Кіріспе

Неміс туған дін қызметкері және миссионер (1711–1787)

Генри Мелхиор Мюленберг (туған Генрих Мелхиор Мюленберг; 6 қыркүйек 1711 – 7 қазан 1787) – неміс туған лютеран дін қызметкері және миссионер. Эйнбек қаласында туған Мюленберг, колониядағы лютерандардың миссионерлік жұмысқа қажеттілігіне жауап ретінде Пенсильвания провинциясына көшіп келді. Мюленберг Солтүстік Америкадағы алғашқы лютерандық шіркеу ұйымының негізін қалауда маңызды рөл атқарды және ол АҚШ-тағы лютеран шіркеуінің патриархы деп есептеледі. Мюленберг пен оның әйелі Анна Марияның көп балалы отбасы болды, олар және олардың ұрпақтары пасторлар, әскери шенеуніктер және саясаткерлер ретінде Солтүстік Америкадағы отарлық өмірге зор әсер етті. Олар мен Анна Марияның ұрпақтары Пенсильвания және ұлттық саяси өмірде белсенділіктерін жалғастырды.

Ерте өмір және білім

Мюленберг 1711 жылдың 6 қыркүйегінде Германияның Ганновер сайлау округіндегі Эйнбек қаласында Николаус Мелхиор Мюленберг пен Анна Мария Клейншмидтің отбасында дүниеге келді. Ол Геттинген университетінде дінтануды оқыды. Студент кезінде Мюленберг, Халледегі Франке қорында жұмыс істеген, Эйнбектен келген студенттер арқылы пиетизм қозғалысының ықпалына түсті, ол пиетизмнің маңызды орталығы болды. Мюленберг тағы екі адаммен Геттингенде қайырымдылық мектебін ашты, ол кейіннен жетімдер үйіне айналды.

Мансап

1738 жылдың көктемінде оқуын аяқтағаннан кейін Муленберг Франке қорының тарихи жетімдер үйінде оқытушы болып жұмыс істеді. Оның директоры, теолог Готтильф Август Франке, Қордың негізін қалаушы Август Герман Франкенің ұлы және ізбасары, сондай-ақ Галле университетінің профессоры болды. Муленберг 1739 жылы Лейпцигте дін қызметкері болып тағайындалды және 1739 жылдан 1741 жылға дейін Гросшеннерсдорфтағы жетімдер үйінің көмекшісі және директоры қызметін атқарды. 1741 жылы Готтильф Август Франке Муленбергті Пенсильваниядағы неміс тілді лютерандардың шақыруын қабылдауға ынталандырды. Осыған байланысты, 1742 жылы Муленберг Атлант мұхиты арқылы эмиграция жасап, Солтүстік Америкада лютерандық шіркеуді мекеме ретінде құрды.

Пенсильвания мен Нью-Джерсидегі лютеран шіркеуі

Пенсильваниядағы лютеран шіркеулері көбінесе миссионерлермен құрылған. Николаус Зинзендорф моравиялық шіркеуге көптеген жандарды өткізгеннен кейін, лютерандар неміс шіркеулерінен білімі бар дін қызметкерлерін сұрады. 1742 жылы Мюленберг 1732 жылғы Пенсильвания лютерандарының өтінішіне жауап ретінде Филадельфияға көшіп келді. Ол қазіргі Пенсильвания штатындағы Траппедегі Август лютеран шіркеуіне жетекші болды. Ол сондай-ақ Мэрилендтен Нью-Йоркқа дейінгі басқа да қауымдарға басшылық етті, онда ол нашар білімді пасторларды бақылауға алып, аймақтың қоныс аударушылары арасында жаңа қауымдар құрды. Оның үлкен ұлы Питер Габриэль Мюленберг де онда пастор болып қызмет етті және Континенттік армияда генерал-майор болды. Денсаулығының нашарлауы оны шектеулі қызметке және зейнетке шығуға мәжбүр етті. 1787 жылдың 7 қазанында Мюленберг Пенсильвания штатының Траппе қаласында 76 жасында қайтыс болды. Ол Август лютеран шіркеуінің арт жағында, әйелі Анна Мария және ұлы Питермен бірге жерленген. Өтініші бойынша, ол жақсы досы, демеушісі және Август шіркеуінің негізін қалаушыларының бірі Фредерик Людвиг Марстелердің қабірінің жанына жерленді.

Мұра

1745 жылы Пенсильванияға келгеннен кейін көп ұзамай Муленберг колониялық көшбасшы Конрад Вайзердің қызы Анна Мария Вайзерге үйленді. Олардың он бір баласы болды және Мюлленбергтер отбасы династиясын құрды, оның ұрпақтары АҚШ әскери қызметі, саясат, ғылым және дін салаларында белсенділік танытты. Оның үш ұлы дін қызметкері болып кірді және басқа да салаларда көзге түсті, төртіншісі Питер ғалым және академик болды, Континенттік армияда генерал-майор болды, кейін АҚШ Конгресіне сайланды; Фредерик АҚШ Конгресіндегі алғашқы спикер болды, ол сайланғаннан кейін осы лауазымға ие болды; Генри кіші Олдвиктегі Сион лютеран шіркеуінің пасторы болды, Нью-Джерси штаты; ал Генри Эрнст ерте ғылыммен айналысқан және Франклин колледжінің алғашқы президенті болды, қазір ол Франклин және Маршалл колледжі деп аталады. Оның қызы Елизавета болашақ генерал Фрэнсис Суэйнге тұрмысқа шықты. Мария Саломе ("Салли") болашақ АҚШ конгрессмені Маттиас Ричардсқа үйленді. Ева Эммануэль Шульцке үйленді, ал олардың ұлы Джон Эндрю Шульц Пенсильвания штатының губернаторы болып сайланды.

Мұра мен құрмет

Генри Мелхиор Мюлленберг 7 қазанда Киелілер күнтізбесінде, құлшылық кітаптарында және «Лютерандық ғибадат кітабы», «Лютерандық құлшылық», «Евангелистік лютерандық құлшылық», «Лютерандық қызмет кітабы» сияқты кітаптарда, сондай-ақ АҚШ және Канададағы көптеген лютерандық қауымдар қолданатын қосымша экуменикалық ортақ литургиялар мен лекционарийлерде еске алынады. Пенсильвания штатының Аллентаун қаласындағы Мюлленберг колледжі оның құрметіне аталған. Американдық суретші Стэнли Ванласс салған «Көрнеу адамы» деп аталатын «Мюлленберг монументі» Мюлленберг колледжінің кампусында орналасқан. Аллентаундағы колледждің жанында орналасқан Мюлленберг көлі де оның құрметіне аталған. Генри Мелхиор Мюлленбергтің үйі 2000 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігінің Ұлттық парк қызметі сақтайтын Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Солтүстік-батыс Филадельфиядағы 2900 Куинз-Лейн мекенжайындағы Мюлленберг ғимараты – қызыл кірпіш, ақ ағаш және әк таспен әрленген, грузин және федералды сәулет стиліндегі ерекше U пішіндес екі қабатты құрылыс. Бұл ғимарат Америкадағы Біріккен лютеран шіркеуінің (ULCA) «Муленберг баспасының» және оның ізбасары, Америкадағы лютеран шіркеуінің (LCA) «Фортест баспасының» бас кеңсесі болды. Сондай-ақ, онда ULCA және LCA-ның екі айлық журналы «The Lutheran» редакторы орналасқан.

Басқа дереккөздер

Манн, Уильям Дж. Генри Мелхиор Мюлленбергтің өмірі мен дәуірі, Филадельфия: Г. В. Фредерик. 1888 ж.
Вольф, Эдмунд Джейкоб. Америкадағы лютерандар: күрес, прогресс, ықпал және керемет өсу тарихы, Нью-Йорк: Дж. А. Хилл. 1889 ж.
Фрик, Уильям К. Генри Мелхиор Мюленберг, Америкадағы лютеран шіркеуінің патриархы, Лютерандық баспа қоғамы, 1902 ж.
Герман Велленрейтер / Томас Мюллер Бахлке / А. Грегг Робер: Генрих Мюленбергтің XVIII ғасырдағы трансатлантикалық әлемі. Баспагер: Отто Харрассовиц (2013 жылғы 9 қаңтар).