Кіріспе

Плазерлік кен іздеу – суды пайдалана отырып минералдарды өндіруге арналған, қиыршық тас немесе жер астындағы кен орындары. АҚШ-та плазерлік кен іздеуге арналған құнды минерал көбінесе алтын болып табылады, бірақ басқа елдер платина, қалайы және алмаз кен орындарын да өндіреді. АҚШ-та плазерлік кен іздеу құқығы, құм немесе қиыршық тас сияқты бос материалда құнды минералдарды тапқан адамға мемлекеттік жерде кен қазуға рұқсат береді. Канада, Мексика және Австралия сияқты елдер де ұқсас құқықтарды береді. Тау-кен өндірісінің тағы бір түрі – кен денесін іздеу. Кен іздеу құқығы иесіне белгілі бір кепілдік береді, бұл кен орнын дамытуға уақыт пен ақша салуға ынталандырады. Тау-кен өндірісі заңдары штаттан штатқа өзгеше болуы мүмкін, бірақ федералды минералдарға қатысты талаптар федералды тау-кен заңдарына сәйкес келеді. Федералды минералдарды АҚШ Жерді басқару бюросы (BLM) басқарады. Мемлекеттік немесе федералды заңдарға сәйкес тіркелген талаптар (мемлекеттік талаптарды мемлекеттік жерге ғана, ал федералды талаптарды федералды үкіметке тиесілі минералдарға ғана тіркеуге болады) талап тіркелген кезде қол жетімді жерлермен шектеледі. Егер жер минералды өндіруге жарамсыз болса (мысалы, саябақ немесе қорық ретінде алып тасталған болса), онда талап бастапқыда жарамсыз деп есептеледі. Қосымша талап – «Ақылды адам қағидасына» сәйкес келетін «жарамдылық». Яғни, құнды минералдың жеткілікті көрсеткіші «ақылды адамды» оны өндіру мақсатымен кен орнын дамытуға уақыт пен ақша салуға ынталандыруы керек. Кен іздеу құқығына ие болған адам жерге, суға және тіпті тас пен қиыршық тасқа иелену құқығына ие болмайды. Кен іздеу құқығы иесіне талап аумағындағы құнды минералдарды өндіруге және осы мақсатқа байланысты іздеу, барлау және дамыту сияқты жұмыстарды жүргізуге артықшылық береді. Алтын өндіру – кен іздеу құқығын алудың ең көп таралған себептерінің бірі. Аляскада мемлекеттік кен іздеу құқығы 500 мың тоннаға дейін болуы мүмкін, ал кенді және плазерлік кен іздеу арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Талап шекаралары 4 негізгі бағытқа сәйкес болуы керек, бірақ қолданыстағы жарамды талаптарға түзетулер енгізілуі мүмкін. «Талапты басып алу» – бүгінгі күнге дейін кездесетін жағдай, онда бір адам екінші адамның талаптарын қайта тіркеуге тырысады. Бұл азаматтық сот ісіне және кейде зорлық-зомбылыққа әкеледі. Федералды басқарудағы жерлерге тіркелген талаптар федералды ережелерге бағынады. Әдетте, талаптың мөлшері 660'x 1320' немесе одан аз болуы керек, және талап плазерлік немесе кенді болуы керек, ал жаңадан ашылған жері нақты белгіленуі керек. Талапты тіркеу процедурасы талаптың солтүстік-шығыс бұрышына ескерткіш орнатуды қамтиды (диаметрі кем дегенде 3 дюйм және жер бетінен кем дегенде 3 фут көрінетін бағана немесе биіктігі кем дегенде 3 фут тас ескерткіш). Бұл №1 бұрыш деп аталады, және осы жерде талапкер орналасу туралы хабарламаны орналастырады. Кен іздеуге арналған жердің әр бұрышында сағат тілі бойынша нөмірленген үш қосымша ескерткіш орнатылуы керек. Талап құжаттарының көшірмелері жерді басқарушылардың жергілікті кеңселерінде тіркелуі керек және тіркеу алымы төленуі керек. Бұл рәсім талап тіркелгеннен кейін 45 күн ішінде аяқталуы керек. Сонымен қатар, «жылдық еңбек» талаптарын орындау үшін жылдық жалдау, тіркеу және жұмыс (немесе еңбек орнына төленетін төлемдер) үшін ақылар ережеде белгіленген мерзімге дейін төленуі керек. Осы талаптардың бірін орындамаса, талаптан бас тарту туралы мәлімдеме жасалады, және бастапқы іздеуші немесе оның мұрагері бас тарту күнінен бастап бір жыл бойы талапты қайта тіркеуге құқылы болмайды. Осы уақыт ішінде басқалар талапты қайта тіркеуге құқылы.