Каспар Барлеус: Голланд ақыны, теологы және тарихшысы
Caspar Barlaeus
Каспар Барлеус (1584-1648): Нидерланд ғалымы, гуманист, теолог, ақын, тарихшы. Лейден университетінде оқыды, уағыз айтты. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық полимат және Ренессанс дәуірінің гуманисті Каспар Барлейус (12 ақпан 1584 – 14 қаңтар 1648) – голландиялық полимат және Ренессанс дәуірінің гуманисті, дінтанушы, ақын және тарихшы.
Dutch polymath and Renaissance humanist
Caspar Barlaeus (February 12, 1584 – January 14, 1648) was a Dutch polymath and Renaissance humanist, a theologian, poet, and historian.
Өмір
Антверпенде туған Каспар (Каспар) ван Берле, Барлейдің ата-анасы оның туылғаннан кейін көп өтпей қалаға испан әскері басып кірген кезде қаладан қашып кетті. Олар Зальтбоммельде қоныстанды, оның әкесі кейіннен латын мектебінің директоры болды. Каспар Лейден университетінде теология мен философияны оқыды. Оқуын аяқтаған соң, 1612 жылы колледждің төменгі регенті ретінде Лейденге қайтып келгенге дейін Nieuwe Tonge ауылында 1,5 жыл бойы уағыз айтты. 1617 жылдан бастап ол университетте философия профессоры болды. Наразылық көзқарастары болғандықтан, 1619 жылы осы жұмысынан қуылды. Содан кейін ол медицинаны оқып бітірді (Канда), бірақ ешқашан кәсіби тәжірибе жинамады. 1631 жылдан бастап ол Амстердам Афинеумында (Амстердам университетінің алдағысы ретінде танымал) философия және риторика профессоры болды. Афинеум XIV ғасырлық Агниетенкапельде орналасқан. 1632 жылдың қаңтар айында Барлей Герард Воссиуспен бірге Амстердам Афинеумында ашылу лекциясын оқыды. Барлей кейіннен Мартин Хортенсийді сол мекемеде дәріс оқып, ашылу лекциясын сөйлеуге ынталандырды. Оның үлкен демеушілерінің бірі Амстердам бургомистрі Андри де Грэфф, ол Оудевиджес Актербургвальдегі көршісі болды. Барлей психикалық аурудан зардап шекті, соның ішінде ол шыныдан жасалған деген жаңылыс көзқарасқа ие болды (Шыны алдану), бірақ Гилл Спик оның шыны алдануын "негізсіз" деп сипаттайды.
Born Caspar (Kaspar) van Baerle in Antwerp, Barlaeus' parents fled the city when it was occupied by Spanish troops shortly after his birth. They settled in Zaltbommel, where his father eventually would become head of the Latin school. Caspar studied theology and philosophy at the University of Leiden. After his study, he preached for 1.5 years in the village of Nieuwe Tonge, before returning to Leiden in 1612 as an under regent of a college. From 1617 he also was professor in philosophy at the university. Because of his remonstrant sympathies, he was forced out of this job in 1619. He then studied and graduated in medicines (in Caen), but never practiced professionally. From 1631, he was professor of philosophy and rhetoric at the Amsterdam Athenaeum, Athenaeum Illustre), which is commonly regarded as the predecessor of the University of Amsterdam; the Athenaeum had its seat in the fourteenth century Agnietenkapel. In January 1632, Barlaeus, along with Gerard Vossius, held his inaugural speech at the Amsterdam Atheneum. Barlaeus later encouraged Martinus Hortensius to lecture –and give an inaugural speech at the same Institution. One of his huge patrons was Amsterdam burgomaster Andries de Graeff, his neighbor at Oudezijds Achterburgwal. Barlaeus suffered from mental illness including the delusion that he was made of glass (the Glass delusion) though Gill Speak refers to his glass delusion as ‘unsubstantiated’.
Жазбалар
Барлей көптеген өлеңдер жинағын, әсіресе латын поэзиясын жариялады. Ол сонымен қатар картограф Виллем Блеудің 1622 жылғы портретіне қоса жазылған мақтау сөзін жазды. Барлей картография және тарих салаларының түрлі аспектілерімен айналысты. 1622 жылы Антонио де Эррераның «Батыс Үндістан сипаттамасы» атты еңбегін аударды. 1627 жылы Барлей Юдокус Гондиус жасаған Италия атласы үшін мәтін дайындады. 1647 жылы ол Ресифедегі Жохан Мориц (Джон Морис) басшылығымен шабыттанған Бразилиядағы голланд отаршылдық империясы туралы еңбек жазды. «Rerum per octennium in Brasilia et alibi nuper gestarum sub praefectura» деп аталатын бұл еңбекте көптеген карталар мен суреттер бар. Бразилияның солтүстік-шығыс аймақтарының, флоттардың, шайқастардың және карталардың гравиралары 160 жыл бойы Еуропадағы бразилиялық ландшафттар туралы негізгі ақпарат көзі болды және бүгінде бразилиялықтар үшін ұлттық өнердің ең маңызды үлгілері ретінде танымал. Франсиск Планте сол жылы «Mauritias» атты ұқсас еңбек жазды және Барлейдің еңбегінде жарияланған карталарды да қамтыды. Бұл карталар Сеара, Пернамбуко, Параиба және Солтүстік Пернамбуко аймақтарын көрсетті. Планте сонымен қатар Барлейдің еңбегіне енгізілген Джон Морис портретін де пайдаланды. 1638 жылы Барлей «Medicea Hospes, sive descriptio publicae gratulationis, qua Mariam de Medicis, excepit senatus populusque Amstelodamensis» атты еңбегін жазды. Виллем Блау баспасынан шыққан бұл еңбекте француз патшайымы Мария де Медичидің 1638 жылы Амстердамға салтанатты түрде кіруіне арналған екі үлкен бүктемелі гравиралық сурет бар. Нидерланд тарихындағы маңызды оқиға саналған Марияның сапары, жаңадан құрылған Нидерланд Республикасын де-факто халықаралық жағынан мойындауға мүмкіндік берді. Мария де Медичи Нидерландыға жер аударылып келгенімен, оның құрметіне қаланың портында әсем шаралар мен су шоулары өтті. Екі мүйізді трубашы бастаған процессия ұйымдастырылды; Амстель өзеніндегі жасанды аралда фестиваль үшін арнайы салынған үлкен уақытша құрылыс бой көтерді. Бұл ғимарат оның су үстіндегі аралға бас сұққанда және павильонға кіргенде оның құрметіне арналған бірнеше драмалық көріністерді көрсету үшін арналған еді.
Barlaeus published many volumes of poetry, particularly Latin poetry. He also wrote the eulogy that accompanies the 1622 portrait of cartographer Willem Blaeu. Barlaeus was involved in various aspects of cartography and history. He translated Antonio de Herrera's Description of the West Indies in 1622. In 1627, Barlaeus provided the text for the atlas of Italy created by Jodocus Hondius. In 1647, he wrote an account of the Dutch colonial empire in Brazil, inspired by the leadership of John Maurice of Nassau (Johan Maurits) at Recife. The Rerum per octennium in Brasilia et alibi nuper gestarum sub praefectura, as it is called, contains numerous maps and plates of the region. The engravings of Brazilian northeastern locales, fleets, battles, and maps were for 160 years the main references to Brazilian landscapes available in Europe, and are well known by Brazilians today as the most important examples of pre national art. Franciscus Plante wrote a similar work in the same year called Mauritias, and included the maps already published in Barlaeus' work. These were maps of Ceará, Pernambuco, Paraíba, and Pernambuco Borealá. Plante also incorporated a portrait of John Maurice that had already been included in Barlaeus' work. In 1638, Barlaeus wrote Medicea Hospes, sive descriptio publicae gratulationis, qua Mariam de Medicis, excepit senatus populusque Amstelodamensis. Published by Willem Blaeu, it includes two large folding engraved views of the ceremonies on the occasion of the French queen mother Marie de Medici's triumphal entry into Amsterdam in 1638. Considered an important moment in Dutch history, Marie's visit lent de facto international recognition of the newly formed Dutch Republic. Marie de Medici actually traveled to the Netherlands as exile, but spectacular displays and water pageants took place in the city's harbor in celebration of her visit. There was a procession led by two mounted trumpeters; a large temporary structure erected on an artificial island in the Amstel River was built especially for the festival. This building was designed to display a series of dramatic tableaux in tribute to her once she set foot on the floating island and entered its pavilion.
Өлім және мұра
Барлей Амстердамда қайтыс болды. Франсискус Планте 1648 жылы Барлейдің некрологы мен эпитафиясын жазды. Амстердамдағы Барлей гимназиясы оның құрметіне аталған. Амстердамда және басқа да қалаларда Ван Баерле көшесі бар.
Barlaeus died at Amsterdam. Franciscus Plante wrote Barlaeus' obituary and epitaph in 1648. Barlaeus Gymnasium, in Amsterdam, is named after him. There is a Van Baerlestraat in both Amsterdam and .