Солтүстік Америка археологиялық кезеңдері

Кіріспе

Солтүстік Америка археологиялық кезеңдері Колумбқа дейінгі Солтүстік Америка тарихын, еуропалық отарлаудан кейінгі алғашқы колониалды кезеңге дейін, адамдардың ең ерте белгілі қоныстануынан бастап, бірнеше атаулы, бірінен соң бірі келетін дәуірлерге бөледі.

Степендік жіктеу

Археологиялық кезеңдер мен мәдениеттердің ең бекінген жіктелулерінің бірі Гордон Вилли мен Филип Филипстің 1958 жылғы «Америкалық археологиядағы әдіс және теория» кітабында қалыптасты. Олар Америкадағы археологиялық жазбаны 5 кезеңге бөлді, олардың үшеуі ғана Солтүстік Америкаға қатысты. Бұл жіктемелердің қолданылуы Солтүстік Американың көп бөлігінде жергілікті жіктемелердің дамуына байланысты азайды, бұл жіктемелер уақытты едәуір толықтыра түседі. 1. Палеоиндиялық кезең және/немесе Тас кезең 2. Архаикалық кезең 3. Формативтік кезең немесе Архаикадан кейінгі кезең Осы тұста Солтүстік Америка жіктеу жүйесі Американың қалған бөлігінен өзгешеленеді. Мезоамерикалық археологияда әлі де қолданылатын бес негізгі кезең туралы толық ақпарат алу үшін, Мезоамерикалық хронология және Америка археологиясы бөлімдерін қараңыз.

Солтүстік Американың археологиялық кезеңдері кестесі

Палеоиндеецтер (Литикалық кезең) (б.з.т. 18 000 – 8000 ж.) Кловис мәдениеті б.з.т. 11 500 – 10 800 ж. Батыс жалпақ ұшты нүктелер дәстүрі б.з.т. 11 200 – 9000 ж., Калифорниядағы пост үлгісі б.з.т. 11 000 – 7000 ж., Солтүстік-Батыс Калифорния Фольсом дәстүрі б.з.т. 10 800 – 10 200 ж. Далтон дәстүрі б.з.т. 8500 – 7900 ж. Архаикалық кезең (Архаикалық саты) (б.з.т. 8000 – 1000 ж.) Уақыт бойынша: Ерте архаикалық 8000 – 6000 ж. Плано мәдениеттері 9000 – 5000 ж. Палеоарктикалық дәстүр 8000 – 5000 ж. Теңіз архаикалық, Қызыл бояу халықтары 3000 – 1000 ж. Орта архаикалық 6000 – 3000 ж. Чихуахуа дәстүрі б.з.т. 6000 ж. – 250 ж. Уотсон Брейк және Төменгі Миссисипи аймағы 3500 – 2800 ж. Кейінгі архаикалық 3000 – 1000 ж. Арктикалық кішкентай құралдар дәстүрі 2500 – 800 ж. Алеут дәстүрі 2500 – 1800 ж. Poverty Point мәдениеті 2200 – 700 ж. Орналасқан жері бойынша: Үлкен Бассейн шөлі Архаикалық Орта архаикалық Кейінгі архаикалық Үлкен көлдер Ескі мыс кешені б.з.т. 4000 – 1000 ж. Қызыл охра халықтары б.з.т. 1000 – 100 ж. Мұздық кама мәдениеті б.з.т. 8000 – 1000 ж. Үлкен жазықтар Жазық архаикалық б.з.т. 9500 – 5500 ж. Мезоамерика Мексика архаикалық Оңтүстік-Батыс: Оңтүстік-Батыс архаикалық дәстүрлері Архаикалық – Ерте себетші кезеңі б.з.т. 7000 – 1500 ж. Сан-Диегито–Пинто дәстүрі б.з.т. 6500 ж. – 200 ж. Чихуахуа (Оңтүстік-Шығыс) дәстүрі б.з.т. 6000 ж. – 250 ж. Ошара (Солтүстік) дәстүрі б.з.т. 5500 ж. – 600 ж. Кочиз дәстүрі 5000 – 200 ж. Калифорниялық диірмен тасы горизонті (немесе Энсиниттас дәстүрі) б.з.т. 5500 – 1500 ж. Аралық горизонт (немесе Кэмпбелл дәстүрі) б.з.т. 1500 ж. – 1000 ж. Оңтүстік-Шығыс Маунт Тейлор кезеңі 5000 – 2000 ж. Сталлингс арал (Сент-Симонс) мәдениеті 2500 – 1000 ж. Томз Крик мәдениеті 2500 – 1000 ж. Poverty Point мәдениеті 2200 – 700 ж. Эллиотт Пойнт кешені 2000 – 700 ж. Норвуд мәдениеті 2000 – 500 ж. Оранж мәдениеті 2000 – 500 ж. Архаикалық кезеңнен кейін (Формативтік, Классикалық және постклассикалық сатыларын қамтиды) (б.з.т. 1000 ж. – қазіргі уақытқа дейін) Солтүстікте Нортон дәстүрі Чорис сатысы б.з.т. 1000 – 500 ж. Нортон 500 ж.б.з.т. – 800 ж. Ипиутак сатысы 1 ж. – 800 ж. Дорсет мәдениеті 500 ж.б.з.т. – 1500 ж. Туле халықтары 200 ж.б.з.т. – 1600 ж. Үлкен жазықтарда Жазық орманы б.з.т. 500 – 1000 ж. Жазық ауылы б.з.т. 1000 – 1780 ж. Оңтүстік-Батыста және Пекос классификациясы бойынша Ерте себетші II кезеңі б.з.т. 1500 – 50 ж. Кейінгі себетші II кезеңі 50 – 500 ж. Себетші III кезеңі 500 – 750 ж. Пуэбло I кезеңі 750 – 900 ж. Пуэбло II кезеңі 900 – 1150 ж. Пуэбло III кезеңі 1150 – 1350 ж. Пуэбло IV кезеңі 1350 – 1600 ж. Пуэбло V кезеңі 1600 ж. – қазіргі уақытқа дейін Оңтүстік-Батыста және халықтар бойынша Ескі Пуэблолықтар (бұрынғы Анасази) 1 – 1300 ж. Хохокам 200 – 1450 ж. Фремонт 400 – 1350 ж. Патайан 700 – 1550 ж. Могольон 700 – 1400 ж. Шығыста және халықтар бойынша Ерте орманы кезеңі б.з.т. 1000 – 1 ж. Адена мәдениеті 1000 – 100 ж.б.з.т. Дептфорд мәдениеті – Атлант аймағы 800 ж.б.з.т. – 700 ж. Дептфорд мәдениеті – Ғұрып аймағы 500 ж.б.з.т. – 200 ж. Орта орманы кезеңі 1 – 500 ж. Пойнт Пенинсула кешені (Хоупвеллиан мәдениеті) 600 ж.б.з.т. – 700 ж. Лорел кешені (Хоупвеллиан мәдениеті) 300 ж.б.з.т. – 1100 ж. Хоупвелл мәдениеті 200 ж.б.з.т. – 500 ж. Гавана Хоупвелл мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 200 ж.б.з.т. – 400 ж. Гудолл фокусы (Хоупвеллиан мәдениеті) 200 ж.б.з.т. – 500 ж. Соджен кешені (Хоупвеллиан мәдениеті) 200 ж.б.з.т. – 500 ж. Канзас-Сити Хоупвелл (Хоупвеллиан мәдениеті) 100 ж.б.з.т. – 700 ж. Армстронг мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 1 – 500 ж. Свифт Крик мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 100 – 800 ж. Санта-Роза Свифт Крик мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 100 – 300 ж. Марксвилл мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 100 ж.б.з.т. – 400 ж. Фурш Малин мәдениеті 300 ж.б.з.т. – 800 ж. Копена мәдениеті (Хоупвеллиан мәдениеті) 1 – 500 ж. Кейінгі орманы кезеңі 500–1000 Бейтаун мәдениеті 300–700 ж. Плам Баю мәдениеті 400–900 ж. Тройвилл мәдениеті 300–700 ж. Коулс Крик мәдениеті 700 – 1100 ж. Миссисиппи мәдениеті 900–1500 (Еуропалық байланыспен аяқталады) Ерте Миссисиппи мәдениеті 1000 – 1200 ж. Орта Миссисиппи мәдениеті 1200 – 1400 ж. Кейінгі Миссисиппи мәдениеті 1400 – 1500 ж. (немесе Еуропалық байланыс) Форт Эйншент (Миссисиппи емес мәдениеті) 1000 – 1550 ж. Онеота 900 – 1650 ж. Флоридада және Алабама мен Джорджияның іргелес бөліктерінде, мәдениет бойынша Бел Глейд мәдениеті б.з.т. 1050 – Еуропалық байланыс Глейдс мәдениеті б.з.т. 550 – Еуропалық байланыс Манасота мәдениеті б.з.т. 550 – 800 ж. Сент-Джонс мәдениеті б.з.т. 550 – Еуропалық байланыс Калуосахатчи мәдениеті б.з.т. 500 – Еуропалық байланыс Уиден аралы мәдениеті 100–1000 ж. Уиден аралы I, оның ішінде 100–750 ж. – Кейдс Понд мәдениеті 100–600 ж. – Коломаки мәдениеті 350–750 ж. – Маккитен Уиден аралы мәдениеті 200–750 ж. Уиден аралы II, оның ішінде 750–1000 ж. – Вакулла мәдениеті 750–1000 ж. Алачуа мәдениеті 600 – Еуропалық байланыс Суанни аңғары мәдениеті 750 – Еуропалық байланыс Саффи Харбор мәдениеті 800 – Еуропалық байланыс Форт Уолтон мәдениеті Миссисиппи мәдениеті 1000 – Еуропалық байланыс Пенсакола мәдениеті 1250 – Еуропалық байланыс

Paleo Indians (Lithic stage) (18,000 – 8000 BCE) Clovis culture c. 11,500 – 10,800 BCE Western Fluted Point tradition c. 11,200 – 9000 BCE, California Post Pattern c. 11,000 – 7000 BCE, NW California Folsom tradition c. 10800 – 10200 BCE Dalton tradition c. 8500 – 7900 BCEArchaic period, (Archaic stage) (8000 – 1000 BCE)by Time Period Early Archaic8000 – 6000 BCE Plano cultures 9,000 – 5,000 BCE Paleo Arctic tradition 8000 – 5000 BCE Maritime Archaic Red Paint People 3000 – 1000 BCE Middle Archaic6000 – 3000 BCE Chihuahua tradition c. 6000 BCE – c. 250 CE Watson Brake and Lower Mississippi Valley sites c. 3500 – 2800 BCE Late Archaic3000 – 1000 BCE Arctic Small Tool tradition 2500 – 800 BCE Aleutian tradition 2500 – 1800 BCE Poverty Point culture 2200 – 700 BCEby Location Great Basin Desert Archaic Middle Archaic Late Archaic Great Lakes Old Copper complex c. 4000 – c. 1000 BCE Red Ochre people c. 1000 – 100 BCE Glacial Kame culture c. 8000 – 1000 BCE Great Plains Plains Archaic c. 9500 – 5500 BCE Mesoamerica Mexican Archaic Southwest: Southwestern Archaic Traditions Archaic – Early Basketmaker Era c. 7000 – c. 1500 BCE San Dieguito–Pinto tradition c. 6500 BCE – c. 200 CE Chihuahua (Southeastern) tradition c. 6000 BCE – c. 250 CE Oshara (Northern) tradition c. 5500 BCE – c. 600 CE Cochise tradition 5000 – 200 BCE California Millingstone Horizon (or Encinitas tradition) c. 5500 – 1500 BCE Intermediate Horizon (or Campbell tradition) c. 1500 BCE – 1000 CE Southeast Mount Taylor period 5000 – 2000 BCE Stallings Island (St. Simons) culture 2500 – 1000 BCE Thoms Creek culture 2500 – 1000 BCE Poverty Point culture 2200 – 700 BCE Elliott's Point complex 2000 – 700 BCE Norwood culture 2000 – 500 BCE Orange culture 2000 – 500 BCEPost archaic period, (incorporating Formative, Classic and post Classic stages) (1000 BCE – present)in North Norton tradition Choris Stage c. 1000 – 500 BCE Norton 500 BCE – 800 CE Ipiutak Stage 1 CE – 800 CE Dorset culture 500 BCE – 1500 CE Thule people 200 BCE – 1600 CEon Great Plains Plains Woodland c. 500 BCE – 1000 CE Plains Village c. 1000 – 1780 CEin Southwestand by Pecos Classification Early Basketmaker II Era 1500 BCE – 50 CE Late Basketmaker II Era 50 CE – 500 CE Basketmaker III Era 500 CE – 750 CE Pueblo I Era 750 CE – 900 CE Pueblo II Era 900 CE – 1150 CE Pueblo III Era 1150 CE – 1350 CE Pueblo IV Era 1350 CE – 1600 CE Pueblo V Era 1600 CE – presentin Southwestand by peoples Ancestral Puebloans (formerly Anasazi) 1 CE – 1300 CE Hohokam 200 CE – 1450 CE Fremont 400 CE – 1350 CE Patayan 700 CE – 1550 CE Mogollon 700 CE – 1400 CEin Eastand by peoples Early Woodland Period1000 BCE – 1 CE Adena culture 1000 – 100 BCE Deptford culture – Atlantic region 800 BCE – 700 CE Deptford culture – Gulf region 500 BCE – 200 CE Middle Woodland Period1 – 500 Point Peninsula complex (a Hopewellian culture) 600 BCE – 700 CE Laurel complex (a Hopewellian culture) 300 BCE – 1100 CE Hopewell culture 200 BCE – 500 CE Havana Hopewell culture (a Hopewellian culture) 200 BCE to 400 CE Goodall focus (a Hopewellian culture) 200 BCE to 500 CE Saugeen complex (a Hopewellian culture) 200 BCE to 500 CE Kansas City Hopewell (a Hopewellian culture) 100 BCE – 700 CE Armstrong culture (a Hopewellian culture) 1 – 500 CE Swift Creek culture (a Hopewellian culture) 100 – 800 CE Santa Rosa Swift Creek culture (a Hopewellian culture) 100 – 300 CE Marksville culture (a Hopewellian culture) 100 BCE – 400 CE Fourche Maline culture 300 BCE to 800 CE Copena culture (a Hopewellian culture) 1 – 500 CE Late Woodland Period500–1000 Baytown culture 300–700 CE Plum Bayou culture 400–900 CE Troyville culture 300–700 CE Coles Creek culture 700 – 1100 CE Mississippian culture900–1500(ending with European contact) Early Mississippian culture 1000 – 1200 CE Middle Mississippian culture 1200 – 1400 CE Late Mississippian culture 1400 – 1500 CE(or European contact) Fort Ancient (a non Mississippian culture) 1000 – 1550 CE Oneota 900 – 1650 CE in Florida and adjacent parts of Alabama and Georgia, by cultureBelle Glade culture 1050 BCE – European contactGlades culture 550 BCE – European contactManasota culture 550 BCE – 800 CESt. Johns culture 550 BCE – European contactCaloosahatchee culture 500 BCE – European contact Weeden Island culture100–1000 CE Weeden Island I, including 100–750 CE – Cades Pond culture 100–600 CE – Kolomaki culture 350–750 CE – McKeithen Weeden Island culture 200–750 CEWeeden Island II, including 750–1000 CE – Wakulla culture 750–1000 CE Alachua culture 600 – European contact Suwannee Valley culture 750 – European contact Safety Harbor culture 800 – European contactFort Walton culture a Mississippian culture 1000 – European contactPensacola culture 1250 – European contact

Миссисипи алқабының мәдениеті, кезеңі және хронологиялық кестесі

Төменгі Миссисипи кезеңдері
Төменгі Язу фазалары
Төменгі Язу мерзімдері
Тенсас/Натчез фазалары
Кахокия фазалары
Кахокия мерзімдері
Огайо/Мисс. Өзендерінің қосылған жерінің фазалары
Огайо/Мисс. мерзімдері
Тарихи Рассел (Тюника) 1650–1750 ж.б.
Тенсас / Натчез бос кварталы 1350 ж.б.
Еуропалық байланыс
Джексон 1500–1650 ж.б.
Плакемин Миссисипи мәдениеті
Кейінгі Плакемин/Миссисипи
Орта Плакемин/Миссисипи
Ерте Плакемин/Миссисипи
Wasp Lake 1400–1650 ж.б.
Трансильвания / Emerald Lake George 1300–1400 ж.б.
Фитцхьюг / Фостер Сэнд Прайри 1275–1350 ж.б.
Медли фазасы 1300–1500 ж.б.
Винтервилл 1200–1300 ж.б.
Рут / Анна Мурхед 1200–1275 ж.б.
Дорена 1100–1300 ж.б.
Колес Крик кезеңі
Криппен Пойнті 1050–1200 ж.б.
Престон / Гордон Ломанн 1050–1200 ж.б.
Колес Крик мәдениеті
Кейінгі Колес Крик
Орта Колес Крик
Ерте Колес Крик
Кингс Кроссинг 950–1050 ж.б.
Бальморал соңғы кезеңі
Джеймс Бэйу 900–1100 ж.б.
Аден 800–950 ж.б.
Ballina Bayland 600–800 ж.б.
Сандаун соңғы Вудленд 400–900 ж.б.
Кейн Хиллс 600–900 ж.б.
Беркли 400–600 ж.б.
Baytown/Troyville
Baytown 2
Baytown 1
Дисонвилл 500–600 ж.б.
Марсден Литл Санфлауэр 400–500 ж.б.
Индиан Бэйу
Марксвилл мәдениеті
Кейінгі Марксвилл
Ерте Марксвилл
Иссакуэна 200–400 ж.б.
Иссакуэна орта Вудленд 200 ж.б. – 400 ж.б.
Ла Плант
Беркетт 100 ж.б. – 400 ж.б.
Андерсон Лэндинг 1 200 ж.б.
Пойнт Лейк/Гранд Галф
Tchefuncte мәдениеті
Тускола 400 ж.б. – 1 ж.б.
Пантер Лейк
Жейктаун
Poverty Point 700–400 ж.б.
Фрейзер ерте Вудленд 700–200 ж.б.
O'Bryan Ridge 700–550 ж.б.
1000–700 ж.б.
Соңғы Архаик 1000–200 ж.б.