Кіріспе
Голландиялық суретші Иоганн (Ян) Симонс ван дер Бек (1589 – 17 ақпан күні жерленген 1644) – голландиялық суретші, сонымен қатар Йоханнес Торренций деген атпен де белгілі. ("Torrentius" – ван дер Бек тегінің латынша эквиваленті, "ағынның" немесе "өзеннің" деген мағынаны білдіреді.) Ол натюрморт шебері ретінде танымал болғанына қарамастан, Торренцийдің аз ғана картинасы сақталған, себебі оның туындыларын атеистік және шайтандық сенімдерді ұстанады деп айыптағаннан кейін өртеп жіберуге бұйрық берілді. Азапталған суретші, Англияның Карл I-нің саяси ниетімен елден кетуге рұқсат алғанға дейін, дінге қарсылық танытқан қылмыскер ретінде түрмеге қамалған.
Johannes (Jan) Symonsz van der Beeck (1589 – buried 17 February 1644) was a Dutch painter also known by his alias Johannes Torrentius. ("Torrentius" is a Latin equivalent of the surname van der Beeck, meaning "of the brook" or "of the river".) Despite his reputation as a still life master, few of Torrentius's paintings survive, as his works were ordered to be burned after he was accused of being a Rosicrucian adherent of atheistic and Satanic beliefs. The tortured painter was thrown into prison as a convicted blasphemer until being permitted to leave the country as a political gesture for England's Charles I, an admirer of van der Beeck.
Өмір және мансап
Иоганн ван дер Бек Амстердамда дүниеге келді және сол жерде 1612 жылы үйленді. Оның әйелі Нельтген ван Камппен арақатынасы ақырында нашарлап, ажырасумен аяқталды. Ван дер Бек 1621 жылы бұрынғы әйеліне алимент төлемегені үшін қысқа мерзімге түрмеге қамалды. Оның бостандыққа ұмтылуы және Розенкрейцерлер орденіне мүше екендігі туралы айыптаулар оны 1627 жылы тұтқындауға және діни талаптарға бағынбаушылық, Құдайға қарсы сөйлеуші, еретик, атеист және сатанист ретінде азаптауға алып келді. 1628 жылғы 25 қаңтарда Гаагадағы бес белгілі адвокаттың шешімі оны "Құдайға құрметсіздік жасау және атеизмді жариялау, сонымен қатар қорқынышты және зиянды өмір салтын ұстану" үшін кінәлі деп тапты. Сотталған Торренцийдің ықпалы Голландиялық Шығыс Индия компаниясының саудагері Джеронимус Корнелицке тигеніне көптеген адамдар сенеді, ол 1629 жылы Голландиялық Шығыс Индия компаниясының 1628 жылғы кемесі "Батавияда" қанды бүлік ұйымдастырды. RKD мәліметтері бойынша Торренций 1627 жылы сотталған, бірақ Хубракен, Теодор Шревелиустің сөзін келтіре отырып, ол сотталып, азаптау тақтасына отырғызылып, содан кейін 20 жылға Тюхтхусқа (Хаарлем түрмесі) сотталғанын айтады. Ол 20 жылға бас бостандығынан айырылғанымен, Англия королі Карл I – суретшінің туындыларын бағалаған адам – араласып, екі жылдан кейін оның босатылуын қамтамасыз етті және Торренцийді сарай суретшісі ретінде жұмысқа алды. Ол Англияда 12 жыл тұрып, 1642 жылы Амстердамға қайтып келді.
Мұра
Брайльмен өлі табиғат картинасы поляк ақыны және эссеші Збигнев Гербертке Торренций туралы эссе жазуға және осы картинаға – "Брайльмен өлі табиғат" атау беруге шабыттандырды, бұл атау оның голланд суретшілігінің Алтын ғасырына арналған эсселер жинағына да берілді (Вроцлав, 1993). Мартен де Крон мен Жанна ван дер Хорст бірлесіп түскен "Жұмбақ шедевр: Торренцийдің ашылмаған құпиясы" (2016) деректі фильмінде Торренцийдің жалғыз сақталған "Брайльмен өлі табиғат" картинасы жан-жақты техникалық сараптамадан өтеді. Кристофер Браун, Уолтер Лидтке және Мартин Кемп сияқты бірқатар сарапшылар суретшінің өнері мен өмір жолы туралы пікір білдіреді. Фильмде Торренцийдің туындыларына жаңаша көзқарас ұсынатын техникалық зерттеулердің нәтижелері көрсетіледі.