Кіріспе
Вартбург – Теннесси штатындағы Морган округінде орналасқан қала, АҚШ. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 918 адамды құрайды. Бұл Морган округінің әкімшілік орталығы.
Тарих
1805 жылы чероки тайпасы үшінші Теллико шарты арқылы қазіргі Морган округі орналасқан жерді АҚШ-қа өткізді. Біраз уақыттан кейін аймаққа алғашқы қоныс аударушылар келді. Вартбургті 1840 жылдардың ортасында Георг Фридрих Гердинг (кейін ағылшын тілінде Джордж Фредерик деп аталды) құрды. Ол қазіргі Морган округінде үлкен жерлер сатып алып, Камберленд аймағында неміс колонияларын құру мақсатымен Шығыс Теннесси колонизациялық компаниясын ұйымдастырды. 1800 жылы Германияда дүниеге келген ол Нью-Йоркке көшкеннен кейін сәтті кәсіпкер атанды. Антверпен мен Нью-Йорк арасындағы алғашқы кеме тасымалын ұйымдастырғаны үшін Бельгия королі Леопольд I оны марапаттады. 1845-1847 жылдары Баден-Бадендегі АҚШ консулы қызметін атқарды. 300 000 акр жер сатып алып, швейцариялық, неміс және француз иммигранттары үшін Шығыс Теннесси жер колонизациялық компаниясын құрды. 1844 жылы Вартбургті құрып, қала алаңына, шіркеуге және зиратқа жер берді. 1884 жылы қайтыс болды. Өз елдеріндегі нашар экономикалық жағдайдан қашуға тырысқан неміс және швейцар иммигранттары Нью-Орлеаннан Миссисипи және Камберленд өзендері арқылы Нэшвиллге, содан кейін өгіздермен Камберленд платосына келді. Осы аймаққа алғашқы қоныс аударушылар 1845 жылы келді, ал иммигранттардың жаңа топтары 1855 жылға дейін келіп-кетіп отырды. Шығыс Теннесси колонизациялық компаниясының өкілі Фридрих Гюнтер жоспарлаған жаңа елді мекен Германиядағы Вартбург қамалының құрметіне аталды. «Қала неміс Вартбургының құрметіне аталған, онда Мартин Лютер Жаңа Ұйғырды және Ескі Ұйғырдың бір бөлігін неміс тіліне аударған». Алғашқы алты көшеге бастапқыда еуропалық қалалардың аттары берілді, бірақ бірнеше жыл ішінде олар Роза, Чирч, Мейденленд (кейін Мейден), Кингстон, Милл және Камберленд болып өзгертілді. Көшіп келгендердің көпшілігі қаланың сыртындағы фермаларда тұрғандықтан Вартбург баяу өсті. 1850 жылы қалада Гердингтің үйі мен дүкені, шіркеу және мектеп ғимараты, дәрігердің кабинеті және бірнеше шағын үйлер болды. Алғашқы тұрғындардың арасында Еуропада білім алған бірнеше маман болды, оларға архитектор Карл Роте, музыкант Густав Кнабе, суретші Джордж Дюри және дәрігерлер Рудольф Кнаффл мен Ф. А. Сиенкнехт кірді. Гердинг пен 1847 жылы отбасымен келген және 1500 акр жер сатып алған зейнеткер неміс офицері Фридрих Карл Георг Фрайхерр фон Форстнер (1800–1861) ең ірі жер иелері болды. Морган округі Азамат соғысы кезінде Одақ жақтасы болғанымен, Вартбург бөліну мәселесі бойынша қатысты дау-жанжалға толы болды. Қаланың негізін қалаушы Гердинг Конфедерацияны қолдады. Қаланың көрнекті лютеран пасторы Джон Уилкен Одақты қолдады. Ф. А. Сиенкнехт Одақты қолдады, бірақ оның екі ұлы Конфедерация үшін күресті. 1862 жылдың 2 қаңтарында полковник Дж. Уайт басқаратын Конфедерацияның атты әскері Вартбург маңында Одақтың ішкі күзет күштерімен қақтығысты. 1862 жылдың наурыз айының соңында Конфедерация генералы Кирби Смит Вартбург аймағындағы барлық конфедерациялық азаматтар қуылғанын хабарлады. 1863 жылдың маусым айында Одақ генералы Уильям П. Сандерс Вартбург арқылы өтіп, жақын маңдағы 104 конфедерациялық сарбазды тұтқынға алды. 1870 жылы Морган округі округ орталығын халқы бар болғаны 50 адамды құрайтын және экономикалық жағынан Вартбургтың көлеңкесінде қалған Монтгомери қаласынан көшіруге шешім қабылдады. 1871 жылы қарапайым ағаш конструкциядан тұратын жаңа сот ғимараты салынды. Қазіргі Ричардсон роман стиліндегі сот ғимараты 1904 жылы салынды. 20 ғасырдың басында Вартбург шамалы өсті, 1920 жылы оның халқы шамамен 500 адамды құрады. Бұл кезде қалада банк, мектеп, газет, төрт дүкен, киім дүкені, теміржол дүкені және бильярд залы болды. 1968 жылы Вартбург қала болып бірігуге дауыс берді және Рой Макнилді қала әкімі етіп сайлады.
The first six streets were initially named for European cities, but the names were changed within a few years to Rose, Church, Maidenland (now Maiden), Kingston, Mill, and Cumberland. As most immigrants lived on farms outside the town, Wartburg grew slowly. By 1850, the town consisted of Gerding's house and store, a church and school building, a doctor's office, and a few small houses. Early residents included a number of professionals trained in Europe, including architect Carl Rothe, musician Gustav Knabe, painter George Dury, and physicians Rudolf Knaffl and F. A. Sienknecht. Gerding and the retired German officer Friedrich Karl Georg Freiherr von Forstner (1800–1861), who arrived with his family in 1847 and bought 1,500 acres, were the largest landowners. While Morgan County was generally pro Union during the Civil War, Wartburg was bitterly divided over the secession issue. Gerding, the city's founder, supported the Confederacy. John Wilken, a prominent Lutheran pastor in the city, supported the Union. F. A. Sienknecht supported the Union, though two of his sons fought for the Confederacy. On January 2, 1862, a Confederate cavalry unit under Colonel J. W. White clashed with the Union Home Guard near Wartburg. In late March 1862, Confederate General Kirby Smith reported that all Confederate citizens had been expelled from the Wartburg area. In June 1863, Union General William P. Sanders marched through Wartburg and captured 104 Confederate soldiers in the vicinity. In 1870, Morgan County elected to move its county seat from the now defunct town of Montgomery, which had a population of just 50 residents and had been economically overshadowed by Wartburg. A new courthouse, consisting of a simple frame structure, was completed in 1871. The current Richardsonian Romanesque style courthouse was built in 1904. By the early 20th century, Wartburg had grown modestly, reporting a population of about 500 in 1920. At this time, the city included a bank, school, newspaper, four general stores, a clothing store, a hardware store, and a billiard hall. In 1968, Wartburg voted to incorporate, and elected Roy McNeal as its mayor.
География
Вартбург Камберленд тауларының қосалқы сілемдерінің бірі – Қараша баулы тауларының арасында, Камберленд жазығының шығыс жиегіне жақын орналасқан. Бёрд тауы Вартбургтің шығысындағы аймаққа басымдық етеді, қаланың шетінен басталып, 10 мильге (16 км) созылып, Frozen Head штатының паркіндегі 3142 фут (958 м) биіктіктегі шыңына жетеді. Эмори өзенінің бастауы Бёрд тауының маңында, таудың солтүстік беткейімен батысқа қарай ағып, Вартбургтің солтүстігінен өтеді, содан кейін оңтүстікке бұрылып, жазықтан төмен құйылып, Теннесси өзенінің Уоттс Бар су қоймасына құяды. Обед өзені Камберленд округінен шығысқа қарай әдемі шатқал арқылы ағып, Вартбургтің батысында Эмори өзеніне құяды. Вартбург АҚШ 27-жолының және Кентуккиге солтүстікке, Харриман мен Interstate 40-қа оңтүстікке байланыстыратын, сондай-ақ 62-жолының, Вартбургті шығыста Оук Риджге және батыста Морган округі мен Фентресс округінің ауылдық аймақтарына байланыстыратын торабында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3 шаршы километрді құрайды, оның барлығы құрлық.
2020 жылғы халық санағы
+Вартбургтің нәсілдік құрамы
Раса саны Проценті
Ақ (испан тілді емес) 748 88.21%
Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 12 1.42%
Жергілікті американдықтар 7 0.83%
Азиялықтар 10 1.18%
Басқа / Аралас 29 3.42%
Испандық немесе латиноамерикандықтар 42 4.95%
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 848 адам, 377 үй шаруашылығы және 218 отбасы тұрады.
As of the 2020 United States census, there were 848 people, 377 households, and 218 families residing in the city.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 890 адам, 363 үй шаруашылығы және 197 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 394 тұрғын үй бірлігі болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,19% ақ нәсілді, 0,67% афроамерикалық, 0,11% американдық индейлер, 0,22% азиялық, 0,11% басқа нәсілдерден және 1,69% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,46% құрады. 363 үй шаруашылығының 29,2% құрамында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 35,5% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 16,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 45,7% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 43,3% жеке адамдардан тұрды, ал 21,2% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,12 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,95 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 23,0%, 18-24 жас аралығындағылар – 7,3%, 25-44 жас аралығындағылар – 21,6%, 45-64 жас аралығындағылар – 20,4%, 65 жасқа толған немесе одан асқандар – 27,6%. Орташа жас 42 жас болды. Әр 100 әйелге 72,8 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 62,3 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 19 722 доллар, ал отбасының орташа табысы 37 917 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 32 708 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 143 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 12 252 доллар. Отбасылардың 24,5% және халықтың 29,8% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 39,1% және 65 жасқа толған немесе одан асқандардың 19,1% кірді.
Демалыс
Бүгінде Уортбург – Обед жабайы және көрікті өзенінің (Ұлттық саябақтар қызметі басқарады), Frozen Head мемлекеттік паркі және Лон Маунтин мемлекеттік орманның бас кеңсесі. Катоса жабайы табиғатты қорғау аймағы батысында, ал Биг Саут-Форк ұлттық өзені мен демалыс аймағы солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан.