Кіріспе

Тирольдік анабаптистердің жетекшісі және хуттерлердің негізін қалаушы Якоб Гуттер (Jacob Hutter, Huter немесе Hueter деп те жазылады; шамамен 1500 – 25 ақпан 1536) – Тирольдік анабаптистердің жетекшісі және хуттерлердің негізін қалаушы.

Өмірбаян

Хуттер Тироль графтығының (қазіргі Оңтүстік Тироль, Италия) Пустер аңғарындағы Сент-Лоренценге жақын Моос деген шағын елді мекенде дүниеге келген. Ол жақын маңдағы Прагста шляпа жасауды үйреніп, саяхатшы шебер болды. Кейіннен ол Каринтияның Шпиттал қаласына қоныстанды. Ол алғаш рет Клагенфуртта анабаптистермен кездесіп, көп ұзамай олардың сеніміне келді. Ол Пустер аңғарында уағыз айтып, бірнеше шағын қауымдастықтар құрды. 1529 жылдың басында Тирольдегі Габсбург билігі осы әрекеттер туралы білген соң, анабаптистерді қуғынға түсірді. 1527 жылы Габсбург әміршісі Фердинанд I Аустриядағы азғырғыш ілімдер мен еретикалық секталар "мүлде төзбейтін" болады деп жариялаған еді. Сондықтан Хуттер және бірнеше адам Моравияны зерттеуге кетті, себебі онда қуғын-сүргін бұл жақтан гөрі жеңілдеу екенін естіген. Олар Ауспицке барды, онда жағдай шынымен де көмкергіш екенін анықтады және Тироль анабаптистері көшіп кетуге шешім қабылдады. Моравияға шағын топтар көшіп келгенде, Хуттер алдымен Тирольде қалды, сонда қалғандарына рухани қызмет көрсетті. Ол билік өкілдерінен қашып құтылды, себебі тұтқындалған анабаптистер оның қайда екенін тіпті қатты азаптауға қарамастан ешкімге айтпады. Хуттер 1533 жылы Моравияға келді, дәл сол кезде Тирольде анабаптистерге қарсы қуғын-сүргін ең қатты шаруаға жеткен еді. Пфальц, Швабия және Силезиядан да көптеген анабаптистер Моравияға келді. Хуттер жергілікті анабаптистер қауымдастықтарын біріктіріп, Моравияда анабаптизмнің гүлденуіне жағдай жасады. Хуттердің басшылығымен бірнеше қауымдастықтар анабаптистердің зорлық-зомбылықты жобау және ересектерді шомылдыру сияқты сенімдеріне қоса, ерте христиандық дәстүрді қабылдады, яғни мүлікті ортақ пайдалануды енгізді. Алайда 1535 жылы Моравия Ландтагы анабаптистердің барлығын Моравиядан қуғынға түсірді, ал олар айналасындағы елдерге тарап кетті. Хуттер Тирольге оралды, онда ол әйелімен бірге 1535 жылдың 30 қарашасында Клаузенде тұтқындалып, Бранзоль (Бронзоло) бекінісіне жеткізілді. 9 желтоқсанда Хуттер Тироль астанасы Инсбрукке депортацияланды, онда оны тергеп, сенімінен бас тартуға мәжбүрледі. Ол тіпті қатты азаптауға қарамастан, сенімінен айнымады және басқа анабаптистердің есімдерін жасырды. Хуттерге 1536 жылдың 25 ақпанында Инсбрук қаласында Алтын шатырдың алдында өлім жазасы беріліп, отпен өртеді. Хуттердің жылнамасына сәйкес, Тирольде барлығы 360 анабаптист өлімге кесілді. Оның сөздері қатты қуғын-сүргін кезінде жазылған сегіз хатта сақталған.

Еске алу

Инсбрук қаласында Гуттерді "Алтын шатыр" ғимаратындағы тақта еске салады. 2006–2007 жылдары протестант және католик шіркеулерінің, Pax Christi бейбітшілік қозғалысының және Тирольдегі евангелистік шіркеулер қауымдастығының өкілдерінен құралған жұмыс тобы гуттерлермен келісуге ұмтылды. 2007 жылдың 25 ақпанында бұл топ гуттерлерді ұсыну үшін шақырылған үш жұппен бірге "Алтын шатырда" естелік шарасын және Инсбруктың ескі қалалық әкімдігінде бірлескен дұға өткізді.