Кіріспе

Ганада туған норвегиялық футболшы (1986 жылы туған)
ганалық саясаткер

Александр Банор Теттей (1986 жылдың 4 сәуірінде туған) – орталық жартылай қорғаушы ретінде ойнаған норвегиялық бұрынғы кәсіби футболшы. «Розенборг» клубында өзін бекіткеннен кейін, ол француздың «Ренн» және ағылшынның «Норвич Сити» клубтарында ойнады. Гана туған ол 2007-2016 жылдар аралығында Норвегия ұлттық құрамасы сапында 34 матч өткізді.

Алғашқы жылдар

Теттей Гананың Акра қаласында дүниеге келді және 1999 жылы Норвегияның Бодо қаласына көшіп келді. Кейін Тронхеймге көшіп, «Колстад» футбол клубында ойнай бастады. «Розенборгтың» жастар мектебіне қосылғаннан кейін, Теттей 2003 жылдың қаңтарында «GIF Sundsvall» командасына қарсы бауырыстас матчта бірінші команда сапында дебют жасады. 2003 жылдың қыркүйегінде ол бірінші команда құрамына қосылды және 1977 жылы Ола Бай Райз, Кнут Торбьёрн Эгген және Øivind Husby-ден бері «Розенборгтың» бірінші командасындағы ең жас ойыншы атанды.

Розенборг

Тетей өзінің карьерасын «Розенборг» клубында орталық жартылай қорғаушы ретінде бастады, бірақ 2007 жылы Кнут Тёрум басшылығымен қорғаныс жартылай қорғаушыға ауыстырылды. 2008 жылы «Розенборгтың» вице-капитаны болып тағайындалды, ал клубтың аңыз тұлғасы Роар Странды командада жиі болмағандықтан Тетей көбінесе капитандыққа тағайындалған.

Ренн

Розенборгта болған кезінде Тетейді француз клубы Ренн жақыннан қадағалап отырды, себебі олар чемпиондық атаққа ие болу мүмкіндігі бар құрама құруды көздеді. 2009 жылдың 31 шілдесінде ол француз клубымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Тетей клуб сапында дебютін көп ұзамай жасады, бірақ алғашқы ойынында жарақат алды. Содан бері Ренндегі карьерасы жарақаттармен қиын болды, алайда Тетей клуб үшін 60 матч өткізді. 2011 жылдың 9 қаңтарында Тетей Франция кубогының 64-ші турынде алғашқы голын соқты. "Ренн" клубы Каннға қарсы 7:0 есебімен жеңіске жеткен матхта ол командасының бірінші және бесінші голдарын енгізді.

Норвич қаласы

2012 жылдың 25 тамызында Теттей Премьер-лиганың «Норвич Сити» клубымен екі жылдық келісімге қол қойды. Ол дебюттік матчында гол соқты, 26 қыркүйекте Лига кубогында «Донкастер Роверс» клубына қарсы өткен ойындағы жалғыз голды авторлық құқығымен жазды (1:0). Ол сондай-ақ ойынның үздік ойыншысы деп танылды және өзінің көрсеткіші Премьер-лигада алаңға шығуға жеткілікті болуы мүмкін екенін айтты. Ол үш күннен кейін лигадағы дебютін жасады, «Карроу Роудта» «Ливерпульге» қарсы 5:2 есебімен тұлпарлы жеңіліс кезінде 79-шы минутта Стив Морисонды алмастырды. 6 қазанда ол еуропалық чемпион «Челсиге» қарсы алғашқы лигалық матчын өткізді, бірақ Грант Холттың 11-ші минуттағы голынан кейін «Норвичтің» 4:1 есебімен жеңілуіне тосқауыл қойалмады. Ол 20 қазанда үйдегі дебютін жасады, «Арсеналға» қарсы 1:0 есебімен жеңіске жеткен «Норвичке» көмектесті. 2013 жылдың ақпан айында жарақат алғанға дейін ол команданың тұрақты ойыншысы болды, бірақ жарақат күтілгеннен ұзаққа созылып, оны алаңнан тыс қалдырды. Бір айдан астам уақыттан кейін, ол 30 наурызда ойынға оралды, «Уиган Атлетикке» қарсы өткен сыртқы матчта 85-ші минутта Джонни Хаусонды алмастырды (0:1). Ол 19 мамырда маусымның соңғы матчында ойнады, «Норвич» «Манчестер Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, «қалалықтардың» соңғы 48 ойындағы екінші үйдегі жеңілісін сыйлады және «Норвичті» 1992-93 маусымындағы үшінші орыннан кейінгі ең жоғары көрсеткіші – 11-ші орынға жеткізді. 2013 жылдың 1 қарашасында Теттейге жасалған білезік операциясынан кейін ол бірнеше айға жарысқа қатыса алмайтыны хабарланды, себебі «Кардифф Сити» ойыншысы Фрейзер Кэмпбеллмен ойынның қосымша уақытында болған соқтығыс білезікті «өте ауыр» қылған. 2014 жылдың 22 наурызында ол «Сандерлендке» қарсы өткен матчта (2:0) 30 метрден соққан әдемі голмен «Норвич» сапындағы алғашқы лигалық голын соқты. Бұл гол маусымның үздік голдарының бірі деп танылды. 2018 жылдың желтоқсан айында Теттей «Норвич Сити» сапындағы 200-ші матчын өткізді. 2019-20 маусымының соңғы матчында Теттей «Этихад стадионында» «Манчестер Ситиге» қарсы өткен матчта (0:5) Премьер-лигадағы 100-ші матчын өткізді. 2021 жылдың 4 мамырында «Норвич» Теттейдің 2020-21 маусымының соңында клубты тастайтынын жариялады. «Норвич» сапында өткен уақытында Теттей барлық турнирлерде 263 матч өткізіп, 8 гол соқты. Клубтағы соңғы маусымында Теттей лондондық «BADU Sports» балалар мен жастар ұйымына жаттықтырушылық және кеңес берушілік жұмыстарын атқарды.

Розенборгқа қайта оралу

Норвичтен кеткен соң, Теттей бұрынғы клубы «Розенборгпен» келісім жасады және оған 6-шы нөмірлі жейде берілді. Бұл жейде 2010 жылы «Розенборг» клубының легендасы Руар Странд зейнетке шыққаннан бері ешкім кимеген.

Халықаралық мансап

Теттей - натурализацияланған норвегиялық және Норвегияның 18, 19 және 21 жасқа дейінгі жастар құрамаларында, сондай-ақ негізгі құрамада ойнаған. Теттей Норвегия құрамасы сапында 2007 жылғы 22 тамызда Аргентинаға қарсы өткен жолдастық ойында дебют жасады, бұл кездесу 2:1 есебімен аяқталды. Тоғыз жылдық халықаралық карьерасы барысында Теттей Норвегия құрамасы үшін 34 матч өткізіп, үш гол соқты.