Кіріспе

Америкалық діни лидер Фрэнк Уэстон Сэндфорд (2 қазан 1862 – 4 наурыз 1948) – Америка Құрама Штаттарындағы харизматикалық христиан діни лидері, «Патшалық» деп аталатын апокалиптикалық сектаның негізін қалаушы және жетекшісі ретінде танылды. Боудинхемде (Мэн штаты) шаруа отбасында дүниеге келген Сэндфорд, отыз жасында мыңжылдыққа дейінгі өмір, Жоғары өмір қозғалысы, Киелі Рухтың ішкі күші және құдайлық емдеу сияқты ұғымдармен танысты. 1891 жылдың тамызында, жын-перілерді қуып шығарғаннан кейін және «Армагеддон» туралы Құдайдың ескерту даусы естілгенін мәлімдеген соң, ол Мэн штатының Дарем қаласында «Шило» коммунасын құрды. Коммуна мүшелері ораза ұстауға, сағаттап дұға етуге және Сэндфордтың бұйрықтарына толық бағынуға міндеттелді. Коммуна мүшелері оның Киелі кітапқа берген түсіндірмесімен келіспегендіктен, ол өзінің бұйрықтарын тек Құдай мен Иса Мәсіхтің бұйрықтарымен шектелген бұйрық тізбесін енгізді. Соңында ол өзін пайғамбар Илия және Дәуіт патшаның кіріп келгені деп жариялап, «Патшалықты» құрды. Бұрынғы мүшелері мен көптеген көршілері оны сұрақсыз адалдықты талап ететін автократ деп есептеді, Сэндфорд өз ізбасарларын үнемі аштырып, нәтижесінде шешек, дифтерия және басқа жұқпалы аурулардың өлімге әкелетін жарылыстарына себеп болды. 14 жасар Леандер Бартлетттің өлімінен кейін 1904 жылы балаларды өлтіру және қатыгездік жасағаны үшін сотталды, бірақ 1905 жылы Мэн штатының Жоғарғы соты оның айыпталуын жойды. Сэндфорд содан кейін бірнеше миссионерлік сапармен Иерусалимге барды. 1910 жылы ол жетпістен астам ер адам, әйел және баламен бірге «Патшалық» баржасында Африкаға сапар шекті. 1911 жылдың наурыз айында «Патшалық» француздық Батыс Африканың жағалауында қарап, қирады, бұл оқиға Сэндфордты миссиялық станция құруға тырысу үшін Гренландияға сапарға шығарды. Ол жеткіліксіз тамақ пен жабдықпен жүзіп кеткенін білгендіктен, алты экипаж мүшесі скорбутқа шалдығып, Портлендке оралғанда қайтыс болды. Сэндфорд ұсталды және Атлантадағы федералдық түрмеде жеті жылға сотталды. Түрмеде ол өзінің ізбасарларына хаттар жіберіп, оларды коммуна мүшелері арасында таратты. 1918 жылы Сэндфорд жақсы мінез-құлқы үшін босатылып, «Шилоға» оралды, бұрын ұлы Джонды лидер етіп тағайындауға тырысқаннан кейін қызметін қайта бастады. Дегенмен, екі жылдан кейін тағы бір коммуна мүшесінің өлімі оның сектасын күштеп таратуға алып келді, бұл «Шашырау» деп аталды. Коммуна заңмен эвакуацияланғаннан кейін, Сэндфорд Құдайға жақындау үшін Нью-Йорктің Кэтскилл тауларына көшті. 1948 жылдың 4 наурызында Сэндфорд қайтыс болды және оның денесі ізбасарлары тарапынан құпия жерленді. Оның барлық мүлігі бірнеше үй өртінде өртенді. Оның жоқтығы шағын сектаның өсуін тежесе де, ол 1998 жылы «Патшалық христиандық министрлігінің» құрылуымен 21-ші ғасырға дейін сақталды.

Ерте өмір және білім

Фрэнк Сэндфорд Мэн штатының Боудинхэм қаласында фермерлік отбасының оныншы баласы болып дүниеге келді. Сэндфордтың әкесі 14 жасында қайтыс болды, ал 16 жасында ол сыныпта тәртіп орнату үшін дене күшінің қажеттілігі болған дәуірде мектепте сабақ берді. Оқудың екінші жылында Сэндфорд анасының «Еркін Ерік» баптист шіркеуінде өткен жаңғыру жиналысына тартылып, 1880 жылдың 29 ақпанында дінге қайта келді. Ол темекісін тастап, дінге келгенін шіркеуде ғана емес, сонымен қатар әлемдік космополитизмді қалайтын Николс латын мектебінде де жариялады. Жалпы стипендия бойынша Бейтс колледжіне түскен Сэндфорд сынып президенті болып сайланды және бейсбол командасының жаттықтырушысы және ұстауышы болып қызмет етті. 1886 жылы құрметпен бітіріп, дипломдық лекция оқуға таңдалды. Бір жаз Сэндфорд жартылай кәсіби бейсбол командасының капитаны болды және кәсіби скауттармен байланыс жасады. Командаласы Мэн штатының «Ашар күнінде» шіркеуге барғаны үшін оны қысым жасағаннан кейін, Сэндфорд Кобб діни мектебінде оқуға Бейтске оралды. Семинариядағы формализм мен діни модернизмнің қосылғанына наразы болған Сэндфорд кейінірек Құдайдың Матай ілтебірінен тікелей сөйлегенін айтты: «Адалдықты аңсағандар бақытты, себебі олар тояды». Өмірінің соңына дейін ол академиялық дінге сенімсіздікпен қарады. Осыдан кейін, 24 жасында Сэндфорд Мэн штатының Топшам қаласындағы «Еркін Ерік» баптист шіркеуінің пасторы болып тағайындалғаннан кейін семинариядан шықты. Ол өте белсенді болды және үш жыл ішінде оның жаңғыру шаралары үш жүз адамның дінге келуіне және жүзден астам крещение рәсіміне әкелді. Пасторлық қызметінен басқа, ол Топшам мектептерінің директоры болды және жергілікті балалар мен қағаз фабрикасының жұмысшылары үшін спорттық бағдарламаларды ұйымдастырды.

Ертедегі саяхаттары

1887 жылдан бастап Сэндфордтың діни көзқарастары күрт өзгерді. Шілдеде ол Массачусетс штатының Нортфилд қаласындағы Нортфилд Маунт Хермон мектебінде Дуайт Л. Мудидің «Колледждер колледжіне» қатысты, бұл Студенттік Миссионерлік Қозғалыстың екінші жылдық жиыны болды. Колледж студенттері шетелдік миссионерлік қызметке деген қызығушылықты жаңартқан, мүмкіндігі зор американдықтардың өкілдігін жасады. Муди Сэндфордқа үш маңызды діни ұғымды ұсынды: жеке қасиеттілік, сеніммен өмір сүру және еркін уағыздау. Содан кейін Сэндфорд Ханна Уайтл Смиттың «Бақытты өмірдің христиандық құпиясы» (1875) кітабын оқыды. Смит «жоғары өмір» христиандығының жақтасы болды, бірақ Сэндфордты ең қызықтырған нәрсе – оның «әрекетке, сеніммен әрекет ететін, іс арқылы бағынуға» баса назар аударуы болды. Сол күздің соңында Сэндфорд діни конференцияға қатысты, онда Рев. А.Б. Симпсон болды, ол Мэн штатына Христиандық және Миссионерлік Альянсты ұйымдастыру үшін келген еді. Симпсонның қызметі миссионерлік және терең рухани қасиеттіліктен ғана емес, сонымен қатар сеніммен емдеуге де баса назар аударды. Осы конференцияда Сэндфорд бай мақта брокерінің қызы Хелен Киннимен танысты, ол шетелдік миссионер болу үшін өнердегі мансабынан бас тарған еді. Келесі жылы, 1888 жылдың жазында Сэндфорд Ниагара Библиялық конференциясына қатысты, онда Иса Мәсіхтің мыңжылдыққа дейінгі қайта оралуының жақын екендігіне назар аударылды. 19 ғасырдың соңындағы евангелизмнің осы алуан түрлі, бірақ байланысты ағымдары Сэндфорд үшін Сомерсворттағы (Нью-Гэмпшир) бай Еркек Баптист шіркеуінің пасторы болғанда бірікті. Эмоционалды депрессиядан кейін – мүмкін, нервтік құлаудан кейін – ол шіркеуінен уақытша босатылды, өйткені конфессия оны және тағы бір жас пасторды әлемді аралауға шақырды. Сэндфорд Жапония, Қытай, Үндістан және Осман империясын аралады. Қытайда ол Хадсон Тейлордың Қытай ішкі миссиясын зерттеді, онда ол «барлығы қолдау үшін Құдайға сенеді және олардың ресурстарын тең бөліседі» екенін таңғажайып түрде атап өтті – бұл оның Шиллойы үшін үлгі болды. Қасиетті жерді аралап, ол оны жақсы білуге өмір бойы құштарлық танытты, бірақ Яффадан шыққан кемесі суға батқанда өліп қалды.

Шилоға дейінгі іс-шаралар

Сандфорд АҚШ-қа оралғаннан кейін, пасторлық қызмет оған бұрынғыдай қызықты көрінбеді, ал қауымының көзқарастары шектеулі болды. 1891 жылдың тамызында Сэндфорд екі ерекше оқиғаға тап болды: ол әуелде тартынса да, (дегенмен, өзінің мойндауынша) бір досынан шайтанды сәттілікпен шығарды; ал ертесі күні ағаштардың арасынан ғана естіген бір сөз – "Армагеддон" болды. Одан көп ұзамай Сэндфорд Жапонияда миссионер болып кездескен Кинниге үйленуге көндірді. Ол пасторлықтан кетіп, көзге көрінетін қолдаусыз жақсы жаңалықты уағыздауды ұсынғанда, ол: "Бұл керемет болар еді деп ойлаймын" деді. 1893 жылдың 1 қаңтарында Сэндфорд шіркеуіне Құдай өзіне "Бару керек" дегенді айтқанын жеткізді. Ол пасторлық қызметтен бас тартып, экономикалық дағдарыс пен депрессияның кезінде бар жиған ақшасын қайырымдылыққа жұмсады. Сэндфорд пен оның әйелі Мэн штатының ауылдық аймақтарында жиналыстар өткізе бастады – бастапқыда онда дерлік ешқандай қауым да, қаржылық қолдау да болған жоқ. Бірақ, ақырында Мэннің жағалау төбелеріндегі адамдар арасында біршама сәттілікке қол жеткізді, және Сандфорд ақша сұрамаса да, тіпті жинау табағын айналдырмаса да, көптеген үлестер түсті. 1894 жылдың күзіне қарай Сэндфорд енді өзінің іс-әрекеттері үшін жауапты емес екеніне, тек Киелі Рухтың итермелеуіне жауап беруі керек екеніне сене бастады. Осылайша ол еркін ерік баптистерінен бас тартып, "Әлемдік елшілік науқанының апостолдық қағидаларынан шыққан от тілдері" атты ай сайын жарияланатын журналды шығара бастады, онда өзінің миссионерлік қызметіне қосылуға басқа да жұмыскерлерді шақырып, жарнамалады. Бір жыл өткен соң, адал жастардың шағын, бірақ берілген тобымен Сэндфорд мектеп ашылғанын жариялады, ол көп ұзамай "Киелі Рух және Біздердің Киелі кітабымыз мектебі" деп аталды. Мектепте оқу ақысы болған жоқ, ешқандай курстар ұсынылмады, Сандфордтан басқа мұғалімдер де, Киелі кітаптан басқа оқулықтар да болған жоқ.

Шило

1896 жылы Сэндфорд Құдай оған Дарем қаласына жақын жердегі құмды төбеде Киелі кітап мектебінің үйін салуды бұйырған деп сенді. Оның қалтасында үш цент қана болса да, Құдай оған ақша сұрамай-ақ ғимарат салуға қажетті құралдар бере алатынына сенімді болды. Сэндфорд ақырында қажеттіліктердің тізімін өзінің "От тілдерінде" жариялауды қабылдайтынын шешсе де, қолдаушылардың ақша мен ерікті еңбекті қамтамасыз ету жолы керемет болды. Сэндфорд мектептің негізгі ғимаратына "Шило" (Киелі кітаптағы бір орынның атымен) деп атауды жоспарлаған, бірақ "Шило" атауы "Киелі Рух және біз" дегенге қарағанда әуездірек болды және осылайша оның қозғалысының ресми емес атауына айналды. Шилоның өркендеген кезінде алты жүзден астам тұрғыны "табиғаттан тыс өмір сүруге" тырысты. Олардың ешқайсысы жалақы алмай жұмыс істемеді, барлығы да материалдық қажеттіліктерін Құдайдың қамтамасыз етуіне сенді. Сэндфорд айтқандай, Шилода өмір сүру "әрқашан 'Киелі Рухтың соңғы нұсқауына' дайын болуды білдірді. Бұл ешқандай қалыпты жағдайға түсіп қалмауды білдіреді. Бұл кез келген жұмысты, әсіресе, ең нашар білетін жұмысты жасауға дайын болуды білдіреді. Бұл кестедегі соңғы минуттағы өзгерістерге ашық болуды білдіреді". Күн тәртібіне таңертеңгісін бір-екі сағат жеке дұға, таңертеңгі тамақ және ас үй жұмыстары, сағат 9:00-де дұға, түске дейін сабақтар, ал түскі ас жеке үй шаруашылығы немесе кеңсе міндеттерінен бұрын кірді. Кез келген уақытта арнайы дұға сұрауымен кесте бұзылуы мүмкін еді; "Құдайдың ісін адамның кестесіне сығып салуға болмайды, және тәртіп туралы қатал талаптар орынсыз".

Теологиялық даму

Яһуди мерекелерін тойлау және сенбі күні демалыс сақтаудан басқа, Сэндфордтың ділтаным осы кездегі бағыттық евангелизмнен көп айырмашылығы жоқ еді. Дегенмен, ол бейсенбі күні Иса айқышқа қадалған күн деп сенгендіктен, ол және оның ізбасарлары сол күні алты сағат бойы (сағат 9:00-ден 15:00-ге дейін) дұға жасады. 1896 жылдың жазында Сэндфорд Аян кітабында еске алынған, Мәсіхтің екінші келуінен бұрын пайда болатын екі куәгер туралы айтты және оның мектебі олармен бірге "қажет болса, өлмеге дайын" екенін жариялады. Сэндфордтың ұлы Джон Шилоның арналуынан кейін жақын уақытта дүниеге келгенде, ол (Жақыннан шомылдырушы Жохан сияқты) баланың "анасының құрсағында жатқанда-ақ Киелі Рухпен толысқан" деді.

Британдық ізраилдік

1898 жылға қарай Сэндфорд Бостон мен Лондондағы Жоғары Өмір христиандарынан қосымша рухани және материалдық қолдау тапты, сондай-ақ Құдайдың енді Осман империясы бақылауындағы Палестинада бекініс құруын қалағанын түсінді. Иерусалимге алғаш рет келгенде, ол он жоғалған тайпаның Англия мен АҚШ екенін жариялаған мақала жазды. Олар б.з.д. 721 жылы Ассириялықтармен тұтқынға алынған ежелгі еврейлердің тікелей ұрпақтары еді. Британдық Израильшілдік – ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде кең таралған англосаксондық басымдық туралы идеялардың діни түрі болды, және осы ілім Киелі кітапты одан да маңыздырақ етті, себебі оның болжамдары Шило халқына және оның құрамындағы елге қатысты сияқты көрінді.

Құдайдың сауықтыру

ХХ ғасырдың басында құдайлық емделу Сэндфордтың ілімінің маңызды бөлігіне айналды. Бастапқыда күмәнмен қараған ол, 1887 жылы А. Б. Симпсон осы тақырыпта сөйлеген жиынға қатысқаннан кейін «Киелі кітаптың осы бөлігін уағыздауға» бел буды. 1897 жылы Сэндфорд замандас сенім арқылы емдеуші Джон Александр Доуидің кереметтеріне куә болып, оны мақтады. Көп ұзамай «От тілдері» пневмония, қатерлі ісік, дифтерия, катара, «ауыр бас ауруы», білек буынының шығуы, сусырау, тиф, психикалық ауру, сүйек сынуы және «толыққанды әлсіздік» сияқты аурулардан айығулар туралы хабарлады. Шилода үш жасар қыздың, медициналық мамандар толық соқыр деп жариялаған қыздың көзі дұға оқылғаннан кейін қайта ашылды. Бірақ ең таңғажайып жағдай – Олив Миллстің «тірілуі» болды, ол ауыр сырқатқа шалдыққан, мүмкін ми қабығының қабынуымен ауырған. Миллс қайтыс болды деп есептелгенде, Сэндфорд оны тыныс-демі мен пульсі жоқ күйде тапты. Үмітсіздікке ұшыраған ол: «Олив Миллс! Қайтып кел! Назареттік Исаның атымен саған бұйырамын: тұр!» деп айғайлады. Мінеки, Миллс дереу көзін ашты және бірнеше сағаттан кейін төсегінен тұрып, киінді. Сэндфорд Яков хаты христиандарды ауырғанда шіркеу ескілерін дұға етуге және қол қоюға шақыратынын сенді, және ол дәрігерлерден ем іздеген христиандарды сынады. Ол аурудың себебі Құдайдың тәртібі немесе Шайтанның шабуылы болуы мүмкін деп ойлады; бірақ демонды қуу үшін «құдіретті дұға» қажет болды, бұл жаттығу ұзаққа созылған ынта мен айқайлауды қамтыды, сондықтан бір күмәнданушы «бірден жүз адам сөйлеп жатқандай» естіп, қорқып қалды, бұл әйелдің дауысымен аяқталды. 1899 жылы Сэндфорд аурухананы жедел құрылыс арқылы аяқтау туралы құдайлық хабар алды – бұл Шилода жиі қолданылатын тәсіл, бірақ бұл ауруханада дәрігерлерге тек диагноз қою және кеңес беруге рұқсат берілді. Ешқандай дәрі-дәрмек ұсынылмады. Шилодағы осы ерте оқиғаларға А. Дж. Томлинсон, Құдай шіркеуінің негізін қалаушы, және Шығармашылық қозғалысының негізін қалаушылардың бірі Чарльз Фокс Пархам әсер етті.

Құдай үшін әрекет ету

Ғасыр соңына қарай Сэндфорд "Құдайдың еркін орындайтын пассивті агент ретінде, ол толық және нақты бағынуды талап ете алады" дегенге көз жеткізді. Хисс жазғандай, күмәнданғандар үшін "Сэндфордтың тілі дінге қарсы сөздерге толы болды, өйткені ол өзінің дұғаларын Құдайдың іс-әрекеттері деп сипаттап, өзін құдайға тән күштерге ие деп санады". Әрине, Сэндфорд қарсылыққа тап болды. Ұзақ уақыт бойы ізбасары болған адам "Санфордтық ілімнің ашылуы" деген мақала жариялады, ал Шилоға мүліктерін беруді қалаған мүшелердің туыстары оларды ақылдан адасқан деп жариялауға тырысты. Дарем қаласы Шилоның тұрғын үй бөліктерінен салық жинаудан пайда тапты, бірақ Шило тұрғындарының бірыңғай дауыс беруі қалалық кеңеске, мектеп тақтасына немесе қала басшылары кеңесіне басымдық жасай алады деп қорқып, банкрот болған жағдайда олардың мүшелері қалалық қайырымдылыққа тәуелді болуы мүмкін деп алаңдады. Сандфордтың өзінің ізбасарларының арасынан да қауіпті жағдайлар туды. Қозғалыс Киелі Рухтың басшылығымен жүретінін мәлімдеді, бірақ мүшелер Киелі Рухтың қайда жетекшілік ететіні туралы келіспеген кезде қақтығыс пайда болды. 1900 жылдың қыркүйек айында Сэндфорд енді биліктің ресми тізбегі болатынын жариялады: Құдай Әке, Құдай Ұлы, Құдай таңдаған пайғамбар, пайғамбарға бағынышты дін қызметкерлері, қалғандары дін қызметкерлеріне, әйелдер мен балалар күйеулері мен әкелеріне бағынышты. Одан кейін ол мүшелерді тазартуды ұйымдастырды, ол "тек мойындауды ғана емес, күндіз-түні бір-бірін ашық және тынымсыз сынауды қамтыды. Адамның осы сынақтан өту үшін, ренішсіз, қорғанышсыз, өкінішпен және ынтымақтасу рухымен, оны қабылдау қабілеті – бірінші қадам болды". Содан кейін адамдар бірінен соң бірі Сандфордтың алдына "Құдайдың жеті көзімен" соңғы тексеруге әкелінді. Сэндфорд өзінің діни жүйесінде үш деңгейлі мүшелікті дамытты: "100 еселік жауынгер" болуға дайын тұрғандар 60 және 30 еселік мүшелермен қолдалады, олар өз үйлерінде тұрып, жұмысын жалғастырады. 1901 жылы өткенмен толыққанды үзіліс жасау үшін ол жабық қауымдастықты құрып, Шилоның барлық жергілікті мүшелерін жақын жердегі Андроскоггин өзенінде қайтадан шомылдырды.

Ілияс пен Дәуіт

Көп ұзамай Сэндфорд Құдай өзіне "көктегендей" үш сөз айтқандығын жариялады: "Илияс келді!" Сэндфорд енді Илияс ретінде, "бұл Құдай адамы туралы" сын айтқан "әрбір жалған қалам" редакторларына Құдайдың жазасын түсірді. Әдеттегідей, Сэндфорд эсхатологиялық мағынаға да сілтеме жасады: ол Илияс сияқты, Аян кітабының 11-тарауындағы екі куәгердің бірі болады деп сенді, ол Мәсіхтің патшалығы орнағанша Иерусалимде шейіт болып, қайта тіріледі. "Илияс" туралы жарияланым баспасөз тарапынан қатты сыналды және Муди мен Симпсонның жақтастарымен барлық байланысты үзуге себеп болды. 1902 жылы, Иерусалимге тағы бір сапар жасағаннан кейін, Сэндфорд Құдайдан хабар алып, өзінің біраз жағынан Киелі кітаптағы Дәуіт екенін түсінді. Ол өзінің суретін "Дәуіт қойларын қорғайды" деген сөздермен шеңберлеп, бірден өзінің қозғалысын "Патшалық" деп атады.

Адам өлтіру туралы сот

Сэндфорд Мейнге оралып, өзінің қауымын рухани құлдырау деп санайтын, көптеген мүшелері талма, қызылша және басқа да аурулардан зардап шегіп жатқанда тапты. Әріптестер бір-бірінің өмірін күнәлерге қарай тереңінен зерттеуге шақырылды, ал ата-аналар балаларын үнемі қамшымен ұрып, Сэндфорд бұл әрекетті "оларды Мәсіхке жеткізетін мектеп мұғалімі" ретінде қолдағандай болды. 1903 жылдың қаңтар айында Сэндфорд "Ниневия оразасын" енгізді, онда нәрестелерге, жануарларға және ауруларға дейін отыз алты сағат бойы тамақ пен су ішуге тыйым салынды. Осы кезеңде Шилодан қашып кетуді жоспарлағаны үшін ең ауыр күнәсін мойындаған он төрт жасар Леандер Бартлетт дифтериядан қайтыс болды. Сэндфордтың алты жасар ұлы Джон оған бағынбағандықтан, Сэндфорд оны қамшымен ұрылғанын қалағанын жариялағанша тамақ пен сусыз ораза ұстауға бұйырды. Сектадан шығып кеткен белгілі бір адам, Натан Харриман, Джонға жасалған қатыгездікті жариялады және Сэндфордтың Шило халқына қатысты билігі гипноздың бір түрі екенін мәлімдеді, онда Құдайдың талаптары "Сэндфордтың талаптарымен толық сәйкес келді".

Көптеген жергілікті тұрғындар Сэндфордқа күмәнмен қарады, ал газеттер "Шилоға қарсы ұзаққа созылған науқандар" жүргізді. Бір редактор коммунаны "қарғысқа лайық мекеме, жер бетіндегі тозақ және Мэн тарихының әдемі беттеріне келтірілген ең жаман дақ" деп айыптады. 1904 жылдың қаңтар айында Сэндфорд Андроскоггин округінде балаларға қатыгездік жасау және адам өлтіру айыптарымен айыпталды - баласына қатысты қатыгездік және Бартлетт өліміне қатысқандығы үшін. Қазылар Сэндфордты қатыгездік жасады деп таныды, бірақ адам өлтіру айыптары бойынша келісімге не келе алмады. Апелляциялық сот қатыгездікке қатысты үкімді күшінде қалдырды, ал қайта қарау кезінде Сэндфорд адам өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. 1905 жылы Мэн Жоғарғы соты қасақана кісі өлтіру туралы үкімді жойды, өйткені сот төрешісі қазылар алқасының "науқастарды емдеу құралы ретінде дұғаның тиімділігіне" қатысты өз сенімдеріне сүйене отырып шешім қабылдауын талап етті. Тағы бір сот отырысы да нәтижесіз аяқталды. Осы арада Сэндфорд өзінің ізбасарларынан "Адалдық серті" деп аталатын он футтық парқшаға қол қоюын талап етті, онда "АҚШ, Мэн штаты, Шилодағы Ф.У. Сэндфорд" Илия және Дәуіт екені және "Мен оған сенемін және оны осындай деп қабылдаймын" деген сөздер бар еді.

Коронетпен айнала жүзу

Адам өлтіру ісі әлі сотта қаралып жатқанда, Сэндфорд 10 000 долларға Coronet атты жарыс яхтасын сатып алды – бұл әсем безендірілген шхуна, Шило қауымының әдеттегі тәсілімен, дұға арқылы жиналған ақшаға, «бұл жағдайда қырық күн мен түн бойы, тамақтану мен ұйықтау үшін кезегімен». Сэндфорд 1905-06 жылдары Иерусалимге екі рет шапшаң сапар жасады, бірақ заңдық мәселелері шешілгеннен кейін, ол және оның таңдалған отыз экипаж мүшесі мен жолаушылары (оның ішінде әйелі мен бес баласы) миссионерлік сапар деп атаған дүниежүзілік саяхатқа шықты. Бұл әдеттен тыс миссионерлік кәсіпорны болды. Ешкім жағаға шығып, Жақсы Жаңалықты уағыздаған жоқ, тіпті діни әдебиет таратуға да тырыспады. Сэндфорд арашалық дұға арқылы «дүниені Мәсіхке бағындыруды» көздеді, елдер мен аралдарды Мәсіхке қарату үшін, олардың жанынан өтетін кезде мыс құбырларын тартар жерге талап етті. Қызығы, Сэндфорд тәжірибелі теңізшілер тобына жануарларды сақтап, оларды басқаратын маманды қосты. Шын мәнінде, қауіпті сәттер болды, мысалы, Coronet Хорон мүйісі маңындағы қатты толқындармен күресіп, кейін күшті дауылдан кейін бас табаны және (бірден емес) мачтаның бір бөлігі Сэндфорд альбатросты атып алғаннан кейін сынып қалды. Тыныш күндері Сэндфорд аң аулауға және кейде көріністер көруге жететін бос уақытқа ие болды.

Кейінгі теңіз сапарлары

Менге қайтып оралғанға дейін Сэндфорд өзінің Иерусалимдегі бекінісінің мүшесі Флоренс Уиттакердің сектадан кетуді қалағанын естіді, оның күйеуі-пастор (жақында Сэндфордпен бірге көп жылдық теңіз саяхатында болған) онымен бірге кетпесе де. Осы кезде Сэндфорд өзінің барлық ізбасарларын Палестинадан қайтаруға шешім қабылдады, ал Уиттакер өзге Шило кемесімен, үш мастты баркентина «Патшалықпен» АҚШ-қа баруға мәжбүр болды. Олар Мэн жағалауына жеткенге дейін оған ең жоғары сыпайылықпен қарады, бірақ Сэндфорд оны күйеуімен «келісімге келгенше» жағаға түсіруден бас тартты. Ақырында Уиттакер сот шешімімен босатылып, балаларының қамқорлығына ие болды. Бұл оқиға газеттерде сенсация тудырды, әсіресе Уиттакер Сэндфордты күштеп ұстау үшін сотқа шақырғанда. Осы уақытта Сэндфорд «Коронет» кемесінде болды, ал билік оған заңды қағаздарды табыстау үшін порттарды қадағалай бастады. Ол оларды таба алмайтынына және Африкада дереу миссионерлік станция, ал Гренландияда тағы бір станция ашу қажеттігіне сендірді. 1910 жылдың желтоқсан айында жетпістен астам ер адам, әйел және бала Африкаға «Патшалық» және «Коронет» кемелерімен аттанды. 1911 жылдың наурыз айында «Патшалық» француздық Батыс Африка жағалауында қарап, қирады. Сэндфорд барлық адамдарды «Коронетке» көшірді, ол енді адамдармен тым толып, азық-түлік пен су жетіспеді. Дегенмен, Сэндфорд «Жалғастыр» деген құдайдан келгендей сезілген нұсқауды естіді, оны Гренландияға қарай жүзуге шақыру деп түсінді. Атлантиканы қайтадан кесіп, солтүстік ағымдарды ұстағаннан кейін, «Коронет» су мен жабдықталуға көптеген мүмкіндіктерді пайдаланбады, Сэндфорд Құдай оған АҚШ немесе Канада порттарына кірмеуге бұйрық бергенін мәлімдеді. Соңында, 1911 жылдың 6 қыркүйегінде Гранд-Банк маңында белгілі бір «тыныш бүлік» болды, және «Коронет» оңтүстікке бұрылды. Өкінішке орай, кеме енді көп жылдамдыққа ие болмады, ал жолаушылар мен экипаж мүмкін болатын аштықтан тек «S. S. Lapland» мұхит кемесінің кездейсоқ пайда болуымен құтылды, ол біршама азық-түлікпен көмектесті, бірақ жеміс-жидек пен көкөніс болған жоқ. Олар не болып жатқанын білмей тұрып, адамдар цинганың құрбаны бола бастады, ал «Коронет» 1911 жылдың 21 қазанында Портлендке жеткеннен кейін бірнеше күн ішінде цинга экипаждың алты мүшесінің өмірін алды. Сэндфордты алдымен Уиттакердің ордері бойынша, содан кейін бірнеше күннен кейін «заңсыз, біліп тұрып және ерікті түрде» кемеге «жеткілікті жабдықсыз теңізде саяхаттауға» рұқсат бергені үшін өлімге жауапты деп ұстады.

Сот, айыптау және түрмеге қамау

Сэндфорд сот процесінде заңгердің қызметін пайдаланудан бас тартты, бірақ ол заң кеңесін алды, оны кейін қабылдамады. Сотта ол «Коронет» кемесіндегі ауру мен аштықты Гренландияға қарай жалғастыру туралы оның бұйрығына бағынбағаны үшін Құдайдың жазасы деп мәлімдеді. Қазылар алқасы бір сағат ішінде кінәлі деп таныды. 1911 жылдың 17 желтоқсанында Сэндфорд Атлантадағы (Джорджия штаты) федералды түрмеде он жылдан аспайтын мерзімге сотталды. Сэндфорд түрмеге қамалуды Құдайдың еркі деп қабылдағанымен, бастапқыда түрме тәртібіне бейімделуге қиналды. Бірақ дұрыс тамақтану, ұйқы және міндетті жаттығулар арқасында денсаулығы жақсара бастады. Ол тіпті Шило тұрғындарынан сағат 11:30-да және 16:00-де кез келген жұмысты тоқтатып, онымен бірге жаттығу жасауды талап етті. Сэндфорд қақпа күзетшісі болып тағайындалды және түрме аумағында уақыт өткізуге рұқсат беретін арнайы қағаз алды. Ол сондай-ақ тұтқындарға оқу-жазуды үйретуге ерікті болып көмектесті, әсіресе апта сайынғы Библия сабағын өткізуді ұнатты, ол бір студентпен басталды және жүзден астам адамға дейін өсті. Ақырында Шилоға Сэндфордқа арфа жіберуге рұқсат берілді, ол онымен жаттығу ғана емес, түрмеде кем дегенде екі концерт берді. Сэндфорд топты басқару жауапкершілігін бөлісу үшін жеті дін қызметкерін тағайындады, бірақ оның хаттары «алтын қалта» сияқты құнды саналды. Олардың көптегені, тіпті отбасына жазған жеке хаттары да басылып, таратылды. Тұтқындарға айына екі хат жіберуге рұқсат болғандықтан, секта мүшесінің бірі Атлантаға көшіп, апталық сапарлар кезінде оның диктанттарын жазып алды.

Діннің құлдырауы

Сэндфорд түрмеде отырған кезінде өзінің жасөспірім ұлы Джонды «Империяның» жаңа басшысы ретінде ілгерілетуге тырысты, сондай-ақ ол «Алтын керней» атты жаңа мерзімді басылымды редакциялауда белгілі бір табысқа қол жеткізді. Бірақ 1915 жылы Джон «Игланың көзі» деп аталған, Шило тұрғындарының рухани жағдайын тексеруге арналған инквизициялық кеңестің басшысы болып тағайындалғанда, Сэндфорд өзі экспериментті тоқтатты, өйткені оның ұлы наразылық тудырды және, жалпы алғанда, бұл міндетке мінездік тұрғыдан қолайлы емес екенін көрсетті. Одан кейін көп ұзамай Сэндфордтың қыздарының бірі, Маргарита, қауымнан қашып кетті, бұл оның «балаларын бағындыруға» қабілетті лидерлер болуы керек деген талабына байланысты оның беделіне ауыр соққы болды. Жақсы мінез-құлқы үшін үш жылға шартты түрде босатылған Сэндфорд 1918 жылдың қыркүйегінде түрмеден шықты. Шилоға қайтып келгенде, оған мол тамақ берілді, бірақ көптеген тұрғындар жақында ауыр науқасқа шалдыққан және дерлік барлығы аштықтан зардап шекті. Сэндфордтың оралуы жаңа үлес қосулар мен жаңа емделулерге, тіпті күніне екі рет тамақтануға жеткілікті тағамға әкелді. Дегенмен, ол келгеннен кейін үш күн өткен соң, Сэндфордтың тағы бір қызы қашып кетті, ал бірнеше айдан кейін ол Мэн штатын тастап, сектаның Бостон штаб-пәтеріне кетіп қалды. Сонымен қатар, 1911 жылы Сэндфорд түрмеге қамалғаннан бері секта ешқандай миссионерлік жұмыс жүргізбеді. Шило қауымының соңы 1920 жылы Шило тұрғыны Эльма Хейстингстің қайтыс болуынан және оның туыстарының әкесі балаларын күтпегендіктен қамқорлыққа алу үшін сотқа жүгінуінен кейін күрт келді. Мэн штатының балаларды қорғау қоғамы Шилодағы тұрмыс жағдайларын зерттегеннен кейін барлық кәмелетке толмағандарды қауымнан шығаруға шақырды. 1920 жылдың наурыз айында Сэндфорд «Жұмыс істеңдер» деген хабарлама жіберді. Ешкім бұл директиваның бірнеше күн ішінде Шило қауымын толығымен жоятынын күтпеді. Екі айдан кейін дұға ғибадаттары тоқтатылды, Библия мектебі жабылды және Шило халқы 370-тен бірнеше адамға дейін азайды. Нельсон жазғандай, ер адамдар фабрикаларға кеткеннен кейін бәрі өзгерді. Олар «ешқашан аш болмайтынына», олардың қажеттіліктері басқалар сияқты қанағаттандырылатынына сенгендіктен, «қалуға еш себеп болмады. Олар кез келген жерде қарапайым христиандар бола алады».

Зейнеткерлік

Май айында Шило толық дерлік тасталып қалғаннан кейін, Сэндфорд көктен "қайтыруға" деген нұсқау естіді. Өмірінің қалған бөлігінде ол Кэтскилл тауларындағы Нью-Йорк штатының Хобарт ауылының жанында уединениеде өмір сүрді. Ол дұға етіп, шаруашылықпен айналысты, қой өсірді, астрономияны зерттеді, шағын топтарға сабақ берді және елдің әртүрлі аймақтарында шашырап кеткен ізбасарларын қайта жинады. Адал жандарға кішігірім жақын топ хабар жеткізді. Сэндфорд ізбасарларының садақасымен (оннан бір бөлігімен) күтініп, зейнеткерлігі "қанағаттандырарлық және тыныш" болды, дегенмен оның құжаттары мен кітаптары екі рет үй өртінен жойылды. Сэндфорд бұрынғы сөздерін аздап жұмсартты. 1941 жылғы Жаңа жыл қарсаңында ол Құдайдан "1 қазан 1901 жылдан бері крещение алған әрбір адамның күнәларын кешіру" туралы хабар алды. Бірақ ол өзінің Ілияс екенін ешқашан мойындамады, сондай-ақ, отыз жыл бұрын Коронетте қаза тапқандарға өкініш білдірмеді. Сэндфорд 1948 жылғы 4 наурызда тыныш қайтыс болды. Дегенмен, оның қоштасу рәсімі асығыс және құпия болып өтті. Оның өлімі туралы хабар баспасөзге алты апта бойы жарияланбады. Сэндфорд, әрине, Иерусалимде Ілияс ретінде емес, Кэтскилл ауылының қарапайым тұрғыны ретінде дүниеден озды.

Мұра

Сандфорд қайтыс болғаннан кейін Корольдік Виктор Абрамның, оның жеке хатшысының бейресми басшылығымен жалғасты, бірақ Сандфордтың нағыз мұрагері болған ешкім жоқ. 1977 жылы Абрам қайтыс болған соң, оның күйеу баласы Джозеф Уэйкман басшылыққа келді, бірақ өзін "көп жағдайда күтуші" деп есептеді. Кейіннен ұйым мүшелері Абрамның адамгершілік тазалығын қатаң сақтауды талап ететін ұйымды басқарған кезінде некеден тыс қатынастар жасағанын білді. 1998 жылы Сандфордтың діни ілімдері бойынша пікір таластары салдарынан туындаған бөліністен кейін, оның орнына Kingdom Christian Ministries ұйымы қайта құрылды. Тәуелсіз евангелистік христиан шіркеуі Шило шатыры Мэн штатының Дарем қаласындағы Шило ғимаратының қалған бөлігінде жиналады; ол енді Kingdom Christian Ministries ұйымымен байланысы жоқ. Ғимарат өзінің ерекше сәулеті мен тарихы үшін Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.