Кіріспе

Компьютерлік архитектурада ортақ графикалық жад – графикалық чиптің жеке жады болмай, негізгі жүйелік жедел жадты процессор және басқа компоненттермен бөлісіп пайдалануын білдіреді. Бұл тәсіл аналық платаның дизайнын қымбаттатуды және күрделендіруді азайту үшін көптеген интеграцияланған графикалық шешімдерде қолданылады, себебі платаға қосымша жад чиптері қажет болмайды. Әдетте, графика үшін қолданылатын жүйелік жад көлемін таңдауға мүмкіндік беретін механизм (BIOS немесе джампер арқылы) болады. Бұл графикалық жүйенің тек қажетті көлемдегі жедел жадыны ғана пайдалануына және қалғанын қосымша бағдарламалар үшін бос қалдыруына мүмкіндік береді. Мұның бір әсері – жедел жадтың бір бөлігі графика үшін бөлінген кезде, ол басқа мақсаттар үшін қолжетімсіз болады. Мысалы, 64 МБ графикалық жадымен орнатылған 512 МБ жедел жады бар компьютер операциялық жүйе мен пайдаланушыға 448 МБ жедел жады орнатылғандай көрінеді. Бұл дизайнның кемшілігі – төменгі өнімділік, себебі жүйелік жедел жад әдетте арнайы графикалық жедел жадтан баяу жұмыс істейді және жад шинасы жүйемен бөлісілгендіктен, қақтығыстар жиі болады. Егер жүйенің дизайнында жедел жадтың бір бөлігі графикалық жүйеге "алынып қойылатыны" ескерілмесе, ол жүйенің қалған бөлігімен жұмыс істеуде мәселелер тудыруы мүмкін. Осыған ұқсас нәтижелерді SGi компьютерлерінде, әсіресе O2/O2+ модельдерінде қолданылған графикалық жадты күшейту тәсілі де берді. Бұл машиналардағы жад – жүйе мен графикалық жүйе арасында бөлісілетін бір жылдам (1996 жылы 2,1 ГБ/с) көлтем. Бөлісу сұраныс бойынша жүзеге асырылады, соның ішінде негізгі жүйе мен графикалық жүйе арасындағы дерек мекенжайларын қайта бағыттау арқылы байланыс қамтамасыз етіледі. Бұл біріктірілген жад архитектурасы (UMA) деп аталады.

Тарих

Көптеген ерте дербес компьютерлер графикалық жабдықтың жадты процессормен бөлісетін ортақ жад дизайнын қолданды. Мұндай жүйелер ақшаны үнемдеді, себебі DRAM-ның бір блогын дисплей және бағдарлама үшін де пайдалануға болады. Мұның мысалдары – Apple II компьютері, Commodore 64, Radio Shack Color Computer, Atari ST және Apple Macintosh. IBM PC осыдан ерекшеленді. Графикалық дисплей ISA ұясына қосылған, өз жадысы бар кеңейту картасы арқылы іске асырылды. SMA-ны қолданған алғашқы IBM PC – 1984 жылы шыққан IBM PCjr болды. Видео жады алғашқы 128 КиБ RAM-мен бөлісілді. Видео жадының нақты көлемін ағымдағы бағдарламаның қажеттіліктеріне сәйкес бағдарламалық жасақтама арқылы қайта конфигурациялауға болады. Алғашқы гибридтік жүйе – Commodore Amiga, ол ортақ жад жүйесі ретінде жұмыс істей алатын, бірақ егер ол қол жетімді болса, атқарылатын кодты ортақ емес "жедел жадқа" жүктеуге мүмкіндік берді.