Кіріспе

Кинезин 13 туысы – кинезиндер деп аталатын моторлық ақуыздардың бір саласы. Көптеген кинезиндер АТФ гидролизінен туындаған энергияны пайдаланып, микротүтікше полимерлерімен бойлап өте жүріп, жасуша ішінде материалдарды немесе жүктемелерді тасымалдайды.

Құрылымы

Оларды үш типті құрылымдық компоненттерімен, соның ішінде жоғары сақталған құрылымдық домен, каталитикалық өзек және микротубульді байлау орындарымен оңай анықтауға болады. Кинезин-13 туысы, басқа кинезиндерден айырмашылығы, ішкі орналасқан моторлық доменге ие. Олар бастапқыда N-терминалды шар тәрізді домен мен C-терминалды сабақтың арасындағы полипептидтің ортасындағы каталитикалық өзегінің ерекше орналасуына байланысты KIF M деп аталды, бірақ олардың жан-жақты табиғаты оларды ерекше етеді. Кинезин-13 отбасының молекулалық механизмі, моторлық домендері молекуланың бір немесе екінші ұшында орналасқан кинезиндердің басқа кластарына қарағанда нашар түсінілген. Олар микротубульдің минус және плюс ұштарына қарай қозғала алады, ал көптеген моторлар бір бағытты болады. Осылайша, олар екі ұшынан да микротубульді каталитикалық түрде деполимерлей алады, бұл өте тиімді процесс. Кинезин-13 белсендірген микротубульдің деполимеризациясының нақты механизмі әлі толық анықталған жоқ, алайда, соңғы биохимиялық және құрылымдық зерттеулер зерттеушілерге модель құруға мүмкіндік беретін белгілі бір сыныптық ерекшеліктерді ашты.) Алдымен, ақуыз микротубульдің бүйір қабырғасына жанасады. Бұл тұрақты өзара әрекеттесу емес, себебі каталитикалық өзектің дөңгелек беті тік микротубуль протофиламентінің тегіс бетіне сәйкес келмейді. Молекуланың мойны мен жақын орналасқан протофиламент арасындағы кеңістіктік кедергі ақуыз бен микротубульдің толық байланысын шектейді және микротубуль бойымен бір өлшемді диффузияны жеңілдетеді. Осы кезде ақуыздың нуклеотид байланысу қалтасы ашық күйде қалады, сондықтан құрылым АТФ-ты гидролиздей алмайды. Мотор микротубульдің ұшына жеткенде, протофиламент өздігінен иіліп, мотордың тубулин суббірлігімен толық байланысқа түсуіне мүмкіндік береді. Көптеген MCAK молекулалары иілген аймаққа бірлесіп байланысады, бұл олардың микротубульді белсенді түрде қабықтан шешпей, керісінше, оның осы иілген конформацияны қабылдауын күтіп отырады деген теорияны қолдайды. Олар микротубульдің ұшына байланысу арқылы иілген конформацияны тұрақтандырады, содан кейін деполимеризацияны катализдейді.

Митоз кезінде функциялар

Митоздың негізгі функциясы – көшірме бауырлас хроматидтерді бөлу, және бұл А фазасы А кезінде іске асырылады, осы кезде бауырлас хроматидтерді қарама-қарсы шпиндель полюстеріне байланыстыратын "кинетохор микротубулалары (немесе кМТ)" деполимеризация арқылы қысқарады, хроматидтерге оларды полюстерге тартатын күш түсіреді. Drosophila-да бауырлас хроматидтер "кинезин 13 тәуелді пакман ағыны механизмі" арқылы қарама-қарсы шпиндель полюстеріне жылжытылады деген деректер бар. Онда кинетохорларға орналасқан KLP59c кинезин 13 изоформасы хроматидке қараған кМТ-ның ұшының деполимеризациясын жеңілдетеді (pacman), ал шпиндель полюстеріне орналасқан KLP10A екінші кинезин 13 изоформасы полюстерге қараған кМТ-ның қарсы ұшының деполимеризациясын жеңілдетеді (ағын).