Кіріспе

Релятивистік жылдамдықтағы классикалық динамика үшін релятивистік механиканы қараңыз. Релятивистік динамика – релятивистік жүйенің қозғалысы мен қасиеттері және жүйеге әсер ететін күштер арасындағы байланысты сипаттау үшін релятивистік және кванттық ұғымдардың үйлесімі. Релятивистік динамиканы басқа физикалық теориялардан ерекшелендіретін нәрсе – кеңістік-уақыт оқиғаларының тарихи эволюциясын бақылау үшін инвариантты скалярлық эволюция параметрін қолдану. Масштабтық инвариантты теорияда бөлшектердің өзара әрекеттесу күші қатысатын бөлшектердің энергиясына тәуелді емес. ХХ ғасырдағы тәжірибелер микроскопиялық және субмикроскопиялық нысандардың жарық жылдамдығында немесе оған жақын жылдамдықпен қозғалатынын көрсетті, бұл кеңістік, уақыт, масса және энергия сияқты негізгі ұғымдар туралы сұрақтар тудырды. Физикалық құбылыстардың теориялық сипаттамасы үшін салыстырмалылық теориясы мен кванттық теориядан алынған ұғымдарды біріктіру қажет болды. Владимир Фок релятивистік кванттық құбылыстарды сипаттау үшін алғашқы эволюциялық параметрлер теориясын ұсынды, бірақ Эрнст Штукельберг енгізген эволюциялық параметрлер теориясы қазіргі жұмыстармен тығыз байланысты. 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-шы жылдардың басында Фейнман, Швингер және басқалар кванттық өріс теориясын қалыптастыру үшін эволюциялық параметрлік теорияларды қолданды. Сильван Швебер Фейнманның мұндай теорияны зерттеуінің тарихи баяндамасын жазды. Эволюциялық параметрлік теорияларға қызығушылық 1970 жылдары Хорвиц пен Пирон, Фанчи мен Коллинздің еңбектерімен қайта жанданды.

Өзгермейтін эволюциялық параметрлер тұжырымдамасы

Кейбір зерттеушілер эволюциялық параметрді математикалық артефакт ретінде қарастырады, ал басқалары осы параметрді физикалық өлшенетін шама ретінде қарастырады. Эволюциялық параметрдің рөлін және стандартты теория мен эволюциялық параметрлер теориясы арасындағы негізгі айырмашылықты түсіну үшін уақыт ұғымын қайта қарау қажет. Уақыт t классикалық Ньютон механикасында монотонды түрде өсетін эволюциялық параметр рөлін атқарды, мысалы, күш заңы F = dP/dt импульсы P бар релятивистік емес классикалық объект үшін. Ньютон үшін уақыт – жүйенің эволюция бағытын параметрлейтін “жебе” болды. Альберт Эйнштейн Ньютонның тұжырымдамасын қабылдамады және t-ні төрт векторлық кеңістіктің төртінші координатасы ретінде анықтады. Эйнштейннің уақытқа деген көзқарасы координаталық уақыт пен координаталық кеңістік арасындағы физикалық теңдестікті талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, уақыт кеңістіктей кері бұрылатын координата болуы керек. Уақыт ішінде кері қарай қозғалатын бөлшектер Файнман диаграммаларында антибөлшектерді көрсету үшін жиі қолданылады, бірақ олардың шынымен уақытта кері қарай қозғалып жатқаны емес, көбінесе жазбаны жеңілдету үшін жасалады. Дегенмен, көптеген адамдар олардың уақытта кері жылжуын ойлайды және оны уақыттың кері қайтымдылығының дәлелі ретінде қабылдайды. ХХ ғасырдың басында релятивистік емес кванттық механиканың дамуы Шредингер теңдеуінде Ньютонның уақыт түсінігін сақтап қалды. Релятивистік емес кванттық механиканың және арнайы салыстырмалылық теориясының байқауларды сәтті сипаттау қабілеті кванттық ұғымдарды релятивистік салаға кеңейтуге күш түрткі болды. Физиктер уақыттың релятивистік кванттық теорияда қандай рөл атқаруы керектігін шешуге мәжбүр болды. Уақыттың рөлі – классикалық теорияның Эйнштейндік және Ньютондық көзқарастары арасындағы маңызды айырмашылық болды. Арнайы салыстырмалылық теориясына сәйкес келетін екі гипотеза мүмкін болды:

І гипотеза

t = Эйнштейннің уақыты деп есептеңіз және Ньютонның уақытын қабылдамаңыз.