Кіріспе

Мейн штатындағы тас жолдың бөлігі, АҚШ.

95-ші штатаралық тас жолы (I 95) – Флорида штатының Майами қаласынан Мейн штатының Хоултон қаласына дейін солтүстік-оңтүстік бағытта өтетін Штатаралық тас жол жүйесінің бір бөлігі. Бұл тас жол Нью-Гэмпшир штатының шекарасынан Киттери қаласы арқылы Мейн штатына кіреді және 303 миль (488 км) қашықтықты жүріп, Канада-АҚШ шекарасындағы Хоултон қаласына жетеді. Бұл Мейн штатындағы жалғыз басты мемлекетаралық тас жол. 2004 жылы Портленд пен Гардинер арасындағы тас жолдың бағыты өзгертілді, нәтижесінде ол бүкіл Мейн автокөлік жолын (Фалмут пен Гардинер арасындағы бұрынғы I 495 жолын қоса алғанда) қамтыды. Бұл Киттериден Аугустаға дейінгі ақылы жол. Штатаралық тас жол ретінде, Мейн штатындағы I 95 тас жолы елдің экономикасы, қорғанысы және көлік инфрақұрылысы үшін маңызды болып табылатын Ұлттық тас жол жүйесіне кіреді.

Маршрут сипаттамасы

I 95 Нью-Гэмпширден Пискаткава өзенінің көпірі арқылы Портсмутты, Нью-Гэмпширді Киттерримен байланыстыратын алты жолақты магистраль ретінде Мэнге кіреді. 0.38 мильдік белгіде тас жол Мэн автокөлігі болады. Автомобиль жолы жалпы солтүстік-шығыс бағытта, АҚШ 1-ші магистралімен (US 1) қатар жүреді. I 95 Бидфорд/Сако аймағын айналып өтеді, ал I 195 бағытымен Олд Орчард Бичке қосылады. I 295 автожолы I 95-тен 44-ші мильде Скарбороудан Портленд қаласының орталығына және Мэннің Орта жағалауы аймағына қарай шығысқа бұрылады. Осы жерде I 95 солтүстікке қарай ішкі жаққа бұрылып, Портленд қаласының орталығын айналып өтеді және Портленд халықаралық әуежайына қол жеткізеді. I 95 автожолы Портленд-Фалмут шекарасының 49-шы милінде алты жолақтан төрт жолаққа дейін тарылады. Фалмут қаласындағы 53-ші мильде тас жол I 495-пен (белгіленбеген) және Фалмуттық қосымша жолмен (Фалмут шприцы) қиылысады. 2004 жылдың қаңтарына дейін I 95 Фалмут шприцы мен I 295 арқылы Фалмут пен Гардинер арасында жүрді. I 95 солтүстікке қарай Maine Turnpike (2004 жылға дейін I 495 болған)пен бірге Грейден Ауберн мен Льюистонға дейін жалғасады, соңғы екі қаланы оңтүстіктен айналып өтеді. Содан кейін магистраль шығысқа қарай жүріп, Гардинерде I 295-тің солтүстік аяқталуына жетеді. Одан I 95 Кенебек өзенінің бойымен Аугуста мен Уотервиллден өтеді. Содан кейін тас жол Фэрфилдте өзеннен өтіп, Себастикук өзені бойымен солтүстік-шығысқа қарай Питтсфилдтен Ньюпортқа бұрылады. I 95 содан кейін US 2 бойымен Ньюпорттан Бангорға дейін шығысқа қарай жалғасады, онда I 395 Брюер қаласына қосылады. Автомобиль жолы Бангордың орталық бөлігінің солтүстік шетінен өтеді, содан кейін солтүстік-шығысқа бұрылып, Ороно мен Ескі қаладан өткен Пенобскот өзенін ұстанады. (1980-ші жылдардың басына дейін I 95 Ескі қаладан солтүстікке қарай екі жолақты супермагистраль болған). Автожол солтүстікке қарай жалғасады, әлі де өзенге жақын, Хаулендке қарай. Линкольн қаласының жанында I 95 солтүстікке қарай адам тұрмайтын орманды жер арқылы өтеді, Медуэйде Пенобскот өзенінен өтеді. Автомобиль жолы солтүстік-шығысқа және шығысқа қарай, Арусток округінің шағын ауылшаруашылық қалаларынан өтіп, Хоултонға жетеді, онда ол халықаралық шекарада US 2 және Нью-Брансуик 95 тас жолымен жалғасады. Бангордан солтүстікке қарай көлік қозғалысы айтарлықтай төмендейді, солтүстік Пенобскот округінде орташа жылдық тәуліктік көлік қозғалысы шамамен 5000-ға жуық, ал Хоултонда 2000-4000-ға дейін төмендейді.

Тарих

Мэн штатының автожолдар басқармасы (МТА) 1941 жылы Мэн штатының заң шығарушы органымен Киттери мен Форт-Кентті байланыстыратын ақылы автожолды салу және пайдалану мақсатында құрылды. 1947 жылы «Мэн автожолы» деп аталған автожолдың бірінші бөлігі Киттери мен Портленд арасында ашылды. 1953 жылы МТА штат астанасы Огастаға дейін кеңейту құрылысын бастады, ол Портлендтен Батыс Фалмут арқылы Портленд-Льюистон қалааралық теміржолының бұрынғы құқығын пайдаланды. Алғашқы автожолдың құрылысы 1955 жылдың 13 желтоқсанында ашылған кеңейту құрылысына дейін штат тарихындағы ең ірі құрылыс жобасы болды. «Мэн автожолы» – елде салық облигациялары арқылы қаржыландырылған алғашқы автожол. Ол өз өзін қаржыландырады және штаттық немесе федералдық үкіметтен қаржы алмайды. 1947 жылы бірінші бөлігі ашылғанда, ол 1940 жылдың қазан айында Пенсильвания автожолының ашылуынан кейін АҚШ-тағы екінші ұзақ қашықтықтағы суперавтожол болды. Осы себептерге байланысты, 1999 жылы «Мэн автожолы» Америка Азаматтық Инженерлер Қоғамымен Ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіші деп танылды. 1956 жылы Портленд-Огаста кеңейтуі ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң Конгресс Мемлекетаралық автожолдар жүйесін құрды. Огастадан Форт-Кентке дейінгі қалған бөліктер МТА аясында ақылы жолдар емес, мемлекеттік қаржыландырылатын автожолдар болады. Бүгінде бұл автожол, Форт-Кент орнына Хоултон қаласында аяқталады, барлық бойында I 95 деп белгіленген және Киттердегі Нью-Гэмпшир шекарасы мен Огаста маңындағы US 202 жолының қиылысы арасындағы «Мэн автожолы» ретінде танылады. 2015 жылы МТА Пскатаква өзенінің көпірінен I 95-тің 2.2 милялық белгісіне дейінгі учаскені Мэн Көлік департаментінен (MaineDOT) сатып алды.

Жылдамдық шектері

Мэннің ақылы автожолында 1970 жылдардың басында жылдамдық шегі жарияланды, бірақ Мэнде сол кезде белгіленген шектен кем жүруге қарсы заң болмағандықтан, іс жүзінде жылдамдық шегі болды. 1974 жылы федералды талаптың бір бөлігі ретінде жылдамдық шегі төмендетілді, жаңа заңда "шектен 10 км/сағ аз жылдамдықпен жүру" бұзушылығы қарастырылды. 1987 жылы Конгресс штаттарға ауылдық қалааралық магистральдарда жылдамдық шегін арттыруға рұқсат берді. Бұл жеңілдік болған соң, Мэн жылдамдық шегін арттырды. 2011 жылдың мамыр айында I 95 автожолындағы жылдамдық шегін арттыру туралы заң жобасы енгізілді. Ол қабылданды, соның арқасында Мэн штаты 1970 жылдардан бері Миссисипи өзенінің шығысында жылдамдық шегін артқан алғашқы штат болды. 2013 жылы Мэн штатының заң шығарушы органы қабылдаған тағы бір заң Мэн ДОТ және МТА-ға Мэн штаты полициясының келісімімен жылдамдық шегін өзгертуге мүмкіндік берді. Осы заңға сәйкес, MaineDOT 2014 жылдың 27 мамырында I 95 автожолының бірнеше бөлігіндегі шекті арттырды. Бұл аймақтарға Аугуста қаласының сыртындағы 114 милялық белгіден бастап Уотервилл қаласының алдындағы 126 миляға дейінгі бөлік кірді. Сонымен қатар, Фэрфилдтен (Уотервиллдің солтүстігінде) Бангорға дейінгі бөлікте де жылдамдық шегі артты. МТА бақылайтын бөлімдердегі жылдамдық шектеулері 2014 жылдың 11 тамызында артты. Киттеридегі 2.1 милялық белгіден Скарбородағы 44.1 милялық белгіге дейінгі және Фалмуттың 52.3 милялық белгісінен Огустаның 109 милялық белгісіне дейінгі учаскелердегі жылдамдық шегі артты. Скарбородағы 44.1 милялық белгіден Фалмуттың 52.3 милялық белгісіне дейінгі учаскедегі жылдамдық шегі де артты.

Жол ақысы

Мэн автокөлігі – Йорк қаласының оңтүстігі мен Оберн және Сабаттус аралығын қоспағанда, толығымен ақылы жол. Жолға кіргенде және Йорк, Нью-Глостер және Вест-Гардинердегі ақы төлеу бекеттерінде белгілі бір сома төленеді. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, жеңіл көліктерге ақшамен немесе штаттан тыс E ZPass арқылы 8,00 доллар, ал Мэн штатындағы E ZPass арқылы 6,70 доллар төлеу қажет. 2005 жылы автокөлік жол ақысын электронды түрде жинау жүйесі E ZPass желісіне қосылды, бұл 1997 жылы енгізілген және тек Мэн штатында қолданылған Transpass жүйесін алмастырды. Мэн автокөлігіндегі жол ақысы мәңгілік болуы тиіс емес еді. Автокөлік құрылысынан алынған қарызды МТА төлегеннен кейін жол ақысын жинау тоқтатылатын болды. 1980 жылдары облигациялар төленіп бітуге жақын болды, бірақ Мэн заң шығарушы органы 1982 жылы МТА-ға мемлекеттік емес ұйым ретінде жұмысын жалғастыруға және МТА бақылайтын автокөлік жолының бөлігін күтіп ұстауға қаражат жинау үшін жол ақысын жинауды жалғастыруға рұқсат берді.

Қызмет орындары мен демалыс орындары

Мэн штатында I-95 тас жолында барлығы он бір демалыс орны бар, оның бесеуі MTA басқаратын толық қызмет көрсететін алаңдар. Бес демалыс орнына тек солтүстік бағыттан, төртеуіне тек оңтүстік бағыттан және екеуіне екі бағыттан да қол жеткізуге болады. Демалыс орындары тәулік бойы ашық және барлық жерде дәретханалар мен келушілерге арналған ақпарат бар. Тамақ, жанармай және банкоматтар тек бес ірі алаңда ғана қол жетімді. Алаңдар келесі жерлерде орналасқан:

Кеннебанк: 25-ші шақырымдық белгідегі тас жолдың әр бағытында жеке-жеке алаң орналасқан. Бұл алаңдар штаттағы ең үлкен және ең табысты алаңдар, олардың орналасуы шамамен бірдей және әрқайсысында Burger King, Dunkin', Sbarro, Citgo жанармай станциялары және Applegreen Market бар. Алғашқы алаңдар 1947 жылы ашылды және екеуін байланыстыру үшін тас жолдың астына жаяу өтетін туннель салынды. 1972 жылы бұл алаңдар жаңартылып, туннель жабылды. 1972 жылғы алаңдар 2006–2007 жылдары ауыстырылып, 2007 жылы қайта ашылды.

Грей (солтүстік бағыт) және Камберленд (оңтүстік бағыт): Грей-Камберленд қаласының шекарасының екі жағында 59-шы шақырымдық белгідегі тас жолдың әр бағытында жеке-жеке алаң орналасқан. Олардың әрқайсысында Burger King (отырып тамақтанатын және көлікте алатын опциясымен) және Citgo жанармай станциясы бар. Екі алаң да 2007 жылы қайта салынды және қазіргі уақытта тамақпен қамтамасыз ететін екі алаңның ғана біреуі.

Батыс Гардинер: Алаңның солтүстігінде бірігетін I 95 және I 295 тас жолдарының екі бағытынан қол жетімді. Алаңның өзі тас жолдардан жақын жерде, 9 (SR 9) және SR 126 мемлекеттік тас жолдары бойында орналасқан. Кеннебанк алаңдарына ұқсас орналасуда, Burger King, Dunkin', Popeye's, Applegreen Market және Citgo жанармай станциялары бар. Бұл алаңда сонымен қатар жергілікті өнімдер мен келушілерге арналған ақпаратты ұсынатын Мейн қолөнері орталығы орналасқан. Батыс Гардинер алаңы 2008 жылы салынды және ашылды. Алаң 83-ші шақырымдық белгідегі Левистонда (оңтүстік бағыт) және 98-ші шақырымдық белгідегі Литчфилдте (солтүстік бағыт) орналасқан екі кішкентай демалыс орнын алмастырды, екеуі де жабылып, қиратылды.

Киттеридегі 3-ші шақырымдық белгіде солтүстік бағыттағы тас жолда демалыс орны және туристерді қарсы алу орталығы орналасқан. Йорк қаласында солтүстік және оңтүстік бағыттағы тас жолдың 4-ші (оңтүстік бағыт) және 6-шы (солтүстік бағыт) шақырымдық белгілерінде таразылау станциялары орналасқан. Сакодағы Сако Рамада қонақ үйі мен конференц-орталығына 35-ші шақырымдық белгідегі солтүстік бағыттағы тас жолдан және одан шығатын пандустар бар. Пандустар бастапқы 5-ші шығудан шыққан, ол солтүстікке қарай 195-ші тас жол ашылғанда ауыстырылды. Қонақ үй ескі жол төлемі алаңының орнына салынған. 2000 жылдардың басында қонақ үйдің меншік иелері жаңа көпір салу үшін 1 миллион долларға жуық төлеуден бас тартқандықтан, оңтүстік бағыттағы тас жолға қосылатын пандустар кеңейту жобасының бөлігі ретінде алынып тасталды.

МТА 2022 жылға қарай осы жерде жолды қайта қалпына келтіруді жоспарлап отыр, бұл I 195 және Индустриалдық парк жолының қиылысындағы жол тығынын азайту үшін, ол көбінесе I 95-ке дейін созылады.

Аугустаның солтүстігінде, I 95-тің солтүстік аяқталуына дейін Хоултонда тағы екі жұп демалыс орны бар. Жеке нысандар I 95-тің екі бағытында Бангордың оңтүстігіндегі Хэмпденде және Бангор мен Хоултонның арасындағы Медуэйде орналасқан. Төрт жерде де тәулік бойы жұмыс істейтін дәретханалар бар, ал Хэмпдендегі әрбір нысанда күндізгі уақытта жұмыс істейтін штаттық ақпарат орталығы бар. Мейн штатының ақпарат орталығы орналасқан соңғы демалыс орны Хоултонда орналасқан және оған I 95-тің екі бағытынан 302-ші шығу арқылы қол жеткізуге болады. Демалыс орны 2022 жылдың ортасына дейін пайдаланудан тоқтатылып, қиратылды.

Қажеттілік маршруттары

2019 жылы MaineDOT I-95 тас жолының жанындағы жолдарда төтенше маршруттарды белгілеуді бастады. Бұл маршруттар көбінесе бір шығудан келесі шығуға дейін салады және жолдың бөліктері апат немесе басқа да кедергілерге байланысты жабылуы қажет болғанда қолданылады. Мұндай жағдайда электрондық табельдер қосылып, жүргізушілерді тиісті төтенше маршрутқа бағыттау үшін жедел жәрдемшілер (флагмандар) орналастырылады, осылайша жабылудың айналысын қамтамасыз етуге және қозғалысты сақтап тұруға болады. Солтүстікке қарайтын маршруттар бір әріппен, ал оңтүстікке қарайтын маршруттар екі әріппен белгіленеді. Бұл жүйе алғаш рет апат салдарынан Мэн штатының полиция қызметкері қаза болғандықтан тас жолдың бір бөлігі жабылған кезде қолданылды.