Кіріспе

Американдық протестант шіркеуі

Швенкфельдер шіркеуі – 16 ғасырдағы Каспар Швенкфельд фон Оссигтің (1489–1561) протестанттық реформациясының ілімдеріне тамырланған шағын американдық христиан қауымы.

Тарих

Швенкфельдтің ілімдерін ұстанушылар 16 ғасырдан бері болғанымен, Швенкфельд шіркеуі 20 ғасырға дейін құрылмады, себебі Швенкфельд сыртқы түспен салыстырғанда ішкі руханиятқа баса мән берді. Ол сондай-ақ барлық сенушілердің бірлігі мен бір шіркеу үшін күш салды. Алғашқыда олар өздерін Швенкфельдтің 1541 жылғы «Мәсіхтің даңқы туралы үлкен жариялануы» кітабынан кейін «Мәсіх даңқының жариялаушылары» деп атады, бірақ кейіннен Швенкфельдерлер деп танылды. Бұл христиандар Еуропадағы үкіметтер мен мемлекеттік шіркеулер тарапынан құлдық, түрме және айыппұл сияқты қуғын-сүргінге ұшырады. Олардың көпшілігі Оңтүстік Германияда және Төменгі Силезияда тұрды. 18 ғасырдың басында қалған Швенкфельдерлер Богемияның бір бөлігі болған Силезия герцогтығындағы Харперсдорф маңында өмір сүрді. 1719–1725 жылдары қуғын-сүргін күшейген кезде, 1726 жылы Николаус Людвиг фон Зинзендорф оларды Саксонияда баспанаға алды. 1733 жылы Саксонияның сайлаушысы қайтыс болғанда, иезуиттер жаңа билеушіге Швенкфельдерлерді Харперсдорфқа қайтаруды өтінді. Олардың бостандығы қауіпте болғандықтан, Жаңа әлемге қарауға шешім қабылдады; 1742 жылы Пруссия королі Фридрих II оларға Силезияда төзімділік көрсетті. Швенкфельдер шіркеуінің көшпенді мүшелері Америкаға шафран әкелді. Швенкфельдерлер Еуропада шафран өсірген болуы мүмкін; кем дегенде бір мүшесі дәмдеуішпен сауда жасағаны туралы жазбалар бар. 1731 жылы бір топ Пенсильвания штатының Филадельфия қаласына келді, ал бірнеше көші-қон 1737 жылға дейін жалғасты. Ең ірі топ, 180 Швенкфельдер 1734 жылы келді. 1782 жылы Швенкфельдерлер қоғамы құрылды, ал 1909 жылы Швенкфельдер шіркеуі тіркелді. Содан бері Швенкфельдерлер негізінен Пенсильванияда қалды, бірақ кейінірек олардың шағын тобы Канаданың Онтарио провинциясындағы Уотерлоо округіне көшті. Швенкфельдер шіркеуі кішкентай болып қала берді. 2024 жылғы мәліметтер бойынша Пенсильванияның оңтүстік-шығысында төрт қауым бар. Бұл қауымдардың барлығы Филадельфиядан 50 миль радиуста орналасқан: екеуі қаланың өзінде, ал біреуі Шығыс Норритон, Палм және Ворчестерде. Швенкфельдер шіркеуі жыл сайынғы Көктемгі Бас конференцияда жиналады. Кейде күзде де конференциялар өткізіледі. Швенкфельдтік қуғын-сүргіннен зардап шеккендердің ұрпақтары қоғамы – туысқандық әулеттік қоғам.

Сипаттамалары

Шіркеу христиан теологиясының бастауы – Киелі кітап деп үйретеді. Швенкфельд өзінің теологиясын Ескі және Жаңа өсиеттерден алған, ол Елшілердің Иман Жарғысымен, Никейлік Иман Жарғысымен және Халкидондық Мойындауымен үйлеседі. Сондай-ақ, шіркеу шіркеу әкелерінің, әсіресе Шығыс шіркеуінен және Августиннен алынған даналығын мойындайды. Швенкфельд Киелі Рухтың ішкі жұмысына, нанымға келгенге дейінгі өзгеріске (ол оны қайта туу деп атады) және жаңа адамға ерекше мән берді. Шіркеу сондай-ақ, Иеміздің кешкі асы – Мәсіхтің денесі мен қанын бейнелейтін, ашық қатысу арқылы жүзеге асырылатын рухани қатысу деп есептейді. Ересектердің шомылуымен қатар, нәрестелердің шомылуы және нәрестелерді киеліге беру рәсімдері әрбір шіркеуде жүзеге асырылады. Ересек мүшелер басқа шіркеулер мен конфессиялардан мүшелік ауыстыру арқылы шіркеуге қабылданады. Олардың шіркеу дәстүрі – қауымдық және экуменикалық бағытталған. Швенкфельдер шіркеулері мемлекеттік қызмет, қарулы күрес сияқты мәселелерде жеке адамның құқығын мойындайды. Жеке, тәуелсіз қауымдар өздігінен реттелетін іріктеу процесі арқылы пасторларды таңдайды. Швенкфельдерлік дін қызметкерлерін тағайындау, лицензиялау және уәкілеттендіруді Швенкфельдерлік Пасторлар кеңесі және Швенкфельдерлік шіркеудің Атқару кеңесі реттейді. Швенкфельд теологиясы бүгінгі таңда реформациялық теологияның шеңберінде қарастырылады. Әрбір қауым теология және тәжірибе тұрғысынан тәуелсіздігін сақтайды. Швенкфельд теологиясының ең жақсы бейнесін беретін христиан шіркеуінің тарихи сенімдері, соның ішінде Елшілердің Иман Жарғысы және басқа да Киелі кітаптарға негізделген ұстанымдар қала береді.

Швенкфельдті қуғын-сүргіннің ұрпақтарының қоғамы

Швенкфельдті қуғыннан шыққандар ұрпақтары қоғамы – 1731 және 1737 жылдар аралығында Пенннің жағалауына келген Швенкфельдтер шіркеуінің 209 мүшесінің ұрпақтарына арналған тектік қоғам. Ол 1921 жылы Уильям Вагенер Портер құрған және бастапқыда 125 адамнан тұрды. Жариялымдарына «Exile Herald» (1924–1954) және «Der Bericht» (ағылшын тілінде) кіреді.