Семантикалық MediaWiki: Құрылымдық деректерді жасау, басқару және бөлісу құралы
Semantic MediaWiki
Semantic MediaWiki: MediaWiki үшін құрылымдық деректерді жасау, басқару және бөлісуге арналған бағдарлама. RDF, CSV форматтарында экспорттау мүмкіндігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
MediaWiki-де құрылымдалған деректерді жасау, басқару және бөлісуге арналған бағдарламалық құрал – Семантикалық MediaWiki (SMW). Бұл MediaWiki-ге қосымша, ол вики беттерінде семантикалық деректерді белгілеуге мүмкіндік береді, осылайша қосымшаны қолданатын викиді семантикалық викиге айналдырады. Кодталған деректерді семантикалық іздеулерде, беттерді жинақтауда, карталар, күнтізбелер және графиктің басқа форматтарында көрсетуге және RDF және CSV сияқты форматтар арқылы сыртқа экспорттауға болады.
Software for creating, managing and sharing structured data in MediaWiki
Semantic MediaWiki (SMW) is an extension to MediaWiki that allows for annotating semantic data within wiki pages, thus turning a wiki that incorporates the extension into a semantic wiki. Data that has been encoded can be used in semantic searches, used for aggregation of pages, displayed in formats like maps, calendars and graphs, and exported to the outside world via formats like RDF and CSV.
Авторлары
Семантикалық MediaWiki бастапқыда Маркус Кротцш, Денни Врандечич және Макс Вёкель жасаған, алғаш рет 2005 жылы жарияланған. Оның дамуы бастапқыда Еуроодақ қаржыландырған 6-шы бағдарламалық жоба SEKT (CORDIS сайты) арқылы қаржыландырылды, кейіннен Карлсруэ университетінің AIFB институты (кейін Карлсруэ технология институты деп аталды) тарапынан қолдау көрсетілді. Қазіргі уақытта Джеймс Гонконг жетекші дамытушы, ал тағы бір негізгі дамытушы – Джерон Де Дау.
Semantic MediaWiki was initially created by Markus Krötzsch, Denny Vrandečić and Max Völkel, and was first released in 2005. Its development was initially funded by the EU funded FP6 project SEKT (CORDIS site), and was later supported in part by Institute AIFB of the University of Karlsruhe (later renamed the Karlsruhe Institute of Technology). Currently James Hong Kong is the lead developer , while the other core developer is Jeroen De Dauw.
Қолданылуы
Семантикалық MediaWiki әлемдегі 1600-нан астам белсенді, қоғамдық вики-сайттарда, сондай-ақ белгісіз саны жеке вики-сайттарда қолданылады. SMW қолданылатын танымал қоғамдық вики-сайттарға Metacafe вики, Web Platform, SNPedia, SKYbrary, Metavid, Familypedia, OpenEI, Libreplanet вики, Free Software Directory және translatewiki.net кіреді. SMW-ді ішкі тұрғыда пайдаланатын ұйымдар: Pfizer, Harvard Pilgrim Health Care, Johnson & Johnson Pharmaceutical Research and Development, Pacific Northwest National Laboratory, Metropolitan Museum of Art, NATO, АҚШ Қорғаныс министрлігі және Халықаралық атом энергиясы агенттігі. SMW денсаулық сақтау саласында биомедициналық терминология мен онтологияларды бірлесіп жасау үшін ерекше танымал болды. Мысалдар: Mayo Clinic, Ұлттық қатерлі ісіктер институты, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және Стэнфорд университеті бірлесіп басқаратын LexWiki; сондай-ақ, Neuroscience Information Framework жүйесінің NeuroLex жобасы. Семантикалық MediaWiki бұрын әдепкі бойынша, қазір тоқтатылған Referata вики-фермасында қолдау көрсетілген. Wikia бұрын қолданушылардың өтініші бойынша Семантикалық MediaWiki-ді қосып келген, бірақ MediaWiki-нің 1.19 нұсқасына жаңарғаннан кейін бұл мүмкіндікті тоқтатты; Familypedia сияқты оны қолдана бастаған Wikia сайттары оны пайдалануын жалғастыра алады.
Semantic MediaWiki is in use on over 1,600 public active wikis around the world, in addition to an unknown number of private wikis. Notable public wikis that use SMW include the Metacafe wiki, Web Platform, SNPedia, SKYbrary, Metavid, Familypedia, OpenEI, the Libreplanet wiki, the Free Software Directory and translatewiki. net. Organizations that use SMW internally include Pfizer, Harvard Pilgrim Health Care, Johnson & Johnson Pharmaceutical Research and Development, the Pacific Northwest National Laboratory, the Metropolitan Museum of Art, NATO, U. S. Department of Defense, and the International Atomic Energy Agency. SMW has notably gained traction in the health care domain for collaboratively creating bio medical terminologies and ontologies. Examples are LexWiki, which is jointly run by the Mayo Clinic, National Cancer Institute, World Health Organization and Stanford University; and Neuroscience Information Framework's NeuroLex. Semantic MediaWiki used to be supported on the now defunct wiki farm Referata, by default. Wikia has previously activated Semantic MediaWiki on user request, but has stopped doing so since upgrading to version 1.19 of MediaWiki; Wikia sites, such as Familypedia, that had started using it are able to continue.
Семантикалық MediaWiki және Wikidata
Академиялық қауымдастықтың кейбір мүшелері SMW-ді алғаш ұсынылғаннан бастап Википедияда қолдануға шақыра бастады. 2006 жылғы мақалада Макс Вёкель және авторлар тобы Wikipedia-ның пайдалылығына қарамастан, "оның мазмұны машинамен түсінуге қиын. Құрылымдық білім, мысалы, түсініктердің өзара байланысы туралы, формалды түрде айтылуы немесе автоматты түрде өңделуі мүмкін емес. Сондай-ақ, сандық деректердің көптігі тек қарапайым мәтін түрінде қолжетімді, сондықтан оның нақты мағынасы бойынша өңдеуге болмайды". Викимедиа қауымдастығы 2007 жылы Википедияға семантикалық микроформат белгілерін қосуды бастады. 2010 жылы Уикимедия Қорының директордың орынбасары Эрик Мёльлер Уикимедияның Википедияға семантикалық мүмкіндіктерді қосуға қызығушылық танытқанын, бірақ Семантикалық МедиаВики дұрыс шешім екеніне көз жеткізбегенін, себебі оны Википедияның жұмысына кері әсер етпей пайдалануға болатыны белгісіз болды. 2012 жылдың сәуір айында Уикимедия Қорының Wikidata жобасы басталды, ол Википедиядағы және басқа да Уикимедиа жобаларындағы барлық тілдердегі мақалаларда пайдалануға арналған үлкен ортақ деректер базасын ұсынады. Оның мазмұны кез келген адамға ақысыз қолжетімді.
Some members of the academic community began urging the use of SMW on Wikipedia since it was first proposed. In a 2006 paper, Max Völkel et al. wrote that in spite of Wikipedia's utility, "its contents are barely machine interpretable. Structural knowledge, e. g. about how concepts are interrelated, can neither be formally stated nor automatically processed. Also the wealth of numerical data is only available as plain text and thus can not be processed by its actual meaning." The Wikimedia community began adding semantic microformat markup to Wikipedia in 2007. In 2010, Wikimedia Foundation Deputy Director Erik Möller stated that Wikimedia was interested in adding semantic capabilities to Wikipedia, but that they were unsure whether Semantic MediaWiki was the right solution, since it was unclear whether it could be used without negatively affecting Wikipedia's performance. In April 2012, the Wikimedia Foundation project Wikidata began, which provides a massive shared database for use in articles of every language in Wikipedia, and other Wikimedia projects. Its content is also freely available to anyone else.
Қауымдастық
Семантикалық MediaWiki әзірлеушілері мен пайдаланушыларының ресми жиыны – SMWCon, ол 2010 жылдан бері жылына екі рет АҚШ және Еуропаның түрлі қалаларында өткізіліп келеді. 2013 жылғы қазан айында Берлинде өткен ең ірі шараға шамамен 90 адам қатысты. Алғашқы виртуалды SMWCon 2020 жиыны 234 қатысушыны өзіне тартты.
The official gathering for Semantic MediaWiki developers and users is SMWCon, which has been held twice a year since 2010, in various cities in the United States and Europe. The largest such event, in October 2013 in Berlin, had around 90 attendees. The first virtual SMWCon 2020 attracted 234 attendees.