Кіріспе

Вермонт және Нью-Гэмпшир штаттары аралық тас жолы 89 (I 89) – АҚШ-тың Жаңа Англия аймағындағы Боу, Нью-Гэмпшир штатынан Канада-АҚШ шекарасына дейін, Вермонт штатының Хайгейт-Спрингс және Квебек штатының Сент-Арман қалалары аралық тас жолы. Барлық тақ нөмірлі негізгі тас жолдар сияқты, I 89 солтүстік-оңтүстік бағытындағы тас жол ретінде белгіленген. Дегенмен, ол негізінен солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жүреді. Бұл бағыт Монреаль және Бостон қалалары арасындағы маңызды байланыстың маңызды бөлігін құрайды. Квебекте бұл бағыт 133-ші тас жол ретінде жалғасады. Автожолдың толық аяқталуы Бостон мен Монреаль арасындағы үздіріссіз, шектеулі кіруге болатын автожолдың пайда болуына әкеледі, ол I 89-дың соңғы нүктесінен оңтүстікке қарай I 93 арқылы өтеді. I 89 тікелей қызмет көрсететін ең ірі қалалар – Нью-Гэмпшир штатының астанасы Конкорд, Вермонт штатының астанасы Монпельер және Вермонт штатының Берлингтон қалалары. I 89, I 91 және I 93 (екеуі де Вермонт штатының ең солтүстік бөлігінде орналасқан) тас жолдарымен бірге Жаңа Англияда толығымен орналасқан үш маңызды мемлекетаралық тас жолының бірі. I 89 Нью-Гэмпшир және Вермонт штаттарының кішкентай қалаларын және ауылдық аймақтарын байланыстырады және барлық бағыттарда екі жолақты қозғалысты қамтамасыз етеді. Өзінің көрші мемлекетаралық тас жолдарынан айырмашылығы, ол өзінің бағытында ешқандай жұп нөмірлі мемлекетаралық тас жолдарымен қиылыспайды. Алайда, ол үш АҚШ тас жолының бөліктерімен параллель (және бірнеше рет қиылысады): US 4 (АҚШ 4) Энфилдтен (Нью-Гэмпшир) Хартфордқа (Вермонт) дейін; US 2 Монпельерден Колчестерге (Вермонт) дейін; және US 7 Бурлингтондан Канада шекарасына дейін. US 7 және US 2 Бёрлингтон мен Колчестер арасында біріктіріледі. Читтенден округінде (Вермонт штаты) I 189 Оңтүстік Берлингтондағы 13-шы шығудан басталады. Шамплейн парк-жолы әр бағытта бір жолақты болады және деңгейдегі қиылыстарға ие болады. Ол I 189-дың қазіргі соңғы нүктесі мен Бёрлингтонның оңтүстік бөлігі арасында Бёрлингтон қаласының орталық бөлігіне байланыс ретінде салынуда. I 189 – I 89-дың жалғыз қосалқы тас жолы.

Маршрут сипаттамасы

Purmort шығу мемлекеттік жол желісіне (әсіресе US 4, Eastman Hill Road арқылы) қол жеткізуге мүмкіндік берсе, Montcalm шығу оқшауланған елді мекенге қол жеткізуді қамтамасыз етеді; шығудан басталатын барлық қоғамдық жолдар соқпаққа тірелді, ал Монкалм аймағынан көлікпен шығу үшін I 89 тас жолына 15-ші шығу арқылы қайта оралу қажет. Дегенмен, I 89 тас жолының 14-ші және 16-шы шығулары арасында Ескі 10-шы маршруттың бағытымен велосипед жолы салынған, бұл елді мекенге жаяу немесе велосипедпен қол жеткізуге мүмкіндік береді. Тас жол солтүстік-батысқа қарай жалғасып, Либан қаласынан өтеді, онда Дартмут-Хитчкок медициналық орталығы орналасқан. Осы нүктеден солтүстікке қарай бірнеше шақырымда Дартмут колледжі орналасқан. US 4 тас жолы Либан арқылы I 89-ға параллель өтеді. 17-ден 20-ға дейінгі шығулар Либан қаласына қызмет етеді және тікелей бірінен кейін бірі орналасқан. 19-шы шығудан солтүстікке қарай NH 10 тас жолы I 89-дан бөлініп, батысқа қарай US 4 тас жолымен қосылып, Батыс Либан арқылы өтеді. Нью-Гэмпширдегі соңғы шығу – 20-шы шығу, ол NH 12A тас жолы бойындағы Батыс Либанның ірі сауда ауданына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Осы қиылыстан кейін тас жол Коннектикут өзенін кесіп өтіп, Вермонт штатына кіреді, онда ол солтүстік-батысқа қарай Канада шекарасына дейін созылады.

Вермонт штаты

I 89 – Вермонт штатының маңызды жолдарының бірі, себебі ол Вермонттың астанасы (Монпелье) және ең ірі қаласы (Бурлингтон) екеуіне де тікелей қызмет көрсететін жалғыз мемлекетаралық тас жол. I 89 бойында орналасқан маңызды қалалар мен қалалар: Барре, Уотербери және Сент-Олбанс. Соңғы он жылда Бурлингтонның ірі сауда орталығына (және штаттың ең қарқынды дамитын қалаларының біріне) айналған Уиллистон да I 89 тас жолымен байланысады. Коннектикут өзенінен Вермонтқа кірген I 89, Нью-Гэмпширдегідей солтүстік-батыс бағытын жалғастырады. I 89 тас жолы Вермонтқа кірген бойда бұрын номерленбеген (қазіргі 1-ші шығу) жол айырысында I 91 тас жолымен қиылысады. Ұзақ өтпей, US 4 тас жолымен тағы бір айырысқа жетеді. Тас жол Вермонттың көркем төбелеріне кіріп, Нью-Гэмпшир штатының шекарасынан шамамен 32 км (20 миль) солтүстікке қарай бұрылып, орталық Вермонттың биік таулы аймағы арқылы өтеді. I 89 тас жолы Шэрон, Роялтон, Бетел, Рэндольф, Брукфилд және Уильямстаун қалаларынан өтіп, Вермонттың орталық бөлігіндегі Барре және Монпелье "екі қаласына" жетеді. Брукфилд қаласы I 89 тас жолының ең биік нүктесі болған, бірақ осы туралы хабарлаған белгі 1990 жылдардың соңында алынып тасталды. Монпельеге бара жатқанда тағы бір бағыт өзгерісі болады – тағы да солтүстік-батысқа қарай. Келесі 64 км-де (40 миль) I 89 тас жолының бағыты логикалық түрде таңдалған: Уинооски өзені мен US 2 тас жолына параллель жүріп, Аппалачи тауларының "Жасыл таулар" деп аталатын бөлігінен өтеді және 1219 метрден (4000 футтан) асатын шыңдармен қоршалған: оңтүстікте Камельдің Хумпы, ал солтүстікте Мансфилд тауы. US 2 тас жолы I 89 тас жолын жиі кесіп өтеді және Бурлингтонға баратын жолда онымен бірнеше айырысқа ие. I 89 тас жолындағы бір ерекшелік – оның жол белгілері. 9-шы және 10-шы шығулар арасында (Вермонт штаты) әр бағыттағы келесі маңызды қалаларға дейінгі қашықтықты көрсеткен белгі толығымен метрикалық жүйеде болған. Миль мен километрлерді бірге көрсеткен белгілер көп болғанымен, бүкіл Interstate жүйесінде тек метрикалық жүйедегі белгілердің жалғыз мысалы осы болды. Екі белгі де 2010 жылы ауыстырылып, қашықтықтар тек мильмен көрсетілді. (Аризона штатындағы I 19 тас жолы АҚШ-та "тек метрикалық жүйеде белгіленген" жалғыз тас жол болған, бірақ соңғы жылдары өзгертілді.) Жылдамдық белгілері әрқашан сағатына мильмен көрсетіледі. Ричмондтегі 11-ші шығудан кейін I 89 Жасыл таулардан Шамплен аңғарына кіріп, ландшафттың айтарлықтай өзгергенін байқауға болады. Бұл жерде, Бурлингтонның сыртында, тас жол тағы да солтүстікке қарай бұрылады. Сондай-ақ, осы бұрылыста I 189 ресми қосымша тас жолы басталады. 1980-ші жылдары Бурлингтонның солтүстік-шығыс маңындағы қалалардың айналасын құру мақсатымен I 289 тас жолын салу ұсынылған, бірақ дау-дамайлардың нәтижесінде ол толығымен аяқталмай, Вермонттың 289-шы тас жолы (VT 289) ретінде салынды. Ол әлі ата-анасымен (I 89) кездеспеген. I 189 тас жолының 13-ші шығуын өткеннен кейін I 89 штаттағы ең көп қозғалыс болатын автокөлік жолының 14-ші шығуына жетеді. Бұл шығудан толық "көпірлі" айырыс Бурлингтон қаласының орталығына, Вермонт университетіне және US 2 тас жолы арқылы сауда орталықтарына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Бурлингтоннан солтүстікке қарай бет алғанда, ландшафт қала маңындағы құрылыстардан тез арада солтүстік Жаңа Англияға тән төбелерге айналып, Шамплен көліне көрініс ашылады. I 89 Милтон, Джорджия, Сент-Олбанс, Суонтон және ақырында Канада-АҚШ шекарасындағы Хайгейт-Спрингс қаласынан өтеді. Тас жол Highgate Springs-тегі АҚШ-Канада шекарасында аяқталады. Арманд-Филипсбург шекаралық пунктінде. Соңғы шығу жолы (22-ші шығу) солтүстікке қарай бара жатқан жүргізушілерге шекарадан өтпей, I 89 тас жолының оңтүстік бағытына кері оралуға мүмкіндік береді. Бұл маршруттың ең жоғары шығу нөмірі. US 7 тас жолының солтүстік ұшы да осы айырыста орналасқан. Бөлінетін тас жол шамамен 8 км (5 миль) Филипсбургке, Квебекке дейін 133-ші маршрут ретінде жалғасады, бірақ кейін екі жолақты жолға айналады. Ол 35-ші автокөлік жолының қазіргі оңтүстік аялдамасы Сент-Себастьенге дейін, АҚШ шекарасынан солтүстікке қарай 14 км (9 миль) және Сент-Жан-сюр-Ришелиу мен Шамблиге дейін жалғасады. I 89 шекаралық өткелі Квебекке кіретін Interstate тас жолының автокөлік жолына айналмаған жалғыз мысалы. 2025 жылға дейін I 89 тас жолының солтүстік аялдамасындағы шекаралық өткелге дейін 35-ші автокөлік жолын кеңейтуді аяқтау жоспарлануда, бұл автокөлік жолынан автокөлік жолына тікелей байланыс құрады.

Құрылыс

I 89 1956 жылғы Федералдық көмек көрсету автожолдары туралы заңның аясында құрылысқа тапсырылды, мақсаты Коннектикут штатының Норвок қаласын АҚШ-Канада шекарасына дейін US 7 дәлізі арқылы жалғастыру болған, бұл қазіргі I 89 автожолының солтүстік нүктесі. Бірақ үш жыл ішінде жобаға қарсылық (әсіресе Бостоннан Монреальге автокөлік байланысын құруды қалаған Массачусетс штатынан) I 89 автожолын қазіргіге дейін Бостон мен Монреальді байланыстыратын бағытына өзгертіп бағыт берді. Автожолдың алғашқы бөлігі 1960 жылдың қараша айында Вермонт штатындағы Монтпельер мен Миддлсекс арасында, ал 1960 жылдың желтоқсан айында Миддлсекс пен Уотербери арасында ашылды. Содан кейін автожол 1961 жылдың қараша айында Уотербери мен Болтон арасында; 1962 жылдың қараша айында Оңтүстік Берлингтон мен Винооски арасында; 1963 жылдың қараша айында Винооски мен Колчестер және Ричмонд пен Оңтүстік Берлингтон арасында; 1964 жылдың қазан айында Болтон мен Ричмонд арасында; 1964 жылдың қараша айында Колчестерде; және 1965 жылы Суонтон мен Хайгейт арасында пайдалануға берілді. 1967 жылы Нью-Гэмпшир штатының көп бөлігіндегі Интерштат ашылды, ал жолдың толық бөлігі 1982 жылы аяқталды.

Бастапқы ұсыныс

I 89 бастапқыда Коннектикут штатының Норвок қаласындағы I 95 жолынан басталып, Канада-АҚШ шекарасындағы солтүстік нүктесіне дейін тікелей солтүстік-оңтүстік бағытта салынбақ болған. Бірақ Жаңа Англияның ішкі аймақтарындағы тұрғындар мен жергілікті заң шығарушылардың қарсылығынан кейін бағыты өзгерді, олар өздерінің ауылдары мен қалаларынан өтетін тас жолға қарсы болды. Жобаның тоқтауына себеп болған маңызды мәселелердің бірі – тас жолдың Вермонт штатындағы Грин-Маунтин Ұлттық орманнан өтуі керек болды. Тас жолдың бөліктері Коннектикут штатында Норвок пен Уилтон арасында, Брукфилдтен Денбериге дейін, Массачусетс штатының Ленокс қаласының айналасындағы қысқа айналма жол және Вермонт штатының оңтүстігінде Беннингтон мен Манчестер арасында салынды. Бұл бөліктер қазір АҚШ 7 жолы деп белгіленген. Коннектикут штаты Норвоктан басталатын бөлігін Денбери бөлігімен жалғастыруды жоспарлаған, бірақ оның орнына қолданыстағы жолдың кейбір бөліктерін төрт қатарлы етіп кеңейтуге көшті. I 89 тас жолының бастапқы бағытын салу туралы әңгімелер жиі айтылады, себебі ол Питтсфилд (Массачусетс) және Беннингтон (Вермонт) сияқты қалаларға экономикалық даму әкелер еді, сондай-ақ Солтүстік-шығыстың ішкі аймақтарын Нью-Йорк қаласымен байланыстырар еді. Бірақ 1950 жылдардағы алғашқы ұсыныстан бері ресми ұсыныс түскен жоқ.

Бостон мен Монреаль арасындағы басқа бағыттар

Қазіргі I 89 тас жолы Бостон мен Монреаль қалалары арасындағы негізгі артерия болып табылады, бұл қалалар тиісінше АҚШ және Канададағы екі ірі мегаполис есептеледі. I 89 тас жолы салынар алдында екі қала арасында тікелей қатынас жолы болған жоқ. Дегенмен, екі қала арасындағы жол толыққанды емес, себебі Квебек провинциясындағы 35-автомагистральді Канада-АҚШ шекарасындағы I 89 тас жолымен жалғастыру үшін оның қазіргі соңғы нүктесінен оңтүстікке қарай ұзарту қажет. 2019 жылы бұл тас жолдың 2023 жылға дейін аяқталады деп хабарланды, ал 2022 жылдың мәліметі бойынша, 15-шы шығу нүктесінен Чеммин-Шампленге дейінгі учаскедегі жол төсегін дайындау жұмыстары жүргізілуде.

Болашақ

Вермонт және Нью-Гэмпшир штаттары Коннектикут өзені үстіндегі Вьетнам соғысы ардагерлерінің ескерткіш көпірін қайта жаңарту үшін бірлесіп жұмыс істеп жатыр. Құрылыстың аясында көпірдің жабыны мен жоғарғы құрылысы ауыстырылады, сондай-ақ I 89 тас жолына кіретін және I 91 тас жолынан шығатын жүргізушілерге қосылу үшін қосымша қатарлар салынады. Құрылыс 2020 және 2022 жылдар аралығында жүргізіледі. Вермонт көлік агенттігі (VTrans) I 89 тас жолының 16-шы шығу орнында (91 шақырымдық шығу орны; АҚШ 2/АҚШ 7) жаңа алмастыратын түйіскен құрылыс салу жоспарларын жариялады, бұл штат бойынша алғашқы осындай түйіскен құрылыс болады. Құрылыстың 2023 жылдың басында басталып, 2025 жылдың соңында аяқталуы күтілген. Дегенмен, құрылыстың І кезеңі жоспарланған мерзімнен бұрын, 2022 жылдың қысында басталды. Бірінші кезеңдегі жұмыстарға инженерлік желілерді көшіру, су құбырларын ауыстыру, тау жыныстарын бұзу, сондай-ақ тіреу қабырғалары мен дренаж жүйелеріне қатысты қосымша жұмыстар кіреді. Алмастыратын түйіскен құрылысымен жұмыс 2024 жылдың күзінде тендер өткізіліп, келісім-шарт жасалғаннан кейін басталуы күтілуде. Алайда, оның аяқталу мерзімі 2026 жылдың жазына шегерілді.

Шығу тізімі

Нью-Гэмпшир реттік шығу нөмірлеу жүйесін қолданады, Конкордтағы I 93 магистралімен қосылысы нөмірленбеген. 2020 жылы Вермонт штаттық белгілерге "мильдік белгі" нөмірлерін қосты, нәтижесінде әрбір қосылыс екі шығу нөмірімен белгіленді (бұрын нөмірленбеген I 91 магистралімен қосылысынан басқа).

Қатысушы бағыттар

I 89 Бизнес (I 89 Автобус) Нью-Гэмпшир штатының Либан қаласы арқылы АҚШ 4-ші тас жолымен салынған. I 189 – Вермонт штатының Оңтүстік Берлингтондағы АҚШ 7 және I 89 тас жолдарының арасындағы қосылғыш. I 289 Берлингтон қаласын айналып өту жоспарланған, бірақ құрылысы аяқталған жоқ. Тас жолдың аяқталған жалғыз бөлігі VT 289 деп белгіленген.