Кіріспе

Кинуренин – ниацин өндірісінде қолданылатын триптофан аминқышқылының метаболиті. Кинуренин негізінен бауырда, бірақ тек бауырда ғана емес, сондай-ақ иммундық жауап ретінде көптеген тіндерде өндірілетін триптофан диоксигеназа ферменті және индоламин 2,3 диоксигеназа ферменттері арқылы синтезделеді. Кинуренин және оның одан әрі ыдырау өнімдері қабыну кезінде қан тамырларын кеңейту және иммундық жауапты реттеу сияқты әртүрлі биологиялық функцияларды атқарады. Кейбір қатерлі ісіктер кинуренин өндірісін арттырады, бұл ісіктің өсуін күшейтеді. Кинуренин көздің линзасы мен торлы қабатында триптофанның басқа да туындыларымен бірге кездеседі, оның ішінде 3-гидроксикинуренин де бар, олар бірлесіп ультракөк сәуледен қорғайды және көру қабілетін жақсартады. Кинурениннің ультракөк сәуле сүзгісі ретінде қолданылуы оның фототұрақтылығымен және төмен фотосезімталдығымен сәйкес келеді, себебі ол ультракөк сәуледен шақырылған қозған күйден тиімді түрде босап шығады. Бұл сүзгінің концентрациясы жас өскен сайын төмендейді, ал бос кинурениннің жоғалуы және оған байланысты фотосезімтал кинуренин туындылары мен кинуренин протеин конъюгаттарының көбеюі катарактаның пайда болуына әкелуі мүмкін. Дәлелдер кинуренин өндірісінің артуы гепатит С-ге қарсы интерферонмен емдеуге байланысты депрессиялық белгілерді күшейтетінін көрсетеді. Биполярлық бұзылысы бар адамдардың қанында кинуренин деңгейі төмендеген. Кинуренин өндірісі Альцгеймер ауруы мен жүрек-қантамыр ауруларында артады, онда оның метаболиттері когнитивтік жетіспеушілік пен депрессиялық белгілермен байланысты. Кинуренин сондай-ақ тиктермен де байланысты. Кинурениназа кинурениннің антранил қышқылына айналуын катализдейді, ал кинуренин оксоглутарат трансаминаза оның кинуренин қышқылына айналуын катализдейді. Кинуренин 3-гидроксилаза кинуренинды 3-гидроксикинуренинге айналдырады. Кинуренин алтын түсті крабтың сары түсін құрайтын екі қосылыстың бірі болып табылады.

Дәрілік препараттарды әзірлеу

Кинуренин жолы литийдің екіполярлық ауруға емдік әсеріне жартылай жауапты болуы мүмкін деп жорамалданады. Егер осылай болса, онда ол жаңа дәрі табу мақсатында зерттелуі мүмкін.