қаласында 82 934 адам, 32 676 үй шаруашылығы және 19 522 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 2925,9 адамды (1129,7/км²) құрады. Тұрғын үйлердің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 1205,9 (465,6/км²) болды, жалпы саны 34 182 тұрғын үйді құрады. Халықтың этникалық құрамы: 68,14% (56 514) ақ немесе еуропалық америкалықтар (оның ішінде 65,66% испандық емес ақтар), 5,65% (4683) қара немесе африкалық америкалықтар, 0,58% (485) американдықтар немесе Аляска тумалары, 6,99% (5799) азиялықтар, 0,05% (45) Тынық мұхиты аралдары немесе Гавайи тумалары, 9,99% (8282) басқа нәсілдерден және 8,59% (7126) екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілге жататын испандықтар немесе латиноамерикандықтар халықтың 18,17% (15 067) құрады. 32 676 үй шаруашылығының 27,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 43,7%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 31,1%-ында жұбайы немесе серігі жоқ әйел басшылық етеді. Үй шаруашылықтарының 30,0%-ы жеке тұлғалардан тұрады, ал 13,7%-ында 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Халықтың кемінде бакалавр дәрежесіне ие адамдардың үлесі 25% деп есептелді. Халықтың 19,0%-ы 18 жасқа дейінгілер, 8,6%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,9%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 27,3%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 18,2%-ы 65 жасқа толғандарды құрады. Орташа жас 41,2 жас. Әр 100 әйелге 104,9 еркек шамасында келеді. 16 жастан асқандардың орташа табысы 42 882 доллар (+/ 1971 доллар) құрады. Шамамен отбасылардың 4,1%-ы және халықтың 7,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,2%-ы және 65 жастан асқандардың 8,8%-ы. Кранстондағы ең көп таралған испандық тегі – Доминикан және Гватемала америкалықтары, бұл Род-Айленд штатының латиноамерикандық халқының жалпы бейнесін көрсетеді. Сонымен қатар, қаланың орталығындағы Парк және Понтиак даңғылдарының маңында салыстырмалы түрде үлкен камбоджалық америкалықтар тобы шоғырланған. Итальяндық америкалықтар Кранстондағы ең көп кездесетін этникалық топ болып табылады және халықтың 38%-ын құрайды. Бұл Кранстонды АҚШ-тағы ең ірі итальяндық америкалық қауымдастықтарының біріне айналдырады, бұл көршілес Джонстон және Солтүстік Провиденс, Род-Айленд қалаларына ұқсас.
2010 жыл
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 80 387 адам тұрды. Халықтың нәсілдік құрамы: 81,93% ақ нәсілді, 5,26% афроамерикандық, 0,32% американдық индейлер, 5,17% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,6% басқа нәсілдер және 2,66% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испандар немесе латиноамерикандықтар халықтың 10,83% құрады.
Сайттар
Елдегі алғашқы автокөлік жарыс жолы – Наррагансетт паркі, Парк-авенюден тыс жерде орналасқан. 1867 жылы қазіргі стадиондық доп алаңында аттарды жүгірту жолы ретінде ашылған. 198 Аквадукт көшесінде, Резервуар даңғылының (РИ 2-нің бір бөлігі) жанында орналасқан Будлонг бассейні – қаланың жалғыз мемлекеттік бассейні. Олимпиадалық бассейннен әлдеқайда үлкен Будлонг 1930 жылдары Жұмыс прогресі басқармасының жобасы ретінде салынған. 18 ғасырға жататын Спраг Мансион үйі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 1677 жыл шамасында салынған Томас Феннер үйі – Род-Айленд штатындағы ең көне үйлердің бірі. Эджвуд Яхт Клубы жергілікті теңізшілердің арасында ұзақ жылдар бойы танымал және Провиденс өзенінде орналасқан тарихи ескерткіш саналады.
Үкімет
+ Кранстон қаласы президент сайлауында партия бойынша дауыс беру Жыл GOPDEMБасқалар202042.22% 17,31356.12% 23,0391.71% 701201643.30% 15,93450.99% 18,7635.70% 2,099201237.20% 13,00861.16% 21,3881.64% 574200837.72% 13,98160.76% 22,5201.51% 561200440.95% 14,47157.54% 20,3311.51% 532200031.00% 10,42063.09% 21,2045.90% 1,984199626.71% 9,09861.37% 20,90111.92% 4,059199231.45% 12,45046.96% 18,58921.59% 8,549198846.33% 17,12953.32% 19,7110.35% 128 Род-Айленд штатының түзеу департаментінің бас кеңсесі мен ересектерге арналған түрмелері Кранстон қаласында орналасқан. Род-Айленд штатының балалар, жастар және отбасылар департаменті Кранстондағы Род-Айленд оқу мектебін (RITS) басқарады, ол жасөсперімдерге арналған түзету мекемесі. Род-Айленд штатының көлік құралдары бөлімінің бас кеңсесі Кранстон қаласында орналасқан. Кранстон қаласы әкімшілік кеңес үлгісінде басқарылады. Қалалық сайлаулар жұп жылдары қараша айының бірінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сейсенбіде өтеді. Сайланған лауазым иелерінің өкілеттік мерзімі олар сайланған жылдың қаңтар айының бірінші дүйсенбісінде басталады. Қалалық кеңес тоғыз мүшеден тұрады: әрбір қалалық округтен алтыдан өкіл және үш қалалық өкіл. Кеңес мүшелері екі жылдық мерзімге сайланады және бес рет қатарынан екі жылдық мерзімге сайлануға құқылы. 1-округ кеңесінің мүшесі Ламмис Ж. Варгас – вице-президент. 2023-2025 жылдарға сайланған кеңесте демократтардың көпшілігі 5:4 болды, бірақ бос қалған GOP орынын толтыру үшін өткізілген арнайы сайлаудан кейін кеңесте демократтардың көпшілігі 6:3-ке жетті. Қазіргі әкімі Кеннет Дж. Хопкинс 2020 жылдың қараша айында төрт жылдық мерзімге сайланғаннан кейін 2021 жылдың 4 қаңтарында қызметке кірді. Хопкинс 2009 жылдан 2021 жылға дейін төрт мерзім қызмет еткен штаттың алғашқы азиялық американдық әкімі Аллан Фунгты алмастырды. 2012 жылдан бастап әкімдер екі реттен аспайтын төрт жылдық мерзімге сайлана алады. Род-Айленд Сенатында Кранстон төрт сенаторлық округке бөлінген, олардың барлығын демократтар ұсынады: Фрэнк С. Ломбарди (26 округ), Ханна М. Галло (27 округ), Джошуа Миллер (28 округ) және Мэтью ЛаМаунтейн (31 округ). Қала тоғыз Род-Айленд Өкілдер палатасы округтеріне бөлінген, оның ішінде 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 41 және 42 округтері бар. Федералдық деңгейде Кранстон Род-Айленд штатының 2-конгресс округінің құрамына кіреді және қазіргі уақытта демократ Сет Магазинер ұсынады. Президент сайлауында Кранстон тұрақты түрде демократтарға дауыс береді, өйткені үш онжылдықтан бері республикашыл кандидаттар бұл қалада жеңіске жеткен емес.
The Rhode Island Department of Corrections has its headquarters and its adult prison facilities in Cranston. The Rhode Island Department of Children, Youth & Families operates the Rhode Island Training School (RITS), a juvenile correctional facility, in Cranston. The Rhode Island Division of Motor Vehicles is headquartered in Cranston. The City of Cranston operates under a mayor council form of government. General city elections are held on the first Tuesday next after the first Monday in November in even numbered years. Terms for elected officials begin on the first Monday in January of the year following their election. The City Council consists of nine members: six representing each of the City wards, and three city wide representatives. Council members are elected to a two year term, and are limited to five consecutive two year terms. Ward 1 Councilmember Lammis J. Vargas is the Vice President. The council elected for the 2023 2025 term had a 5 4 Democratic majority, but, after a special election to replace a vacated GOP seat, the council achieved a 6 3 Democratic majority. The current mayor, Kenneth J. Hopkins, was sworn in on January 4, 2021, following his election to a four year term in November 2020. Hopkins succeeded Mayor Allan Fung, the state's first Asian American mayor, who served four terms from 2009 to 2021. as of 2012, mayors may be elected to no more than two consecutive four year terms. In the Rhode Island Senate, Cranston is split into four senatorial districts, all represented by Democrats: Frank S. Lombardi (District 26), Hanna M. Gallo (District 27), Joshua Miller (District 28), and Matthew LaMountain (District 31). The city is divided into all or parts of nine Rhode Island House of Representatives districts, including Districts 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 41, and 42. At the federal level, Cranston is a part of Rhode Island's 2nd congressional district and is currently represented by Democrat Seth Magaziner. In presidential elections, Cranston is reliably Democratic, as no Republican presidential nominee has won the city in over three decades.
Мектеп комитеті
Кранстон мектеп комитеті жеті партиялық емес мүшеден тұрады, олардың алтауы қаланың әр округінен, ал біреуі – қала бойынша сайланады. Комитет мүшелері қалалық жалпы сайлауда екі жылдық мерзімге сайланады және 2014 жылдан бастап мүшелер бес екі жылдық мерзімге қатарынан сайлануға шектеледі. Қазіргі Кранстон мектеп комитетінің төрағасы – Майкл Трафиканте, ол қала бойынша сайланған өкіл.
Көлік
Кранстон қаласы арқылы төрт тас жол өтеді: I 95, I 295, RI 10 (Хантингтон тас жолы) және RI 37. Кранстондағы басқа мемлекеттік нөмірленген жолдар: US 1, US 1A, RI 2, RI 5, RI 12, RI 33, RI 51, RI 115 және RI 117. Кранстон қаласына Род-Айленд мемлекеттік көлік басқармасының автобустары қызмет көрсетеді. Amtrak-тың Солтүстік-Шығыс бағыты қаладан өтеді, бірақ қала ішінде станциясы жоқ. MBTA-ның Провиденс/Стоугтон желісі де қаладан өтеді, бірақ Кранстонда станциясы қарастырылмаған, алайда станция аялдамасы ұсынылып отыр. Қазіргі таңда MBTA станцияларына ең жақын орналасқандары – Провиденс және Уорвик қалаларындағы Т. Ф. Грин әуежайында, ал біріншісіне Amtrak та қызмет көрсетеді.
Танымал мәдениетте
Род-Айленд штатындағы Куахог қаласы, "Family Guy" анимациялық комедиясының негізгі оқиға орны, шоудың авторы Сет МакФарлейн айтуынша, Кранстон қаласының үлгісімен жасалған.