Кіріспе

Frostbiten) – 2006 жылы түсірілген швед комедиялық қорқыныш фильмі. Фильмді Андерс Банке режисселік етіп, сценарийін Дэниел Оянлатва жазған. Оқиға Швецияның солтүстігіндегі шағын қалада қыс мезгілінде өтеді. Суық ауа райы мен күн сәулесінің аздығы вампирлерге қала тұрғындарын аулауға өте қолайлы жағдай туғызады. Бұл Швецияның алғашқы вампир туралы фильмі.

Сюжет

1944 жылы Украинадағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 5-ші СС танк дивизиясының қалдықтары Қызыл Армиядан қашып барады. Олар баспана іздеп, бос үйде тұрады. Қараңғы түскенде, оларға кабинаның астындағы жасырын қабірге мекендейтін вампирлер шабуыл жасайды. Қазіргі Швецияда дәрігер Анника мен оның жасөспірім қызы Сага Лаппландиядағы қалаға көшіп барады, сондықтан Анника әйгілі генетик Герхард Беккертке жақын жұмыс істей алады. Саганың үрейленуі үшін, полярлық түн басталды, таң атқанға дейін бір ай қалды. Сага құпия готик қыз Вегамен достық табады, ол оны қонаққа шақырады. Сага басқа ештеңе істемегендіктен, кетуге шешім қабылдайды. Жергілікті ауруханада медицина студенті Себастьян Бекерттің коматоздық науқасты емдеу үшін қолданған таблеткаларын табады. Себастьян таблеткаларды дәрі деп ойлап, оларды сынап көреді. Ол маскүнемдікке ұшырамай, құлағының есту қабілеті мен көру қабілетін жақсартады, иттермен сөйлесе алады және қатты шөлдейді. Вега Себастьянның үйіне келіп, оған тойға арналған дәрі-дәрмекті сатып алады. Себастьян оған оларды алуды ұмытып кеткенін айтады, бірақ Себастьян қызын Корнелияның ата-анасымен кездесуге асығады, Вега таблеткаларды тауып, ұрлайды. Ауруханада Аника кенеттен өзіне шаққан комадағы науқасты күтеді. Аника Бекертке көмек сұрайды, бірақ ол не болғанын түсінгенде оны есінен тайдырады. Бекерт қаза тапқан жасақтың соңғы тірі қалған адамы екені анықталды. Ол үйдегі жанжалдан кейін Мария есімді бала вампирмен бірге жалғыз тірі қалған. Бекерт Марияны вампиризмге қарсы ем жасау мақсатымен Солтүстік Швецияға әкелді, бірақ ол ақырында жаңа вампирлер гибридтерін жасау бағытын өзгертті. Бұл таблеткалар - Беккерттің вампирлік қанды капсулалары. Ол оны жасырын түрде таратып, вампиризмді зерттейді. Аника өзін босатып, Бекертке қарсы күреседі, ол да монстрлық вампирге айналады. Аника Бекерттің жүрегіне тікенек салады да, оны жедел жәрдеммен басып, өлтіреді. Вега таблеткаларды қонақ Джонға береді, ол таблетканы ішеді. Джон қалған бөлікті партияны жандандыру үшін пунш табасына салып, бейхабардан бірнеше қонақты, соның ішінде Веганы жұқтырады. Джон ақырында вампирге айналып, қонақтарын ұрып-соға бастайды. Басқалар вампиризмге беріліп, той қантөгіске айналады. Сага жертөледе жасырынып, бірақ оған Вега шабуыл жасайды. Сага артқа қашып құтылуға үлгерді, оның соңынан Вега ілеседі. Сага Веганы бақ жұлдызына түйреді, ол өзінің лайықсыз өліміне наразылық білдіреді. Полиция шу туралы шағымдарды тексеру үшін келеді (қолаңшылар вампирлерді есірткі тұтынушылар деп қате қабылдайды), көп ұзамай вампирлер басып алады. Сага жедел жәрдемде апарылғанда, вампирлер полицияны қоршап алады. Джон оларға: "Қайғырмаңдар. Бұл кез келген сәтте аяқталады. Таң атуына бір ай қалды! Жедел жәрдемде Сага Мариямен кездеседі, ол оған олар бауырластар болатынын айтады. Сага жүргізушіге қараған кезде, ол Аниканың қызыл вампирлік көздерімен артына қарап тұрғанын көреді.

Өндіріс

Frostbiten-нің алғашқы нұсқасы 1998 жылы аяқталды. Андер Банке мен Магнус Полссон шведтік қорқыныш фильмін жасауға жылдар бойы тырысты, бірақ үлкен жетістікке жете алмады, оған дейін Даниэль Оянлатваның Норрландта вампирлердің пайда болуы туралы сценарийі оларға жіберілгенше. Даниэль Оянлатва Кирунада өскен және вампирлерді қосудың орынды екенін ойлады. Бастапқыда фильм бірнеше оқиғалар мен кейіпкерлердің кіріп-шығуымен «Криминалды оқу» стиліндегі фильм болуы тиіс еді. Оның аты «Жаман нәрсе осы жолмен келеді» болар еді. Пидде Андерссон командаға қосылып, диалогпен жұмыс істеді және «Frostbiten» деген жаңа атауды ұсынды. Фильмнің көп бөлігі 2005 жылдың қысында Каликс қаласында түсірілді, ал кемедегі көріністер Ystad студиясында түсірілді. Андерс Банкемен бұрын жұмыс істеген Энтони Лледо музыка жазуға шақырылды. Продюсерлер «Жоғалған балалар», «Түнгі үрей», «Қорқытпайтын вампирлер» және Питер Джексонның «Жақсы татым» сияқты вампир фильмдерінен шабыт алды. Петра Нильсен Анника рөліне таңдалды; ол әрқашан Банкенің осы рөлге бірінші таңдауы болды. Грете Хавенскольд, бала кезінде Астрид Линдгреннің фильмдерінде ойнаған, Анниканың қызы Сага рөліне бекітілді. Пер Лёфберг «Өмір сүрудің кереметі» хит романтикалық комедиясында және «Зұлым Эд» культ фильмінде ойнаған, содан кейін құпия рөлге ие болды, ал Карл Эке Эриксон бірнеше фильмдерде және телесериалдарда эпизодтық рөлдерде ойнаған, профессор рөліне таңдалды. Актерлердің көп бөлігі ашық кастинг арқылы іріктелді. Фильм Kinor камераларымен түсірілді. Продюсерлер фильмнің алғашқы 20 минутынан кейін Paramount Pictures голливуд студиясы DVD сату құқығын өз қолына алғанға дейін фильмге дистрибьютор табуда қиындықтарға тап болды. Намалымдау кезінде, негізінен қазір тоқтатылған Беккерт веб-сайты арқылы, кино көрермендер Герхард Беккерт фильмде «Абрахам ван Хельсинг» рөлін ойнайды деп алданып қалды.

Арнайы әсерлер

"Фростбитен" сол кезде Швецияда түсірілген ең көп арнайы эффекттерді қолданған фильм болды, және оларды жасау үшін екі компания тартылды. Швед эффекттер компаниясы Fido Film және "Night Watch" фильмінің арнайы эффекттерін жасаған Ulitka Post. Арнайы эффекттерге кешігу себебі, аниматорлардың бірнешесі Питер Джексонның "Кинг Конг" фильмі үшін жұмыс істеді. Ulitka Post ашылу титрлерін жасады, сымдарды жойып, кабинадағы ұзақ, физикалық тұрғыдан мүмкін емес көріністі іске қосты. Fido Film және Каж Стивмен барлық жаратылыстардың дизайнын жасады, түрлі вампирлерді құрды, иттердің сөйлейтін ауыздарын анимациялады және пышақпен шабу көрінісін жасады. CGI және нақты эффекттер тығыз араластырылды. Фильмнің соңында пайда болатын қорқынышты супервампирдің рөлін актер Кристиан Пехрсон толық денеге арналған костюм киіп ойнады. Аталған костюмды жасауға 6 аптадан астам уақыт кетті, ал Пехрсон оны киген кезде дәретханаға бара алмады және отыра алмады. Оның құлақтары басына тығыз жабыстырылды, ал денесінің әр сантиметрі қатаң көбікті латекс костюмімен жабылған еді. Фильмде 300-ден астам эффекттер кадры бар, бұл "Кенни Бегинс" рекордты жаңартқанға дейін шведтік рекорд болды. Қазіргі уақытта "Фростбитен" барлық уақыттағы екінші ең көп эффекттерді қолданған швед фильмі болып табылады.

Шығару

Фильм 2006 жылдың 3 ақпанында Гётеборг кинофестивалінде ашылды. Канн кинофестивалінде фильмке үлкен шапалақтар қосылды және ол 40-тан астам елге тарату үшін сатылды. Продюсерлердің және режиссер Андерс Банкенің сөзінше, "Frostbiten" Солтүстік Кореяда көрсетілген алғашқы қорқыныш фильмі болды. Фильм Ресейде үлкен сәттілікке ие болды және Андерс Банкенің ресейлік киноиндустриясындағы мансабын қалыптастырды. 2020 жылы Njutafilms фильмді Швецияда Blu-ray форматында шығарды.

Қабылдау

Швецияда фильмге бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, орташадан жағымсыз сын-пікірлер берілді. Фильм Швецияда кассада орташа табысқа ие болды және сәтсіздікке ұшырады. «Фростбитен» киносы Канннан кейін сол жылы шетелдік нарықтағы ең танымал швед киносы болды. Svenska Dagbladet фильмге 3/6 балл берді және кинематография мен арнайы эффекттерді мақтады. Aftonbladet оны 3/5 баллмен бағалады, оны қызықты қорқынышты фильм деп атады. Expressen бұл фильмді «мағынасыз қан төгіс» деп атады. Швед кино сайты Moviemix фильмге 5/6 бағасын берді, бірақ фильмнің соңында ол қалаған кульминацияны жеткізбегенін айтты. Film Threat сайтының сыншысы: «Бәуфи вампирді өлтіруші және Scream қорқынышты фильмдер жанрына кіргеннен бері Трансильванияда бірдеңе шіріген. Қорқыныштыны жас шақтардың күлкісі мен сыр шертуі үшін ойнау, киноның алдыңғы қатарлы мектептерінен алынған, олар Re Animator, Dead Alive және Evil Dead фильмдерін шығарды, қорқынышты үш керемет мысал, олар қатыгездік пен шынымен де шабыттанған әзіл-сықақты біріктірді. Салыстырмалы түрде «Фростбитт» – тым аз, тым кеш». Cinema да фильмде шынайы кейіпкердің жоқтығына наразылық білдірді. Film Forum оған 4/5 бағасын беріп, жаңалық деп бағалады. IGN 10 баллдан 7 балл берді және кемшіліктеріне қарамастан, ол өте қызықты болды. Сондай-ақ, рецензент фильмнің тамаша көрініс тапқанын атап өтті және швед пейзаждары фильмнің қараңғы сюжетіне тамаша фон жасағанын және өте қорқынышты түрде әдемі көрінгенін айтты. Халықаралық деңгейде фильм жақсы қабылдады; Bloody Disgusting фильмге 4/5 берді, оны шедевр деп атады, фильмде күшті актерлік құрам, керемет арнайы эффекттер бар екенін және фильм 80-жылдардан бері ең қызықты вампир фильмін толтырғанын айтты: «Сценарийдің жазылу тәсілі керемет, жоғарыда көрініп тұрғандай, фильмде көптеген өсімдіктер өсіп, гүлденіп, фильмнің тозаққа айналады». Eatmybrains.com сайты 4/5 жұлдыз берді және: «Банке фильмінің ұлттық темпераментке сәйкес келетін, көңілді сезімталдығы бар, бұл оның материалды арзандатпай толықтыратын ерекше комедиялық сезімімен үйлеседі» деп бағалады. Film4 фильмге 3.5/5 бағасын берді, Швецияның соғыстағы бейтараптығы мен көші-қон туралы алаңдаушылық (Беккет Швецияға адалсыз түрде кіріп, бас нәсілді құрды) сыншыны ыңғайсыз етті және ол ойын-сауықты алып тастады. Көптеген сыншылар Эмма Абергтің Вега рөлін жоғары бағалады, ол өзінің әр сахнасын ұрлады деп айтты. Джонас Карлстром да сәтті емес интерн Себастьян рөлін сомдағандығы үшін мақтау сөздерін естіді және жаңадан вампирге айналған Себастьян Корнелияның діни қызметкерімен кездесіп, сарымсақпен пісірілген форельді фильмнің ең күшті және күлкілі сәттерінің бірі ретінде атап өтті. «Фростбитен» Fantasporto фестивалінде үздік фильм сыйлығын жеңіп алды және Screamfest фестивалінде бірнеше марапаттарды жинады. Snarkerati бұл «Фростбитт» фильмін сыншылардың рейтингтік статистикасына негізделген 43-ші ең жақсы вампир фильмі деп атады және 2012 жылдың 26 желтоқсанында IMDb «Фростбитт» фильмін төртінші ең танымал швед қорқынышты фильмі деп тізімдеді.

Атау

Атауы мұздаумен байланысты ойын, себебі фильм мұзды ортада өтеді және адамдарды шағып алатын вампирлерді көрсетеді. Алғашқы атау Шекспирдің белгілі цитатынан алынған "Something Wicked This Way Comes" еді. Продюсерлерге швед тіліндегі "Frostbiten" атауы көбірек ұнады, өйткені ол халықаралық деңгейде танымал, және олар ағылшын тіліндегі атауын соңғы әріпті жою арқылы жасауға болатындығын түсінді. Сондықтан, кинофестивальдердегі тизерлер мен трейлерлер "Frostbite" деген атпен көрсетілді. Дегенмен, "Frostbite" атауы тек Ұлыбританияда қолданылды. АҚШ-та фильм "Frostbitten" деп аталады, бұл түпнұсқа атаудың нақтырақ аудармасы болып табылады.

Талдау

Швед жанрлық фильмдерінің талдауында, мысалы, Дан Сёстрёмнің «Шторм» (2005; швед тіліндегі атауы: Tempestade) және «Кенни бастайды» (2009) фильмдері, «Фросбит» егжей-тегжейлі талқыланады. Ол «Фросбит» вампирлерін жанрда кездесетін әртүрлі типтерді бейнелейтін етіп сипаттайды; Беккерт бір жағынан стереотиптік ақылсыз ғалым, бірақ сонымен қатар Носферату стиліндегі жалғыз вампир, өзінің қамалында (бұл жағдайда құлай бастаған қалалық аурухана) тұрады. Ол жасөспірім вампирлерді садистік және қатыгез өлілердің түрі деп сипаттайды, «Жоғалған балалар» фильмінен тікелей шыққан анархистік және агрессивті топ. Сёстрём қорқынышты әзіл-қалжыңмен жоюдың орнына, қорқыныш пен комедия тығыз байланысқан екенін атап өтеді, мысалы, Сага қан төгілісінен кейін Джонмен кездескенде, ол гелий дауысымен оған қысымды күлкі тартады немесе фильмнің әйгілі «ергежей көрінісінде». Ол фильм дәстүрлі вампир мифологиясын қатаң сақтайтынын, бірақ оны қазіргі Швеция контекстінде көрсететінін атап өтеді. Швед секуляризмінің руында фильмде дін қызметкерінің рөлі азайтылған. Оның пікірінше, егер фильм діни елде түсірілген болса, дін қызметкері басты кейіпкер болып, вампирлер туралы ақпарат беріп, оларға қарсы күреске жетекшілік етер еді. Керісінше, жасөспірімдер вампирлер туралы барлығын біледі және олардың не істеу керектігін білмей, олардың нақты екеніне таңғалады. Фильм жасаушылар көрермендердің, жасөспірімдер сияқты, вампирлер туралы білетініне сенімді, сондықтан вампирлермен қалай күресу керектігі туралы ақпарат ескірген. Швециялық Сара Клайн Сандберг фильмде шведтердің соғыс кезіндегі кінәсы бейнеленгенін айтты. Ол сонымен қатар фильмде керемет визуалды және сөздік ойындар бар екенін айтып, оны ескі мектептің қанды фестивалі деп сипаттады. Film4 фильмді ұқсас тұрғыдан қарастырды, мынадай мәлімдеме жасады: құбылулар мен ішкі күлкінің арасында Швецияның мақтан тұтатын соғыстағы бейтараптығына және қазіргі иммиграциялық алаңдаушылықтарына қатысты жайсыз сын бар. Бұл нацистік солдаттың Швецияда оңай баспана тауып, өз евгеникалық бағдарламасын (қан сорғыштармен жаңа үстем нәсіл ретінде) тоқтатусыз жалғастыратын әңгіме, ал жергілікті тұрғындар болып жатқан жағдайды байқамайды немесе алаңдаушылықпен келіседі. «Фросбит» «Сынықпен бірге» кітабында «Жаңа вампир киносы» тақырыбымен талданды.