Кіріспе

Белтон – АҚШ-тың Техас штатындағы қала. Белтон Белл округінің орталығы болып табылады және Киллин-Темпл қалалық аймағындағы бесінші ірі қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Белтонның халқы 23 054 адамды, ал аймақтың халқы 450 051 адамды құрады.

Тарих

Белтон және Белл округі кем дегенде 6000 жылдан бері адамдар қоныстанған жер болды. Ерте тұрғындарының іздері, оның ішінде кемпингтер, асүй қалдықтары және қабірлер, Стиллхаус-Холлоу көлі және Белтон көлі аудандарында табылған. Ең ерте танылған тұрғындары – тонкава тайпасы, олар дәстүрлі түрде бизонды жаяу ере жеген. Белтон липан апачи, вако, надако, киова және команч тайпаларының да мекені болды. 1840 жылдары көптеген тайпалар қоныс аударулардың салдарынан ығыстырылды, бірақ команчтармен шайқастар 1870 жылдардың басына дейін жалғасты. Белтон алғаш рет 1850 жылы қоныстанды және жақын орналасқан Нолан бұлақтарының атымен Ноланвилл деп аталды, бұл бұлақтар Техас саяхатшысы Филип Ноланның құрметіне аталған. 1851 жылы, қала жаңа құрылған Белл округінің орталығы болғаннан кейін, атын Белл деп өзгертті. Белл округі сол кездегі Техас губернаторы Питер Хансборо Беллдің есімімен аталған. 1860 жылы халық саны 300 адамды құрады, бұл округтегі ең ірі көрсеткіш еді. Азамат соғысына дейін Белтонда одақтастарға қарсы көзқарас білдіргендер көп болды. "The Independent" атты вигтік партияның және бөлінуге қарсы газеті жарық көрді, ал қала Техастың бөлінуіне күшті қарсылық білдірген Сэм Хьюстонға губернатор болып сайлауда басым дауыс берді. Дегенмен, 1861 жылы Белл округі бөлінуді қолдады және көптеген тұрғындары Конфедерация армиясында күресті. Азамат соғысынан кейін Белтонда жағдай тұрақсыз болды. 1866 жылы бірнеше одақтасқа көзқарасы жақын адамдар линчеленді, ал қаладағы федералды судьяны қорғау үшін федералды әскерлер шақырылды. Қайта құру кезеңінен кейін, Чишолм жолының маңызды торабына жақын орналасқан қала, аймақтың дамып келе жатқан бизнес орталығына айналды. 1868 жылы Белтонның сектанттық емес жексенбілік мектебінің белгілі бір тұлғасы Марта МакВиртер 19 ғасырда Техастағы жалғыз әйелдер коммунасы – Әйелдер Одағын құрды. Коммуна бірнеше бизнес жобаларын іске қосты, оның ішінде табысты қонақ үй де болды. 1899 жылы топ мүлкін сатып, Мэрилендке көшіп кетті. Қала 1880 жылдары сот ғимаратының, Бейлор әйелдер колледжінің ғимараттарының салынуымен және "теміржол соғысы" кезінде қарқынды өсімді бастан өткерді. 1881 жылы Белтонды шығанақ, Колорадо және Санта-Фе теміржолы айналып өтті, бұл теміржол Темпл қаласын, 8 шақырым шығысқа қарай, жергілікті торап және деполық қала ретінде құрды. 1904 жылы қалада 3700 адам тұрды. Қала дами бастады және 1928 жылы халық саны 6500 адамға жетті. Алайда, қала Ұлы депрессиядан зардап шекті және үш жылдан кейін, 1931 жылы, халық саны 3779 адамға дейін төмендеді. Қала Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қалпына келе бастады, өйткені 1942 жылы жақын маңда Форт-Худ ашылды, онда танкке қарсы тактикалық және атыс орталығы орналасқан. 200 000 акрдан астам жерді және 90 000-ға жуық әскерді қамтитын бұл орталық аймаққа үлкен халық және экономикалық белсенділік әкелді. 1950 жылы қаланың халқы 6246 адамға дейін өсті, ал 1990 жылы 12476 адамға жетті.

География

Белтон Остин қаласының солтүстігінде 60 миль (97 км), Даллас қаласының оңтүстігінде 137 миль (220 км) және Хьюстон қаласының батысында 184 миль (296 км) қашықтықта орналасқан. Ол Белл округінің шамамен орталық тұсында (31.058904, –97.463382) координаталарында жатыр. Белтон – тегіс жер және құнарлы топырақпен сипатталатын Блэкленд жазығы мен көптеген бұлақтары, төбелері және тік жарлары бар Эдвардс үстіртінің кездесетін жері. Оның теңіз деңгейінен биіктігі шамамен 509 фут (155 м). Қаланың солтүстік-шығыс жағы Леон өзенімен шектеседі, оның ар жағында Темпл қаласы орналасқан. Леон өзенінің саласы – Нолан сағасы Белтон қаласының ортасынан ағып өтеді. Белтон көлі қаланың оңтүстік-шығысында, ал Стиллхаус Холлоу көлі – солтүстік-шығысында орналасқан, екеуі де қала шекарасына тікелей жанасады. Қала шекарасы Interstate 35 тас жолы бойымен оңтүстікке қарай Лампасас өзені арқылы Саладо қаласына дейін созылады және Леон өзені бойында Темпл қаласының шекарасына жақын орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 54,5 км², оның ішінде құрлықтың ауданы және судың үлесі 5,08% құрайды.

Климат

Белтонның Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ылғалды субтропиктік климаты бар. Бұл климатқа ыстық әрі ылғалды жаз, қысқа және жұмсақ қыс, сондай-ақ жағымды жылы көктем мен күз маусымдары тән. Белтон қаласындағы жылдық жауын-шашын мөлшері орташа және ол жыл бойына біркелкі таралады. Белтон қаласындағы жылдық орташа температура – . Ең жылы ай – тамыз, орташа температурасы – . Ең суық ай – қаңтар, орташа температурасы – .

Белтон қаласында қар сирек жауады, ал жер бетіне жиналуы одан да сирек. Орташа қар қалыңдығы 0,1 дюйм (0 см) құрайды. Ең көп қар жауатын ай – қаңтар, 0,1 дюйм (0,3 см) қар жауады. Дегенмен, 2021 жылдың ақпан айында Белтонға көптеген үйлерге әсер еткен қарлы боран келді, нәтижесінде көптеген адамдар бір аптаға дейін электр қуаты мен жылусыз қалды. Қар қалың болды, ал мұз одан да қалыңдап, жолдарды жауып, көлік жүргізуді өте қауіпті етті. Ауа райының күрт нашарлауы мүмкін және орын алуы да мүмкін, әсіресе көктемде суперселл найзағайлары кезінде, бірақ ол торнадо аллеясының дәстүрлі шектеріне кірмейді.

Жоғары білім

Белтон қаласы Мэри Хардин-Бейлор университетінің орналасқан жері. 1845 жылы құрылған бұл университет Техас баптистерінің жалпы конвенциясына қарайтын жеке христиан университеті. Бакалавр, магистр және доктор дәрежелері бойынша білім беретін университетке 3898 студент оқуға қабылданады.

Саябақтар мен демалыс

Қала 13 қалалық саябақты күтіп ұстайды. Олардың ішіндегі ең ірілері – Леон өзенінің жағасында орналасқан Мұра саябағы. Нолан ағысы бойымен серпіліп жатқан, 35-ші тас жолдан бастап Мэри Хардин Бейлор университетіне дейін созылатын жаяу жолы бар Етти Полк саябағы, сондай-ақ Белтон көлінің бөгетінің төмен жағындағы Леон өзені бойында жаяу серуендеуге арналған жолдары бар Миллер Спрингс табиғат орталығы. Белтон демалыс үшін екі ірі көлге ие: Леон өзеніндегі Белтон көлі және Лампасас өзеніндегі Стиллхаус Холлоу көлі. Белтон көлінде АҚШ Армиясының Инженерлік корпусының меншігінде және күтуіндегі 11 қоғамдық саябақ бар. Стиллхаус көлінде көлге тікелей қол жеткізетін төрт саябақ бар. Бұл саябақтарда қайық тұрақтары, демалыс алаңдары, жаяу және велосипед жолдары, кемпингтер, қоғамдық әжетханалар, мариналар және құмды жүзу жағажайлары сияқты көптеген ыңғайлы жағдайлар қарастырылған. Сонымен қатар, Summer Fun су паркі де бар, онда сырғанақтар, жалқау өзен және басқа да көңілді ойын-сауықтар ұсынылады. Тағамдар Summer Fun паркінің ішінде де, сыртындағы ғимараттан да сатып алуға болады, онда түрлі дәмді тағамдар ұсынылады.