Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Миграцияланатын жасушалардың ламеллиподияларының алдыңғы жиегіндегі актиндік проекциялар.
Actin projections on the leading edge of lamellipodia of migrating cells
Филоподиялар (: филоподиум) – миграцияланатын жасушалардың ламеллиподияларының алдыңғы жиегінен тысқары созылатын жіңішке цитоплазмалық проекциялар. Ламеллиподиум ішінде актин қабырғалары микропиктер деп аталады, ал олар ламеллиподиядан тысқары созылғанда филоподиялар деп аталады. Олардың құрамында микрофиламенттер (сонымен қатар актин филаменттері деп те аталады) бар, олар фастин және фимбрин сияқты актин бундалдаушы ақуыздармен байланыстырылып, шоғырларға біріктіріледі. Филоподиялар субстратпен ошақты жабысуларды құрастырады, осылайша оларды жасуша бетімен байланыстырады. Көптеген миграцияланатын жасушалар филоподияларды көрсетеді, олардың химиотроптық сигналдарды сезуге және бағытталған қозғалыстың өзгеруіне қатысады деп саналады. Rho GTPаздар отбасының, әсіресе Cdc42 және олардың төменгі ағындағы аралықтарының белсенділігі Ena/Vasp гомологиялық ақуыздары арқылы актин талшықтарының полимерленуіне әкеледі. Өсу факторлары рецепторлық тирозинкиназаларға байланысады, нәтижесінде актин филаменттері полимерленеді, ал олардың өзара байланысуы филоподиялардың цитоскелеттік элементтерін құрайды. Rho белсенділігі сондай-ақ актин филаменттерін филоподия мембранасына байланыстыратын езрин, моэзин, радиксин отбасылық ақуыздардың фосфорилирленуіне әкеледі.
Filopodia (: filopodium) are slender cytoplasmic projections that extend beyond the leading edge of lamellipodia in migrating cells. Within the lamellipodium, actin ribs are known as microspikes, and when they extend beyond the lamellipodia, they're known as filopodia. They contain microfilaments (also called actin filaments) cross linked into bundles by actin bundling proteins, such as fascin and fimbrin. Filopodia form focal adhesions with the substratum, linking them to the cell surface. Many types of migrating cells display filopodia, which are thought to be involved in both sensation of chemotropic cues, and resulting changes in directed locomotion. Activation of the Rho family of GTPases, particularly Cdc42 and their downstream intermediates, results in the polymerization of actin fibers by Ena/Vasp homology proteins. Growth factors bind to receptor tyrosine kinases resulting in the polymerization of actin filaments, which, when cross linked, make up the supporting cytoskeletal elements of filopodia. Rho activity also results in activation by phosphorylation of ezrin moesin radixin family proteins that link actin filaments to the filopodia membrane.
Инфекция кезінде
Филоподиялар бактериялардың жасушалар арасында қозғалуына да қолданылады, осылайша иесінің иммундық жүйесінен қашуға мүмкіндік береді. Ішкі жасушалық Ehrlichia бактериясы инфекцияның бастапқы кезеңдерінде патогеннің әсерінен иесінің жасушаларында туындаған филоподиялар арқылы жасушалар арасында тасымалданады. Филоподиялар – адамның торлы қабық пигменттік эпителий (RPE) жасушаларының Chlamydia trachomatis бактериясының элементарлық денелерімен алғашқы тікелей байланысы. Вирустар филоподиялар бойымен жасуша денесіне қарай тасымалданатыны көрсетілген, бұл жасуша инфекциясына алып келеді. Филоподияның сезімдік функцияларын қолдай отырып, рецепторларға байланысқан эпидермалық өсу факторының (EGF) филоподиялар бойымен бағытталған тасымалы да сипатталған. COVID-19-ға себепші коронавирустың штаммы – SARS CoV 2, инфекцияланған жасушаларда филоподиялар құрайды.
Filopodia are also used for movement of bacteria between cells, so as to evade the host immune system. The intracellular bacteria Ehrlichia are transported between cells through the host cell filopodia induced by the pathogen during initial stages of infection. Filopodia are the initial contact that human retinal pigment epithelial (RPE) cells make with elementary bodies of Chlamydia trachomatis, the bacteria that causes Chlamydia. Viruses have been shown to be transported along filopodia toward the cell body, leading to cell infection. Directed transport of receptor bound epidermal growth factor (EGF) along filopodia has also been described, supporting the proposed sensing function of filopodia. SARS CoV 2, the strain of coronavirus responsible for COVID 19, produces filopodia in infected cells.
Ми жасушаларында
Нейрон даму кезеңінде филоподиялар өсу конусынан, алдыңғы жиегінен өсіп шығады. Актин жіпшелерінің полимерленуі ішінара тежелген кезде филоподияларынан айырылған нейрондарда өсу конусының кеңеюі қалыпты жағдайда жалғасады, бірақ өсу бағыты бұзылып, өте нашар болады. Филоподияға ұқсас өскіндер мида жаңа синапстар қалыптасқанда дендриттердің пайда болуымен де байланысты. Ересек егеуқұйрықтардың ақуызды бейнелеуін қолданған зерттеу көрсеткендей, зерттелген аймақтардағы филоподиялар бұрынғы есептерден әлдеқайда көп, барлық дендриттік өскіндердің шамамен 30% құрайды. Олардың ұштарында "жайын синапстар" орналасқан, олар нейрондық пластикалық және икемді оқу немесе естеліктерге қатысқанда ғана белсенді болады. Бұрын олар негізінен дамып келе жатқан ересек емес мида болады және уақыт өте келе жойылады деп есептелген.
In developing neurons, filopodia extend from the growth cone at the leading edge. In neurons deprived of filopodia by partial inhibition of actin filaments polymerization, growth cone extension continues as normal, but direction of growth is disrupted and highly irregular. Filopodia like projections have also been linked to dendrite creation when new synapses are formed in the brain. A study deploying protein imaging of adult mice showed that filopodia in the explored regions were by an order of magnitude more abundant than previously believed, comprising about 30% of all dendritic protrusions. At their tips, they contain "silent synapses" that are inactive until recruited as part of neural plasticity and flexible learning or memories, previously thought to be present mainly in the developing pre adult brain and to die off with time.