Кіріспе

Жаңа әлемнің тарихи алдындағы снарядтары – Жаңа әлемнің тарихи алдындағы палеоамерикандық мәдениетіне тән, қабырғалы снаряд ұштары. Олар Солтүстік Американың көп бөлігінде тығыз шоғырланған түрде кездеседі және негізінен Оңтүстік Американың солтүстігімен шектелген. Шығыс АҚШ-та табылған ұштарда шағын айырмашылықтар бар, сондықтан оларды кейде «Кловис сияқты» деп атайды. Кловис ұштары ерте палеоүнді кезеңіне жатады, барлық белгілі ұштар шамамен 13 400–12 700 жыл бұрын (11 500–10 800 C14 жыл бұрын) жасалған. Мысалы, Мюрри-Спрингс табиғат паркіндегі Кловис қалдықтары шамамен 12 900 күнтізбелік жыл бұрын (10 900 ± 50 C14 жыл бұрын) да келген. Кловис қабырғалы ұштары Нью-Мексико штатындағы Кловис қаласының атымен аталады, онда 1929 жылы Риджли Уайтмен алғашқы мысалдарды тапқан. Типик Кловис ұшы – орташадан үлкенге дейінгі, үшкір жиекті, үштен бір дюйм қалыңдығында, бірден екі дюймға дейін ені бар, сүйір ұшы бар. Бүйірлері параллель немесе дөңгелек, ал жапырақ жиегі бойымен мұқият қысыммен жасалған жарықтар байқалады. Ең кең бөлігі – негізіне қарай, ол айқын ойыс, ал ойыстар «флейталар» деп аталады, олар жапырақтың бір немесе, көбінесе екі бетінен алынып тасталады. Жапырақтың төменгі жиектері мен негізі сапқа бекіту үшін дөңгелентілген. Қазіргі уақыттан шамамен 10 000 жыл бұрын археологиялық қазбаларда «Фолсом» деп аталатын жаңа типтегі қабырғалы снаряд ұштары пайда болды және Кловис стиліндегі ұштар континенттік АҚШ-тан жоғалып кетті. Көптеген Фолсом ұштары Кловис ұштарынан қысқа, сондай-ақ оларда ұзын флейталар мен әртүрлі қысыммен жасалған жарықтар үлгілері бар. Бұл, әсіресе, Кловис пен Фолсом ұштарының аяқталмаған нысандарын салыстырғанда оңай көрінеді.

Кэштер

Кловис нүктелері, басқа тас және сүйек / пил сүйегі құралдарымен бірге, жиырмадан астам артефакт сақталымынан табылды. Бұл сақталыстар Миссисипи өзенінен Роки тауларына және АҚШ-тың солтүстік-батысына дейін таралады. Анзик сақталымы баланың жерленген жерімен байланысты болғанымен, көптеген сақталыстар плейстоцен ландшафтының стратегиялық жерлеріндегі материалдарды алдын ала сақтауды көрсетеді. 2008 жылдың мамыр айында Боулдерде, Колорадо штатында, қазір Махаффи сақталымы деп аталатын үлкен Кловис сақталымы табылды, онда 83 Кловис тас құралы болды, бірақ нақты Кловис нүктелері жоқ еді. Құралдарда жылқы және түйе тұқымдас жануарлардың белоктарының іздері анықталды. Олардың жасы 13 000 – 13 500 жыл бұрын деп есептелді, бұл дерек құралдар табылған шөгінді қабаттарымен және артефакттардағы белок қалдықтарының түрлерімен расталды. Фенн сақталымы – 56 заттан тұратын маңызды жиынтық, оның шығу тегі белгісіз, бірақ ол 1902 жылы «Юта, Вайоминг және Айдахо штаттарының қабаттасқан жеріне жақын» ашылған және 1988 жылы Форрест Фенн сатып алған. Қазіргі уақытта «жинақтамалар» туралы пікірталас жүріп жатыр, Кловис табаларында әдетте кездесетін өндіріс қалдықтары (ядролар, ірі екі жақты қабыршақтар және т.б.), бірақ нақты оқ ұштары жоқ, Кловис кезеңіне ме, әлде одан кейінгі кезеңдерге ме жатады деген мәселе талқыланып жатыр.

Шығу тегі

Кловис құралын жасау технологиясы Америкада ірі жануарларды аулауға жауап ретінде дамыды ма, әлде басқа жерлерден келген ықпалдар арқылы пайда болды ма деген сұрақ археологтар арасында әлі де ашық. Кловис нүктелерінің тасқа қашау дәстүрі Солтүстік-Шығыс Азияда табылған жоқ, одан Американың алғашқы адамдары шыққан деген археологиялық консенсус қалыптасқан. Кейбір археологтар Еуропаның Иберия түбегіндегі Солютрей мәдениетімен жасалған нүктелердің ұқсастығы технологияны Атлантика мұз жамылғысы арқылы келіп өткен аңшылар әкелгенін, ал алғашқы американдықтардың бір бөлігі еуропалықтар болғанын көрсетеді (Солютрей гипотезасы). Дегенмен, бұл гипотеза кең қолдау таппады, себебі басқа археологтар Солютрей және Кловис тасқа қашау технологиялары технологиялық тұрғыдан ерекше екенін (мысалы, Солютрей технологиясында ерекше ойықтардың жоқтығы), Солтүстік Американың жергілікті халқында еуропалық тектің генетикалық дәлелдері табылмағанын және ұсынылған Солютрей көші-қон жолының мүмкін емес екенін көрсетті.