Кіріспе
Хилл Сити – Пеннингтон округінің ең көне қаласы, Оңтүстік Дакота штаты, АҚШ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 872 адамды құрады. Хилл Сити Рапид Ситиден оңтүстік-батысқа қарай 26 миль (42 км) қашықтықта, АҚШ-тың 16-шы тас жолында және Дедвудты Хот-Спрингспен байланыстыратын 385-ші АҚШ тас жолында орналасқан. Хилл Сити "Блэк Хиллздің жүрегі" деп аталады, бұл атау географиялық тұрғыдан Блэк Хиллздің орталығына және жергілікті туристік орындарға жақындығынан туындаған. Қаланың тарихы 19-шы ғасырдың соңындағы Блэк Хиллз алтын-күміс кенін табу кезеңімен байланысты. 1880 жылдары қалайы өндірісі басым болды, бұл аймаққа капитал мен адамдардың көптеп келуіне себеп болды. Кен өнеркәсібінің әлсіреуімен, туризм және ағаш өңдеу салалары аймақ үшін маңызды салаларға айналды. 1940 жылдары Рашмор тауының, Кастер мемлекеттік паркінің және Стерджис мотоцикл фестивалінің құрылуымен Блэк Хиллз туристік орын ретінде танымал болды, осының арқасында Хилл Сити дамыды. Соңғы жылдары қала өнер орталығына айналып, бірнеше өнер студиялары мен фестивальдерге ие болды.
Тарих
Хилл Ситиге айналған аймақтағы адам тарихы, әсіресе Үлкен Блэк Хиллз аймағында, кем дегенде б.з.д. 7000 жылға дейін жетеді. 1500 жылға қарай Арикара тайпасы келді, одан кейін Шайен, Кроу, Киова және Пауни тайпалары қоныстанды. 19 ғасырда Лакота Сиуксы осы жерді өздеріне қаратып, оны Паха Сапа деп атады. 1874 жылы генерал-майор Джордж Армстронг Кастер Блэк Хиллз экспедициясын басқарды, оның барысында Хилл Ситиден оңтүстікке қарай 21 шақырым жердегі Френч-Крик өзенінен алтын табылды. Алтынның табылуы Блэк Хиллз және Хилл Сити аймағында кен өндіруге мүмкіндік берді. Хилл Ситиге алғаш рет 1876 жылы кеншілер қоныстанды, олар осы аймақты Хиллё деп атады. Бұл Блэк Хиллстегі екінші американдық қоныс болды. Хилл Сити Пеннингтон округіндегі ең көне қала болып табылады. 1877 жылдың 26 қарашасында пошта бөлімі ашылды. Алтынның табылуынан кейін кеншілер солтүстік Блэк Хиллзге көшіп кеткендіктен, қала даладағы қалаға айналуға жақын болды. 1883 жылы Хилл Сити маңынан қалайы табылғаннан кейін халық саны қайта өсті. Харни Пик қалайы өндіру, ұнтақтау және өндіру компаниясы Мейн-стритте өзінің бас кеңсесін құрды. Компания ағылшын қаржыгерлерінің қолдауымен осы аймақтағы 1100 кен орнын сатып алды. Кен өндіріс өскен сайын, қала жабайы өмір салтымен танымал болды және бір кезде "екі шетінде шіркеуі бар, ал арасында тозақтың бір шақырымы бар қала" деп аталды. Бір кезде Мейн-стритте 15 салон болған. Компания басшылары мен қызметкерлерін көңіл көтеру үшін Мейн-стритте Харни Пик қонақ үйін салды. Құралай нарығының тұрақсыз екенін түсінгеннен кейін компания 1902 жылы жұмысын тоқтатты. Бұрын шағын мектеп ғимараты салынған болса да, 1921 жылы Мейн-стритте негізгі мектеп ғимараты салынды. Бұл мектеп ғимараты 2001 жылы қазіргі орта мектеппен ауыстырылды. 1939 жылдың 10 шілдесінде Хилл Ситиден 16 шақырым қашықтықта өрт шықты. Өртпен күрескендердің арасында Хилл Сити орта мектебінің баскетбол командасының барлық ойыншылары, сондай-ақ бірнеше мұғалімдер мен әкімшілер болды. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі мектеп оқушыларын өртпен күрескен ең жақсы бригадалардың бірі деп атады. Сөйтіп, мектеп командасының аты Хилл Сити Рейнджерс болып өзгерді және Құрама Штаттардағы жалғыз мектеп округі ретінде Смоки Берді өзінің ресми талисманы ретінде пайдалануға құқық алды. Хилл Сити 1945 жылдың 21 наурызында қала ретінде тіркелді. Блэк Хиллз геологиялық зерттеулер институты 1973 жылы ашылды және динозаврлар мен басқа да қазбаларды қазу және көрсетумен айналысады. 1992 жылы институт "Сью" деп аталған Тираннозавр рекс қазбасының меншігі үшін заңдық дауға қатысты. Бұл қала 1994 жылы TNT телеарнасы түсірген "Лакота әйелі: Жаралы Тізедегі қамал" фильмінің түсірілім алаңдарының бірі болды.
Темір жол
Хилл Сити қаласынан өтетін басты теміржол желілері – Бурлингтон Солтүстік желісі (сонымен қатар Хай-Лайн деп те аталады), бұрын Гранд-Айленд және Вайоминг Орталық теміржолы, оны Чикаго, Бурлингтон және Куинси теміржол компаниясы басқарған; және Хилл Ситиден Кейстоунға дейін созылған тармақ желі – Блэк Хиллз Орталық желісі. Хай-Лайн Эджмонттан солтүстікке қарай Хилл Сити арқылы өтіп, Дедвудта аяқталады. Бұл желі 1893 жылы Хилл Ситиге жеткен, ал Блэк Хиллз Орталық желісі ұзартылып, 1900 жылдың 20 қаңтарында Кейстоунға жетті.
Дау-жанжал
1990 жылдың 12 тамызында Блэк-Хиллз геологиялық зерттеулер институтының ерікті қызметкері Сью Хендрикссон Тираннозавр рексінің ең толық қаңқасы болатын қазба қалдығын тапты. Бұл қазбаны оны тапқан әйелдің құрметіне "Сью" деп атады. Қазба жұмыстарынан, қазбаны институттың Хилл-Ситидегі ғимаратына тасымалдаудан кейін, қазбаның заңды иесі кім екендігі туралы дау туды. Дауға қатысқан тараптар – жер иесі Морис Уильямс, үндістер тайпасы, содан кейін федералды үкімет және Блэк-Хиллз институты болды. 1992 жылдың 12 мамырында ФБР агенттері үш күн бойы институттан Сью қазбасын алып кетті. Қазба Оңтүстік Дакота тау-кен және технология институтына жеткізілді. Сот процесі барысында, қазбаның Морис Уильямсқа тиесілі екені шешілді. Кейіннен федералды үкімет институтқа және оның бірнеше мүшесіне қарсы 39 баптан, 153 айыптаудан тұратын айыптау актісін қойды, бұл осы және басқа да қазбалармен байланысты болды. Бұл іс Оңтүстік Дакота штаты тарихындағы ең ұзақ қылмыстық сот процесіне айналды. Институт президенті Питер Ларсон кедендік ережелерді бұзғаны үшін айыпты деп танылып, екі жыл федералды түрмеде жазасын өтеді. Сью ақыры Sotheby аукциондық үйінде сатылып, Морис Уильямс оны Чикагодағы Филд мұражайына 8,36 миллион долларға сатты.
География және климат
Хилл Сити Блэк Хиллздің географиялық орталығына жақын орналасқан, осының нәтижесінде қаланың "Блэк Хиллздің жүрегі" деген ұраны туындаған. Спринг-Крик және Ньютон-Форк өзендері қаланың шығыс жағынан ағып өтеді. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,27 шаршы миль (3 км²), оның ішінде 1,26 шаршы миль (3 км²) құрлық және 0,01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. Хилл Ситидің климаты құрғақ, жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері шамалы. Қаланы қоршаған төбелердің болуы қыс және жаз айларында ауа райының салқындауына себеп болады, сондай-ақ Блэк Хиллз сыртындағы аймақтармен салыстырғанда, желдің аз болуын және тыныш жағдайды қамтамасыз етеді.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы санақ бойынша қалада 1008 адам, 394 үй шаруашылығы және 244 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 473 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы есептелмеді. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 82,1% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 4,0% американдық үндістер, 0,1% азиялық, 10,4% басқа нәсілдерден және 2,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 18,9% құрады. 394 үй шаруашылығының 33,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 49,2% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,8% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 38,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,7% жеке адамдардан тұрды, ал 9,7% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,41 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 37,9 жасқа тең. Тұрғындардың 25,8% 18 жасқа дейін, 8,7% 18 мен 24 жас аралығында, 24,7% 25 пен 44 жас аралығында, 27,6% 45 пен 64 жас аралығында және 13,4% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 51,2% ерлер және 48,8% әйелдер.
2000 жылғы халық санағы
Халық санауы бойынша қаланың негізгі кірісі сату салығы арқылы түседі. Қалалық шаруашылық басқармасы қалалық инфрақұрылым, су және кәріз жүйелерін қадағалайды. Оңтүстік Дакота штатының заң шығарушы жиналысында Хилл Ситиді 30-шы округтен екі өкіл және бір сенатор ұсынады, олардың барлығы екі жылдық мерзімге сай келетін жұп жылдары қызмет етеді. Округқа Фолл-Ривер округінің барлық бөлігі, Кастер округі және Пеннингтон округінің көп бөлігі кіреді, бірақ округтің солтүстік-орталық бөлігіндегі Рапид-Сити аймағының көп бөлігінен басқа. Сенатор – Брюс Рампельберг, Рапид-Ситиден екінші мерзімге сайланған республикашыл. Өкілдер – Лэнс Расселл, Хот-Спрингстен үшінші мерзімге сайланған республикашыл, және Майк Веркио, Хилл-Ситиден үшінші мерзімге сайланған республикашыл. Хилл Ситиде ерікті жедел жәрдем қызметі және ерікті өрт сөндіру бөлімі бар. Қалада шектеулі қызметтерді ұсынатын бір денсаулық сақтау орталығы бар. Рапид-Сити аймақтық ауруханасы (26 миль қашықтықта) және Кастер қауымдық ауруханасы (13 миль қашықтықта) жедел жәрдем және басқа да медициналық қызметтерді ұсынады. Қалада 7338 кітаптан тұратын кішкентай кітапхана және түрлі аудио және бейне ресурстар бар. Пеннингтон округінің шериф департаменті Хилл Сити аймағында қызмет ету үшін үш орынбасар бөлді.
Экономика
Хилл-Ситидегі жұмыспен қамту ағаш өнеркәсібі, туризм және телекоммуникация салаларына негізделген. Хилл-Сити үшін ағаш өнеркәсібі маңызды, себебі ол Блэк Хиллз ұлттық орман қорығында орналасқан. Rushmore Forest Products бұрын қала сыртында ағаш өңдеу зауытын иеленді және 2021 жылы жабылғанға дейін аймақтың ең ірі жұмыс берушісі болды. Туризмге Хилл-Ситидің Рашмор тауына, Crazy Horse монументіне, Кастер мемлекеттік паркіне және Старджис мотоцикл фестиваліне жақын орналасуы мүмкіндік береді. Аймаққа келгендерге жергілікті тамашалау орындары, мейрамханалар, сувенир дүкендері және көркемсурет галереялары қызмет көрсетеді. RMA & Associates телекоммуникация компаниясы, телефондық сараптамаға жауапты, Хилл-Ситиде байланыс орталығына ие. Хилл-Сити Блэк Хиллз аймағының өнер орталығына айналып, Warrior's Work галереясына, онда үнді өнері мен Батыс өнері, Black Hills Bronze және белгілі жергілікті суретші Джон Крейннің жеке галереясы орналасқан. Сонымен қатар, бұл аймақтың өнері мен суретшілеріне арналған "Art of the Hills" журналының да үйі. Хилл-Сити жалпы тауарларға 2% сату салығын, ал тұру орындарына, мейрамханаларға, алкогольге және билеттерге қосымша 1% салық жинайды. Хилл-Сити бизнеске немесе жеке тұлғаларға табыс салығы қоймайды.
Білім
Хилл Сити мектеп ауданы 51 2 бастауыш, орта және жоғары мектептерден тұрады, олар бір кампуста бөлек ғимараттарда орналасқан. 1921 жылы тұрақты мектеп ғимараты салынды және 1961 жылы бастауыш мектеп ғимараты салынғанға дейін барлық сыныптар сол ғимаратта оқыды. Орта мектеп 1970 жылдары салынды, кейін 1990 жылдары бірнеше қосымшалар салынды. Орта мектеп салынғаннан кейін бастапқы мектеп ғимараты жоғары мектепке айналдырылды. 2001 жылы жаңа жоғары мектептің құрылысы басталды және 2002 жылы аяқталды. Ескі жоғары мектеп ғимараты 2003 жылы сөйілді, ал тұрғындардың көп бөлігі қала шегінен тыс жерде тұрады. Мектеп сонымен қатар Кейстоун қаласына (Оңтүстік Дакота штаты) және Рочфорд және Сильвер-Сити сияқты кіші елді мекендерге де қызмет көрсетеді. Мектеп жүйесі білім беру кеңесі арқылы басқарылады, оның құрамына 2010–2011 оқу жылында президент Оуэн Вейдерхолд, және мүшелер Сидни Грузенски, Крис Кнап, Даррелл Салливан және Мишель Андерсон кірді. Мектеп директоры – Майк Хансон. Жоғары мектеп директоры – Тод Саттер, орта мектеп директоры – Блейк Гарднер, ал бастауыш мектеп директоры – Чип Франк. Хилл Сити мектептері "Ешбір бала артта қалмасын" заңы бойынша барлық сыныптар мен топтарда AYP стандарттарын сақтады. Оңтүстік Дакота штатының мектептері бағалау құралы ретінде Dakota Step Test-ті пайдаланады. Алдағы оқу жылында оқушылардың 79% оқу сауаттылығын, ал 72% математикалық білімін көрсетуі тиіс.
Мәдениет және дін
Хилл Сити Black Hills көркемөнер қауымының орталығы болып келеді. Хилл Сити Өнерлер Кеңесі қаладағы өнерді насихаттауды, сондай-ақ жыл бойы бірнеше өнер шараларын, оның ішінде жергілікті суретшілер ұйымдастыратын жыл сайынғы «Өнер экстраваганзасы» мен аймақтық ықпалы бар Өнер және қолөнер жәрмеңкесін бақылайды. Жыл сайынғы квилт көрмесі және американдық үндістердің квилт көрмесі де ұсынылады. Қалада жеті өнер студиясы мен галереясы бар, онда бірнеше аймақтық танымал суретшілер өнімдерін көрсетеді. Көне стильдердің ішінде қола мен тас мүсіндер, акварель суреттері, кескін салу және суреттерді безендіру ерекше аталады. Американдық үндістер жасаған өнер туындылары мен әшекей бұйымдары да маңызды орын алады. Hill City Slickers музыкалық тобы кантри, фолк және блюграсс музыкасын, сондай-ақ авторлық өлеңдерді орындайды. 2003 жылы олар Black Hills симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсетті. Осы уақытқа дейін үш альбом шығарды. Хилл-Ситиде Black Hills табиғи тарих мұражайы орналасқан, ол Black Hills геологиялық зерттеулер институтының бастамасымен құрылған. Мұражай 1992 жылы ашылды. Көрмеге динозаврлар, тас балықтар, сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, қазба жәндіктер, сондай-ақ асыл тастар, минералдар мен метеориттер қойылған. Жинақтың ең бағалы экспонаты – «Стэн» аталған Тираннозавр рексінің қаңқасы, оның 65% сүйектері табылып, толық сақталған. Мұражай сонымен қатар Хилл Ситидегі Табиғи тарих күндерінің ұйымдастырылуына белсенді үлес қосады, бұл мереке қызықты және білім беру мақсатында өткізіліп, қонақ спикерлерді шақырып, балалар үшін қазба іздеу шараларын ұйымдастырады. Уэйдтің алтын диірмені мен тау-кен музейі Black Hills аймағындағы тау-кен өнеркәсібінің тарихымен таныстырады. Мұражай Black Hills тау-кен өндірісінде қолданылған құрал-жабдықтарды жинау және сақтау жұмыстарын жүргізеді, сондай-ақ бір штампты алтын диірменінде жұмыс істейді. Хилл-Ситиде түрлі діндерді ұстанатын адамдар көп болғанымен, бес діни ұйым қалада шіркеулер салған. Оларға Құдайдың Ассамблеясы, Католик шіркеуі, Миссури Синодының Лютеран шіркеуі, Америкадағы Евангелистік Лютеран шіркеуі және бір деноминациялық емес христиан шіркеуі кіреді.
Спорт және демалыс
Хилл Сити орта мектебі Оңтүстік Дакота жоғары мектептерінің спорттық қауымдастығының мүшесі және "А" классында жарысады. 1939 жылы оқушылар қалаға қауіп төндірген орман өртімен күресуге көмектескендіктен, мектептің талисманы Смоки Аю, ал әскери әні – Теңізшілер әнұраны. Ұлдар баскетбол, футбол, жеңіл атлетика, кросс-кантри және күреспен айналысады. Қыздар баскетбол, волейбол, шаруалар тобы, жеңіл атлетика, кросс-кантри және гольфпен жарысады. Мектепте хор, музыкалық тобы және театр бөлімі де бар. Аймақтағы танымал спорт түрлеріне жаяу серуендеу, тау шаруасы, қар мотоциклімен жүру және күйемен жарысу жатады. Хилл Сити – Джордж С. Миккелсон жолының Дедвудтан Эджмонтқа дейінгі тоғызыншы бастапқы нүктесі. Бұл жол көбінесе жүгіруге, велосипед тебуге және қысқы маусымда қар мотоциклімен жүруге қолданылады. Hill City және оны қоршаған Black Hills аймағында да қар мотоциклімен жүруге арналған тазаланған жолдар бар. Аймақта 563 шақырым тазаланған жол бар. Екі қар мотоциклі журналы Black Hills аймағын Солтүстік Америкадағы ең жақсы жүру орындарының бірі деп бағалаған.