Кіріспе
Адамдағы I типті цитокин рецепторы және кодтаушы гені. Пролактин рецепторы (PRLR) – адамда 5p13-14 хромосомасындағы PRLR генімен кодталған I типті цитокин рецепторы. Ол пролактинге (PRL) арналған рецептор. PRLR өсу гормонымен (GH) және адам плаценталық лактогенімен (hPL) де байланысып, белсендірілуі мүмкін. PRLR сүт бездерінде, гипофизде және басқа тіндерде экспрессияланады. Ол жүктілік кезінде сүт бездерінің лобулоальвеолярлық дамуында және емізуде маңызды рөл атқарады.
The prolactin receptor (PRLR) is a type I cytokine receptor encoded in humans by the PRLR gene on chromosome 5p13 14. It is the receptor for prolactin (PRL). The PRLR can also bind to and be activated by growth hormone (GH) and human placental lactogen (hPL). The PRLR is expressed in the mammary glands, pituitary gland, and other tissues. It plays an important role in lobuloalveolar development of the mammary glands during pregnancy and in lactation.
Құрылымы
Пролактин рецепторы (PRLR) – цитокин рецепторлары суперотбасының мембранаға байланысқан ақуызы. Адамдарда ол 11 экзонды қамтитын жалғыз генмен кодталады және 5-хромосомада орналасқан. PRLR экспрессиясы бірнеше тіндерде кездеседі, мысалы, жыныс бездерінде, сүт бездерінде, жатырда, жүректе, бауырда, бүйректе, мида, иммундық жасушаларда, сондай-ақ бүйрек үсті бездері мен гипофизде. Әртүрлі тіндерде бірнеше PRLR изоформалары сипатталған. Олардың ұзындығы мен цитоплазмалық домен құрамы әртүрлі, бірақ PRLR-мен байланысатын аймақтар болып табылатын бірдей жасушадан тыс домендері бар. PRLR-дің әртүрлілігі PRLR промотор аймағының әртүрлі жерлерінде транскрипцияның басталуының нәтижесі. Сонымен қатар, трансляциядан кейінгі модификациялар, мысалы, альтернативті сплайсинг, пролактиннің организмдегі әртүрлі әрекеттерін қамтамасыз ететін әртүрлі изоформалардың пайда болуына себеп болады.
Функция
PRLR ақуызы лактациядағы рөліне сәйкес сүт бездерінің жасушаларында кездеседі, бірақ майлы тіндердегі, панкреатикалық арал жасушаларының көбеюіндегі және иммундық жауаптардағы экспрессиясы арқасында оның әртүрлі және жаңадан ашылатын рөлдері де зейінге іліккен. PRLR жүктілік кезінде сүт бездерінің лобулоальвеолалық құрылымдарының жетілуі үшін қажетті екені дәлелденді, себебі PRLR жоқ мысықтарда осы құрылымдардың дамуында айқын кемшіліктер байқалады. PRLR сигналдық жолдарының бұзылуы ісік пайда болуымен және сүт безі қатерлі ісігінің дамуымен байланысты.
Қарсылас жандар
Дель1–9 G129R hPRL сияқты пролактин рецепторларының антагонисттері әзірленді. Допамин агонисттері қазіргі уақытта гиперпролактинемияны емдеуде қолданылатын ең көп таралған әдістер болып табылады. Дегенмен, допамин агонисттері гипофизден пролактин өндірісін тек теріс реттейтіндіктен, кейбір зерттеулер дофаминге төзімді жергілікті гиперпролактинемияны емдеу үшін пролактин рецепторларының антагонисттерін жасауға бағытталды. Δ1–9 G129R hPRL зерттелген пролактин рецепторларының антагонисттерінің бірі. Δ1–9 G129R hPRL – пролактиннің мутацияланған (белсенділігі жойылған) түрі, ол пролактинмен пролактин рецепторларымен байланысу үшін бәсекелесіп, осылайша пролактиннің пролактин рецепторларына тигізетін әсерін тежейді. LFA102 in vitro және in vivo (ешкі) зерттеулерде пролактин рецепторларының сигнализациясын жеткілікті түрде төмендететіні дәлелденгенімен, I фазалық клиникалық сынақтар көрсеткендей, LFA102 ісік өсуін (сүт және простата қатерлі ісігі) шектеуде тиімділігі төмен болуы мүмкін.
Пролактин рецепторларының бұзылуы
PRLR дисфункциясы сүт безі қатерлі ісігінің қатерлі жасушаларының көбеюін күшейтетіні анықталды. Пролактин рецепторларының сигналдануындағы ақаулар ісіктің белсенділігін басудың орнына тудыруы мүмкін. Сигналдық басқаруды түрлі гендер қадағалайды, ал PRLR гені метастаздық біріншілік сүт безі қатерлі ісігі жасушаларының тіндерінде табылған. Гендегі бұзылу химиотерапияға төзімділіктің қалыптасуына себеп болуы мүмкін және мутацияланған ДНК-сы бар жасушалардың апоптозын реттеу қабілетін жоғалтуы мүмкін. Бұл сигналдау ақаулығы жасушалардың дифференциациялануын ілгерілетуге қабілетсіз және қатерлі жасушалардың тірі қалуын қолдайды. Сүт безі қатерлі ісігінде сүт эпителий жасушаларының тірі қалуы қатерлі жасушаларға ұқсас, олардың жоғары пролиферативтік белсенділігімен ерекшеленеді.