Кіріспе

Жанартау көгершіні (Selasphorus flammula) – "ары көгершіндері" деп аталатын Trochilinae кішітұқымының Mellisugini тайпасына жататын көгершіннің бір түрі. Ол Коста-Рика және Панамада таралған. Осы көгершін Коста-Риканың 20 мың колонылық банкнотасында бейнеленген.

Таксономия және жүйелеу

Жанартау көгершінінің үш түршесі бар: атау түрі S. f. flammula, S. f. torridus және S. f. simoni.

Сипаттама

Жанартаулық құс ұзын. Еркектердің салмағы шамамен және аналықтардың салмағы да сондай. Барлық түрлерінің еркек және аналықтарында қысқа, түзу, қара мүңкі және көздің артында кішкентай ақ дақ болады. Номинативті түрдің ересек еркегінің үстіңгі жағы қола жасыл, ал құйрық қауырсындарының сыртқы жағы қара жиекті қызғылт түсті. Оның мойнының алды қызғылт-күлгін, ал астыңғы жағы көбінесе ақ. Кеуде жағының екі шетінде ақшыл-қызылдан ақшыл-қызылшаға дейін жуылған және жасыл ұсақ дақтар бар. Ересек аналығы да жоғарыдан қола жасыл. Оның орталық құйрық қауырсындары жасыл, ал қалғандарының түбі қызғылт, ұшына қарай қара жолақ және ақшыл-ақ ұштар бар. Жұмсағы ақшыл, қола түсті ұсақ дақтармен, ал астыңғы жағы еркектерге ұқсас. Жастар ересек аналықтарына ұқсас, бірақ үстіңгі қауырсындарының жиектері ақшыл. S. f. torridus түрінің екі жынысы да номинативті түрге қарағанда астыңғы жағы ақ, ал еркектердің мойнының алды күлгін-сұр түсті. S. f. simoni түрінің екі жынысы да номинативті түрге қарағанда астыңғы жағы ақшыл және құйрығында қара түс көбірек. Еркектердің мойнының алды раушангүл түсті.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жанартаулы көгершіннің атаулы түршесі Коста-Риканың орталық бөлігіндегі Иразу және Турриальба жанартауларында таралған. S. f. torridus түршесі Коста-Риканың оңтүстігіндегі Таламанка таужотасында және Панаманың батыс шетіндегі Бару жанартауында кездеседі. S. f. simoni түршесі Коста-Риканың орталық бөлігіндегі Поас және Барва (немесе Барба) жанартауларында таралған. Бұл түр биік тау беткейлеріндегі жартылай ашық және ашық орталарда қоныстанады. Мысалдарға парма, жер сілкінісінен кейінгі немесе күл төгілген жерлердегі екінші өсімдіктер, бұталы жайылымдар, және альпин орман мен биік орман шеттері жатады. Ол көбінесе биіктікте кездеседі, бірақ кей жерлерде дейін, ал маусымдықта одан да төмен биіктікте кездеседі.

Қозғалыс

Жанартоғайлы колибри өмір сүретін аймақтағы биіктеп орналасқан жерлерде көбейеді. Көбейгеннен кейін, олардың кейбіреулері төменге түсіп, тіпті көршілес тауға да көше алады. Бұл, түршелердің араласуына жағдай жасайды.

Тамақтандыру

Бұл құс әр түрлі гүлдерден, көбінесе бұталар, лианалар, шөптер мен кішкентай ағаштардағы ұсақ гүлдерден нектар іздейді. Ол аралар немесе гүл тесушілер (Diglossa) жасаған тесіктер арқылы үлкен гүлдерден де қоректенеді. Еркектер гүл шоқтарын жиі қорғайды, ал аналықтары оны сирек жасайды. Нектардан басқа, бұл түрлер қанатында ұшқан кішкентай бунақденелілермен қоректенеді, әсіресе аналықтары жапырақтардан немесе өрмек торынан жинап жейді.

Өсіру

Бұл құстың көбейту маусымы тамыз немесе қыркүйектен ақпанға дейін созылады. Аталықтары гүлдер көбінесе жақын болса да, нектар көздеріне тәуелсіз кішкентай аумақтарды қорғайды және аналықтарына бағытталған шартап түсетін демонстрациялар жасайды. Аналықтары өсімдіктердің жұмсақ түктерінен және торынан, үстіне елік пен қырыққабаттармен жабылған тостаған тәрізді ұя салады. Ұя бұтақтың ең шеткі жағына, әдетте жерден жоғары орналасады. Кейде ұялар жолдың жанындағы жер бетінен шығып тұрған тамырларға да бекітіледі. Инкубация кезеңі мен ұшқындау уақыты белгісіз.

Вокалды және вокалды емес дыбыстар

Жанар құстың қорегін іздеу кезінде "жұмсақ шырт ұялы" дыбыстар шығарады. Еркектер мақсаты белгісіз "жіңішке үскірікпен "теeeeeuu"" дыбысын шығарады және басқа еркектермен қақтығыс кезінде "ызылдап "сөккендей" шақырады. Шомылу көрсетілімінде еркек құстың құйрық қауырсындары кең жиілікті импульстердің тізбегін тудырады.

Мәртебе

IUCN вулкан көгершінін қауіпсіз деп бағалаған. Оның салыстырмалы түрде кең таралған ареалы бар және 20 000 мен 50 000 аралығындағы тұрақты ересек жекелерінің саны бар. Барлық үш түрше қорғалатын аумақтарда кездеседі, ал олардың шегінде адам қызметінен пайда көруі мүмкін, себебі олар орманға қарағанда ашық жерлерде көптеп таралған.