Кіріспе

1862 жылы АҚШ Азамат соғысының шайқасы

Сент-Чарльз шайқасы 1862 жылдың 17 маусымында Арканзас штатының Сент-Чарльз қаласында АҚШ Азамат соғысы кезінде болды. 1862 жылдың басында генерал-майор Сэмюэл Р. Кертистің басқаруымен Одақ әскерлері Арканзас штатының Литтл-Рок қаласына қарсы жорыққа шықты, бірақ жеткіліксіз жабдықтау салдарынан Бейтсвилл аймағында тоқтап қалды. Одақ басшылығы Кертистің әскерлерін жабдықтау үшін Мемфис, Теннессиден Уайт-Ривер өзенімен теңіз күштерін жіберуге шешім қабылдады. Арканзастағы Конфедерация қолбасшысы генерал-майор Томас Хиндман Одақтың жорығын тоқтату үшін Сент-Чарльз маңында бекіністер салдырды. Екі артиллериялық позиция салынды, сондай-ақ CSS Maurepas қоса алғанда үш кеме өзенді бөгеу үшін суға батырылды. 17 маусымда Одақ кемелері Конфедерацияның бекіністеріне қарсы шабуылға шықты. 46-Индиана жұмыскерлік полкі құрлықтағы бекіністерге шабуыл жасау үшін жағаға түсірілді, ал екі темір және екі ағаштан жасалған кеме өзеннен фортқа шабуыл жасады. Шайқас кезінде Конфедерацияның нығайтылған оғы USS Mound City темір кемесіне тиіп, кеменің бір бу барабанын тесіп жіберді. Соғыстың ең қасіретті оқиғасы деп есептелетін оқиғада, кеменің ішіне қайнаған бу толды, нәтижесінде кемеде болған 175 шамасындағы адамның 25-інен басқасының барлығы қаза тапты немесе жараланды. 46-Индиана полкі Конфедерацияның құрлықтағы қорғанысын жеңіп алды және позиция басып алынды. Жабдықтау миссиясы Кертистің орнына толық жете алмады және су деңгейінің төмендеуіне байланысты өзен бойымен кері шегінді. Содан кейін Кертистің әскері жабдықтау желісінен үзіліп, Арканзас штатының Хелена қаласына қарай жорық жасады. Шайқас алаңының бір бөлігі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне Сент-Чарльз шайқасы орны ретінде енгізілген.

Арканзастағы алғашқы қызметім

1860 жылы Авраам Линкольн АҚШ президенті болып сайланғаннан кейін, оңтүстік штаттарының бірнешеуі одақтан бөлінуді қарастырды. 1861 жылдың 18 ақпанында Арканзас штатында сепаратистер көпшілікті құрып, сепаратизм туралы дауыс беру үшін конвенция шақыру мақсатында штаттық сайлау өтті. Құлдық мәселесі аса маңызды деп есептелді. 4 наурызда (Линкольнның инаугурациясы өткен күні) конвенция жиналды, бірақ 21 наурызда ешқандай қорытындыға келмей таратылды. 1861 жылы Миссуридегі әскери қимылдардан кейін, Конфедерация армиясының генерал-майоры Эрл Ван Дорн 1862 жылдың наурыз айының басында Миссури штатының күзетші генерал-майоры Стерлинг Прайс және Конфедерацияның бригадир-генералы Бен МакКаллохтың басқаруындағы күштерден Батыс армиясын құрды. Ван Дорн әскерін генерал-майор Сэмюэл Р. Кертистің одақ әскеріне қарай солтүстікке жылжытты, бірақ 7 және 8 наурыздағы Пи-Ридж шайқасында жеңілді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Ван Дорн әскерін Миссисипи өзенінің шығыс жағына көшірді, бұл көшіру сәуір айының соңында аяқталды. Осы процесте Ван Дорн Арканзасты әскери күштерінен және жабдықтарынан айырды, соның салдарынан Конфедерацияның Транс-Миссисипи департаментін әлсіретті. Кертис шайқастан кейін Миссуриге қайтып келді, бірақ кейін оңтүстікке бет бұрмас бұрын әскерін шығысқа, Батыс жазықтарына көшті. Олар 29 сәуірде Арканзасқа қайта кіріп, Бейтсвиллге қарай жол тартты. 2 мамырда одақ әскері Бейтсвиллге жетті. Бригадир генерал Фредерик Стил басқаратын жеке колонна 4 мамырда Бейтсвиллдің жанында және Уайт өзенінің бойында орналасқан Джексонпортқа жетті. Кертис Стилдің әскерін өз құрамына қосып, Литтл-Рок қаласына қарай жылжуды бастады. Бұл жылжу Арканзас штатының Конфедерация үкіметін Хот-Спрингске көшуге мәжбүр етті, ал Кертистің әскері Бейтсвиллдің жанында Уайт өзенінен өтті. 19 мамырда одақтың шағын күші Little Red River өзенінде азық-түлік іздеуге өтті, бірақ Сирсидің жанында Конфедерацияның атты әскері шабуыл жасады; одақтың бірнеше сарбаздары, соның ішінде жараланғандар, берілуге тырысқанда өлтірілді. Кертиске ертесі күні оның жабдықталған желісінің үзілуге жақын екені хабарланды, ол жаңа жабдықталған желісіз одан әрі ілгерілеу мүмкін емес екенін шешті. 27 мамырда Little Red River өзенінен жасалған шағын шабуыл сәтті аяқталды, бірақ жабдықтардың жетіспеуі Кертисті Little Red және Уайт өзендерінен кері шегінуге мәжбүр етті, содан кейін ол 4 маусымда Сент-Луиске (Миссури штаты) одақтың жетекшілеріне күш-жігер алмаса, кері шегінуді жалғастыруға тура келетіні туралы хабарлама жіберді. Хабарлама генерал-майор Генри В. Галлекке жіберілді, ол содан кейін флаг-офицер Чарльз Х. Дэвиске Кертисті жабдықтап, Ақ өзеннен Джексонпортқа флотилия жіберуді бұйырды, өйткені Арканзастың сол аймағындағы жолдар құрлықпен жабдықтау үшін тым нашар болды. Галлек сонымен қатар АҚШ-тың соғыс министрі Эдвин М. Стентонмен байланысқа түсті, ол өз кезегінде Әскери-теңіз министрі Гидеон Уэллске хабарлады, ол Дэвиске телеграмма жіберіп, Кертисті құтқару үшін Ақ өзенге көтерілуге бұйырды. Дэвис 12 маусымда Уэллстің телеграммасын алып, дереу қозғалысқа дайындық жұмыстарын бастады. Ол "Рам флотилиясының" командирі полковник Чарльз Р. Элеттен "Рам" кемелерінің бір бөлігін Дэвистің Батыс флотилиясының кемелерімен бірге қызмет етуге жіберуді сұрады, бірақ Элет "Рам" флотилиясы мен Батыс флотилиясының кемелері бөлек басқарылатын жағдайда ғана келіседі, бірақ Дэвис бұдан бас тартты. Бір аптадан аз уақыт бұрын, 6 маусымда, Эллеттің әкесі Чарльз Эллет-младший және Дэвистің флотилиясы Мемфистің бірінші шайқасында Конфедерацияның теңіз күштерін жеңіп, Мемфис қаласын басып алды. Миссисипи өзеніндегі Конфедерацияның ең солтүстік бекінісі қазір Миссисипи штатының Виксбург қаласында орналасқан, өйткені жыл басында Колумбус (Кентукки штаты) және Он нөмірлі аралдағы позициялар алынды. Миссисипи су алабының жоғарғы бөлігінде Конфедерацияның бірнеше канонерлік қайықтары қалды, олар көбінесе жасырынып жүрді.

Килти ақ жолақты көтереді

13 маусымда Дэвис жасағы Мемфистен кетіп қалды. Оның құрамына "Мунд-Сити" және "Сент-Луис" темір кемелері, "Лексингтон" ағаш кемесі және "Спитфайр" буксирі кірді. Кемелерді Август Килти қолбасшысы басқарды. 14 маусымда "Ақ бұлт" пароходы Мемфиске келді; ол Кертиске жөнелтілетін жабдықты тасымалдау үшін арналған еді. Дэвис конфедерациялықтар Ақ суға батып кеткен ағаш салмен өзенді тосқауылға алғанын естіген, оны жою қажет болды. Өзен жағалауларын конфедерациялық әскерлер басып алады деп күтіп, полковник Грэм Фитч және оның 46-Индиана жаяу әскер полкі жаяу әскерге көмек көрсету үшін "Нью Национал" көлігімен жіберілді. Фичтің жасағында 1000-ға жуық адам болды. 15 маусым күні таңертең "Конестога" ағаш кемесі, "Нью Национал", "Ақ бұлт" және "Якоб Мусселман" пароходы Мемфистен шығып, Килтиге қосылу үшін бет алды. Ал "Спитфайр" тұтқынға алынған конфедерациялық пароходты өзен бойымен төменге сүйреп әкетіп, оның орнына "Спайтфул" буксирі келді. Екі топ 16 маусымда бірікті. Сол күні Килтидің кемелері Сент-Чарльзға жақындады. Кемелер қорғаныс шебіне жетті. Екі барлау тобы жіберілді: біреуі жағалауға, екіншісі "Спайтфулға". Олар екі конфедерациялық батареяны, сондай-ақ жаяу әскер мен теңіз күштерінің басқа да бөлімдерін анықтады, бірақ олардың нақты күшін анықтай алмады. Фитч пен Килти келесі күні таңертең шабуылға өтуге шешім қабылдады.

Конфедерация дайындықтары

Конфедерация генерал-майоры Томас К. Хиндман Арканзас штатындағы командир ретінде Ван Дорнның орнын басты. Ван Дорнның кетісінен қалған күштерді қайта құруға кіріскен Хиндман, әскери жағдай жариялады, партизандық соғыс жүргізуге рұқсат берді және әскердің негізін қалады. Кертистің экспедициясы қиындыққа тап болғаннан кейін, Хиндман Біріккен Штаттардың теңіз күштерінің Уайт немесе Арканзас өзендерімен жоғалатын күтіп отырды. Өзендерді тоқтату мүмкіндігін зерттеу үшін 3 маусымда барлау экспедициясын жіберді. Арканзас өзенінің су деңгейі төмендеген соң, Конфедерациялықтар Уайт өзеніне назар аударды. Сент-Чарльз маңындағы жер, жартасқа батарея орнатуға және өзенге кедергі қоюға қолайлы орын ретінде таңдалды. Капитан А. М. Уильямс пен 100 әскер батарея салу үшін жіберілді. Бүршіктер өзен төмен ағызылып, өзен төңірегіне кедергі ретінде айдалып, жартастарға батареялар салынды. Ал екі 3 дюймдік Parrott зеңбірегі Литтл-Роктан жіберіліп, шалғайырақ жерге орналастырылды. Пончартрейннің қарулары өзен иілімінің үстіндегі 75 фут (23 метр) биіктіктегі жартасқа орналастырылды. Олардың атыс алаңы өте жақсы болғанымен, ағаштар мен бұталармен жасырылған еді. Бу кемеге толып, көптеген теңізшілер күйіп жарақат алды. Құтқару пункттеріне жақын болмағандардың көпшілігі қаза тапты. Сондай-ақ, Ұлттық тарихи ескерткіштер тізімінде Сент-Чарльз шайқасының монументі бар, ол 1919 жылы орнатылған еске алу тақтасы. Оңтүстіктегі монументтер үшін ерекше жағдай ретінде, ол шайқастың екі тарапын да еске алады.