Джеффри Гарборн (1928-2002) – британдық химияшы, фитохимия және өсімдіктер, микроорганизмдер, жәндіктер арасындағы химиялық өзара әрекеттесулерді зерттеген сарапшы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық химик (1928–2002)
British chemist (1928–2002)
Джеффри Барри Харборн FRS (1 қыркүйек 1928, Бристоль қаласында туған – 21 шілде 2002) – фитохимия саласында маманданған британдық химик. 1976–1993 жылдары Рединг университетінде ботаника профессоры болды, содан кейін зейнеткер профессор атанды. Ол 40-тан астам кітапқа және 270 ғылыми мақалаға үлес қосты, сонымен қатар экологиялық биохимияның, әсіресе өсімдіктер, микроорганизмдер және жәндіктер арасындағы күрделі химиялық байланыстарды зерттеудегі пионер болды.
Jeffrey Barry Harborne FRS (1 September 1928, in Bristol – 21 July 2002) was a British chemist who specialised in phytochemistry. He was Professor of Botany at the University of Reading, 1976–93, then Professor emeritus. He contributed to more than 40 books and 270 research papers and was a pioneer in ecological biochemistry, particularly in the complex chemical interactions between plants, microbes and insects.
Білім
Харборн Уиклиф колледжінде (Стоунхаус, Глостершир) және Бристоль университетінде оқыды, 1949 жылы химия мамандығы бойынша диплом алды. 1953 жылы профессор Уилсон Бейкердің жетекшілігімен табиғи түрде кездесетін оттекті гетероциклді қосылыстар тақырыбында диссертация қорғап, PhD дәрежесін алды (1900–2002).
Harborne was educated at Wycliffe College, Stonehouse, Gloucestershire and the University of Bristol, where he graduated in chemistry in 1949. He earned a PhD in 1953 with a thesis on the naturally occurring oxygen heterocyclic compounds with Professor Wilson Baker (1900–2002).
Зерттеу
1953-1955 жылдары Лос-Анджелес қаласындағы Калифорния университетінде профессор Теодор Альберт Гейсманмен бірге постдокторант ретінде жұмыс істеді. Ол осы заттарды анықтау үшін ультракүлгін-көрінетін спектроскопияны пайдаланды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Джон Иннес зерттеу институтының Картоп генетикасы тобына қосылды, ол кезде Бейфордбериде орналасқан еді. Мұнда ол К.С. Доддспен бірге *Solanum* туыстас өсімдіктердің фенольдерін зерттеді, соның ішінде антоциандар туралы білімін кеңейтті. Бұл жұмыс көбінесе бақша өсімдіктерін қамтитын кең ауқымға ие болды. Жаңа антоцианидиндерді ашқаннан бөлек, ол олардың гликозилдануын терең зерттеді және ацилиру процесін зерттеуді бастады. Осы кезеңде ол Кембриджде Е.С. Бэйт Смит және Тони Суэйнмен байланыс орнатты, Суэйн оның алғашқы кітабын – «Фенол қосылыстарының биохимиясы» редакторы болуына көмектесті. Джон Иннестегі жұмысы Картоп генетикасы тобы таратылғанда және институттың өзі Норвичке көшірілгенде аяқталды. 1965-1968 жылдары Харборн Ливерпуль университетінде ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Рединг университетінің Ботаника кафедрасында оқытушы болды. 1976 жылы Рединг университетінің Ботаника кафедрасының профессоры атанды. 1987-1993 жылдары Рединг университетінің Ботаника кафедрасын басқарды. 1993 жылы зейнетке шықты. Рединг университетіндегі қызметі кезеңінде ол Рио-де-Жанейро Федералдық университетінде (1973), Остин қаласындағы Техас университетінде (1976), Санта-Барбара қаласындағы Калифорния университетінде (1977) және Урбана-Шампейн қаласындағы Иллинойс университетінде (1981) қонақ профессор болып жұмыс істеді. Харборн өсімдіктер мен жәндіктер арасындағы өзара әрекеттесудегі флавоноидтардың рөлін зерттеді. Ол сондай-ақ антоциандар мен тозаңдану экологиясы арасындағы байланысты зерттеді. Бұршақ тұқымдастары (*Fabaceae*), раушангүл тұқымдастары (*Rosaceae*) және сәбіз тұқымдастары (*Apiaceae*) өсімдіктеріндегі фитоалексиндердің рөлін де зерттеді. Ол химиотаксиномия туралы, сондай-ақ первоцветтер (*Primulaceae*) тұқымдасына жататын первоцветтер (*Antirrhinum*) және басқа да өсімдіктердегі антоциандар, флавондар және аурондар экспрессиясының генетикалық бақылауы туралы ғылыми мақалалар жариялады. Ол сондай-ақ изофлавондар және химиялық экология туралы жариялаған. «Фитохимиялық әдістер: Өсімдіктерді талдаудың қазіргі заманғы техникаларына нұсқаулық» атты кітабында профессор Харборн өсімдік химиясында қолданылатын және антоциандардың негізгі өсімдік топтарында таралуын зерттеу үшін осы жүйеге арналған бірқатар талдау әдістерін сипаттады. «Флавоноидтардың салыстырмалы биохимиясы» еңбегінде ол әртүрлі өсімдік топтарындағы флавоноидтардың биохимиясын сипаттады. «Natural Product Reports» ғылыми журналында ол антоциандар және басқа да флавоноидтардың жаңалықтары туралы бірқатар шолу мақалаларын жазды. «Экологиялық биохимияға кіріспе» атты кітабында ол табиғи заттардың экологиялық рөлін сипаттады. Бұл кітаптың жарық көргені қоршаған орта химиясын зерттеудің бастауы ретінде қарастырылады. Ол химиялық экологияның дамуын «Natural Product Reports» журналындағы мақалалар сериясында сипаттады. Ол шамамен 270 ғылыми-зерттеу және шолу мақалаларының (бірлескен) авторы болды. Ол сондай-ақ сонымен қатар қырыққа жуық кітаптың авторы немесе редакторы болды. 1972 жылдан бастап профессор Харборн «Phytochemistry» журналының бас редакторы болды. 1986-1999 жылдары ол осы беделді журналдың бас редакторы қызметін атқарды. Ол «Analysis Phytochemicals» журналын құрған және «Methods in Plant Biochemistry» журналының редакторы болды. Харборн өмірінде көптеген марапаттарға ие болды. 1985 жылы ол Лондон Линнеев қоғамынан ботаника саласындағы еңбектері үшін Линнеев медалін алды. Ол сондай-ақ Еуропалық фитохимиялық қоғамнан (PSE медалі, 1986) және Халықаралық химиялық экология қоғамынан (1993) медальдар алды. 1993 жылы Пергамон фитохимия сыйлығымен марапатталды. 1995 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 2010 жылы Рединг университетінің Өсімдік ғылымы зертханалары, ол профессор болған, оның құрметіне Харборн ғимараты деп аталды.
Between 1953 and 1955 he worked as a postdoc with Professor Theodore Albert Geissman at the University of California, Los Angeles, studying phenolic plant pigments, including anthocyanins. The identification of these substances, he made use of ultraviolet visible spectroscopy. After his return to the UK, he joined the Potato Genetics group at the John Innes Research Institute, then located at Bayfordbury. Here he worked with K. S. Dodds on the phenolics of Solanum species, extending his knowledge of anthocyanins. This work grew to encompass a wide range of mostly garden plants. In addition to discovering novel anthocyanidins, he made in depth studies of their glycosylation and began work on their acylation. During this time he forged links with E. C. Bate Smith and Tony Swain at Cambridge, Swain arranging for him to edit his first book, The biochemistry of phenolic compounds. His time at the John Innes ended when the Potato Genetics group was wound up, and the institution itself moved to Norwich. Between 1965 and 1968 Harborne worked as a research assistant at the University of Liverpool. After this, he was Reader in the Department of Botany, the University of Reading, England. In 1976 he became Professor in the Department of Botany, the University of Reading. Between 1987 and 1993 he was head of the Department of Botany at the University of Reading. In 1993 he retired. He had during his tenure at the University of Reading also positions as visiting professor at the University Federal do Rio de Janeiro (1973), the University of Texas at Austin (1976), the University of California at Santa Barbara (1977) and the University of Illinois at Urbana Champaign (1981). Harborne investigated the role of flavonoids in interactions between plants and insects. He also investigated the relationship between anthocyanins and the ecology of pollination. He also studied the role of phytoalexins in members of the bean family (Fabaceae), the rose family (Rosaceae) and the carrot family (Apiaceae). He published on chemotaxonomy as in his research articles on the genetic control of expression of anthocyanins, flavones and aurones in the primrose family (Primulaceae) in snapdragons (Antirrhinum) and a number of other plants. He also published on isoflavones and chemical ecology. In his book, Phytochemicals Methods: A Guide to Modern Techniques of Plant Analysis Prof. Harborne described a number of analytical methods in plant chemistry that he developed for the system of distribution of anthocyanins in major plant groups. In Comparative Biochemistry of the Flavonoids he described the biochemistry of flavonoids in various plant groups. In the scientific journal Natural Product Reports he wrote a series of review articles about the discovery of anthocyanins and other flavonoids. In his book Introduction to Ecological Biochemistry he described the ecological role of natural substances. The publication of this book is seen as the starting point of the study of environmental chemistry. Developments in the chemical ecology he described in a series of review articles in Natural Product Reports. He was (co) author of about 270 research and review articles. He was also author or editor of some forty books. From 1972 Prof. Harborne was the Executive Editor of the journal Phytochemistry. Between 1986 and 1999 he was chief editor of this prestigious journal. He was the founder of the magazine Analysis Phytochemicals and he was editor of Methods in Plant Biochemistry. Harborne had a number of awards during his lifetime. In 1985 he received the Linnean Society of London, the Linnean Medal for his services to botany. He also received medals from the Phytochemical Society of Europe (PSE Medal) (1986) and the International Society of Chemical Ecology (1993). In 1993 he was awarded the Pergamon Phytochemistry Prize. In 1995 he was elected a Fellow of the Royal Society. In 2010 the University of Reading's Plant Science Laboratories, where he was Professor, were named the Harborne Building in his honour.
Жеке өмір
Оның қызы Кэтрин Харборн 1979 жылдан 1981 жылға дейін Рединг университетінде егістік ботаникасын оқыды және Оңтүстік Африка қант өнеркәсібі қауымдастығы үшін қант қамысы мозаика вирусының таралуын зерттейтін өсімдік патологы болды.
His niece, Katharine Harborne, studied Horticultural Botany at the University of Reading from 1979 to 1981 and became a plant pathologist researching the epidemiology of Sugarcane Mosaic Virus for the South African Sugar Association at Mount Edgecombe.