Кіріспе
Американдық жазушы Кристофер Джон Ларген (18 маусым 1969 – 22 желтоқсан 2012) – американдық марапат алған журналист, романист, әлеуметтік сатирик, публицист және кинорежиссер. Ол денсаулық сақтау және қоғамдық саясат мәселелеріндегі сыншыл жазбаларымен және балаларға қатысты зорлық-зомбылықты азайтуға жасаған күш-жігерімен танымал. Ларгеннің еңбектері жүздеген жаңалықтар құралдарында және әдеби журналдарда жарияланған, оның ішінде: Village Voice, Fort Worth Star Telegram, Nashville Scene, The Hill, Lone Star Iconoclast, Creative Loafing, Fort Worth Weekly, LA Weekly және The Washington Post газеті үшін жарық көрген авторлық бағанасы. Ол 2012 жылдың желтоқсан айында 43 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.
Christopher Jon Largen (June 18, 1969 – December 22, 2012) was an American award winning journalist, novelist, social satirist, public speaker, and filmmaker, known for his iconoclastic writings on health and public policy, and his efforts to reduce child abuse. Largen's work is featured in hundreds of news outlets and literary journals, including: Village Voice, Fort Worth Star Telegram, Nashville Scene, The Hill, Lone Star Iconoclast, Creative Loafing, Fort Worth Weekly, LA Weekly, and a syndicated column for The Washington Post. He died of a heart attack in December 2012 at the age of 43.
Алғашқы жылдар
Кристофер Джон Ларген Форт-Уорт қаласындағы Харрис методистік ауруханасында Роберт пен Карен Ларгеннің отбасында дүниеге келді. Кристофердің анасы оны дүниеге әкелген кезде он жеті жаста еді, және босану кезінде олар екеуінің де өміріне қауіп төнді. Отбасылық дәрігерлер кейіннен Ларгеннің қиын босануы оның бес жасында диагноз қойылған, ауыр гиперактивті мінез-құлқына себеп болуы мүмкін деп болжады. Бұл ауруға қарамастан, Ларген дарынды бала ретінде танылды және бірінші сыныптың бір бөлігін өткізіп жіберді. Әкесінің жарнама саласындағы қызметіне байланысты Ларген АҚШ-тың бірнеше қаласында өсті, олардың ішінде Остин, Хьюстон, Де-Мойн, Чикаго, Сент-Луис, Нью-Йорк және Даллас бар. Әртүрлі мәдениеттерді сіңіріп, үнемі өзгеретін жағдайға бейімделген Ларген кейіннен өзінің мәңгілік шетте қалғандай сезімімен күрескенін айтты, бұл тақырып оның шығармашылық жұмысына әсер етті.
Театр өнері
Сегіз жасында Ларген кәсіби сахна әншісі, актер, биші және модель болды. Ким Доусон Агенттігімен келісімшарт жасасқаннан кейін, ол Чикаго, Форт-Уорт және Сент-Луистегі кәсіби және қоғамдық театрларда ойнады, "Жас және қуанышты жүректер", "Сұхбат", "Ұйықтаған сұлу", "Король мен мен", "Оңтүстік Тынық мұхиты", "Жақсы жігітсің, Чарли Браун", "Көкжалдар", "Туған күнің құтты болсын, Ванда Джун", "Оливер!" және "Тышқан құрылысы" қойылымдарында басты және екінші рөлдерді сомдады. Ларген Рута Ли, Дебби Рейнольдс және Джерри Рассел сияқты танымал сахна актерлерімен жұмыс істеді. Ол сондай-ақ подиум және каталог модельдеу шарттарын орындады, сондай-ақ режиссер Брайан Де Палманың 1978 жылғы "Қызыл" фильміне түсірілген көрінестері бар "Олд Чикаго" ойын-сауық паркі үшін телеарна жарнамасына қатысты. Ол Чикагодағы Creative Arts Theater School-де театр өнерін оқыды және Форт-Уорт қаласындағы Барбара Вуд Dance Studio-да балетпен шұғылданды. Ларген Техас штатының Форт-Уорт қаласындағы Professional Youth Conservatory-де оқыды, ол қазір Техас Веслиан университетінің кампусындағы методист шіркеуінің шатырында орналасқан жеке өнер гимназиясы. PYC-де Ларген драма, би, дауыс, мим және пьеса жазуды оқыды, сондай-ақ Грэмми сыйлығының иегері, евангельдік әнші Кирк Франклин сияқты басқа да кәсіби орындаушылардан сабақ алды. Өзіндік білім алу арқылы төрт жылдық дипломын екі жылда алып, 1987 жылы "Жылдың үздік студенті" атағымен марапатталды. Содан кейін ол Техас Веслиан университетінде толық драма стипендиясын алды, бірақ Дентондағы Солтүстік Техас университетінде салааралық гуманитарлық ғылымдарды зерттеу үшін одан бас тартты.
Журналистика
Ларгеннің әдеби тұсаукесері 2001 жылы Village Voice журналының алқап бетінде жарық көрді. Бұл журналға бұрын Эзра Паунд, Генри Миллер, Кэтрин Энн Портер, Джеймс Болдуин, Э. Э. Каммингс және Аллен Гинзберг сияқты жазушылардың туындылары жарияланған болатын. Мақала – АҚШ үкіметінің көпшілікке беймәлім медициналық марихуана бағдарламасы туралы жетексзіді зерттеу еді, және федералдық шенеуніктер бұл мәселе бойынша ондаған жылдар бойы үн қатпаған. Содан кейін Ларген АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Нидерланды және Германиядағы жүздеген басылым мен онлайн жаңалықтарда, әдеби журналдарда жарияланды. Оның көптеген мақалалары денсаулық сақтау мен мемлекеттік саясат арасындағы байланысқа, сондай-ақ Гонзо журналистикасының дәстүріндегі шығармашылық және жеке көзқарасқа арналған. Децентрализацияланған хабар таратуды қолдаған Ларген шамамен 60 000 оқырманнан тұратын кең ауқымды әлеуметтік желі құрды, арқылы ол блог жазып, корпоративтік БАҚ-та елеусіз қалған жаңалықтарды таратып жүрді.
Қамқорлық көрсету
Жазушы болғанға дейін және кейін Ларген бірнеше жыл физикалық, психикалық және даму мүкіндіктері шектеулі адамдарға жеке күтімші және күтімді басқарушы болып жеке және мемлекеттік тұрғын үйлерде және мекемелерде жұмыс істеді. Ол сонымен қатар қарттану және паллиативтік күтім салаларында жұмыс істеді, сондай-ақ физикалық және сексуалдық зорлық-зомбылықтан аман қалған, эмоционалдық тұрақсыз балаларға кеңес берді. 2010 жылы Ларген Солтүстік Техас университетінен психология, социология және реабилитация салаларындағы қолданбалы өнер және ғылымдар бакалавры дәрежесін алды.
Рецептімен емделетін құты
2003 жылы Ларген Джордж МакМахонмен бірге «Тағайындалған марихуана» атты деректі кітаптың авторы болды. МакМахон – бұрынғы вице-президенттікке үміткер, Ұлттық Батырлық куәлігінің иегері және АҚШ үкіметінің «Зерттеу мақсатындағы жаңа дәрілер» бағдарламасы бойынша медициналық марихуананы заңды түрде қолданушы. МакМахон үкіметтік марихуананы көп рет алған жарақаттарға, хирургиялық және фармацевтикалық араласудың салдарына байланысты ауруларды, сондай-ақ сирек кездесетін «Тырнақ-пателла синдромы» деп аталатын генетикалық ауруды емдеу үшін қолданды. Бұл синдром сүйек деформациясына, иммундық жүйенің әлсіреуіне және бүйрек жеткіліксіздігіне бейімділікке әкеледі. «Тағайындалған марихуана» кітабын жазу барысында Ларген МакМахонмен бірге АҚШ-ты аралап, оның дәрігерлер мен заң шығарушыларды марихуананың емдік қасиеттері туралы хабардар етуге жасаған тыранысын құжаттады. Кітапта олардың Техас арқылы Арканзас штатының Литтл-Рок қаласындағы әкімшілік ғимаратына, Элвис Преслидің Грейсленд резиденциясына және АҚШ үкіметінің федералдық марихуана бағдарламасы үшін марихуана өсіретін Миссисипи университетіне дейінгі саяхаты туралы толық мәлімет берілген. Олардың саяхаттары нәтижесінде ондаған миллион тиражды қамтитын жаңалықтарда мақалалар жарияланды, ал кітап халықаралық баспа және онлайн платформалардағы кең ауқымды сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Ларген іздестіріліп жүрген лекторге айналды, АҚШ-тың әртүрлі колледждері мен конференцияларында қонақ оқытушы болып жұмыс істеді. Ларген сахнада әртүрлі суретшілер, музыканттар, саясаткерлер, кәсіби спортшылар және танымал ғалымдармен бірге болды, олардың ішінде ток-шоу жүргізушісі Монтел Уильямс, фанк иконасы Джордж Клинтон, бұрынғы NFL ойыншысы және екі дүркін Супер Боул чемпионы Марк Степноски, Оглала Сиукс тайпасының бұрынғы президенті Алекс Уайт Плюм, Кентукки штатының губернаторлыққа үміткері Гейтвуд Галбрайт, белгілі медициналық зерттеуші Рафаэль Мехолам және Spoonfed Tribe бар.
Жүктілік
2005 жылы Ларген ENC Press баспасынан шыққан «Жанк» атты антиутопиялық сатирикалық романын жазды. Роман семіздікке байланысты аурулар мен өлімге жауап ретінде жарияланған зиянды тағамдарға қарсы соғыс туралы айтады. «Жанк» дін, үкімет, саяси тұрғыдан дұрыстық, ұйымдасқан қылмыс және БАҚ сияқты кең ауқымдағы мәселелерді сатиралайды. Ларген романды баспагер және автор Ольга Гарднер Галвинмен бірге өңдеді, ол Майкл Крайтон, Урсула К. Ле Гуин, Денис Миллер, Терри Пратчетт және Харлан Эллисон сияқты бестселлер жазушылардың туындыларын өңдеген. «Жанк» Blog Critics сыйлығының «Жылдың үздік он кітабы» аталымын жеңіп алды және елдің әртүрлі баламалы және университет газеттерінде жағымды пікірлерге ие болды, ал кейбір сыншылар Ларгеннің романын Марк Твен және Курт Воннегутпен салыстырды. 2008 жылы Ларген «Жанкты» сценарийге бейімдеді.
Құрылыс блогы
Балалық шағындағы қатыгез зорлық-зомбылықтан аман қалған Ларген – Building BLOCK (Қоғам мен балалар үшін жақсы өмір) ұйымының негізін қалаушы. Бұл ұйым балаларға жасалатын зорлық-зомбылықты азайту және алдын алу, қоғамдық қауіпсіздікті арттыру, заңдағы әділетсіздіктер мен сот үкімдеріндегі теңсіздіктерді әшкерелеумен айналысатын ұлттық коммерциялық емес ұйым. Building BLOCK ұйымын құруға ұмтылғанда Ларген Джессика Лансфордты ұрлап өлтірген Марк Лансфордпен сұхбаттасып, дос болып, Джессика заңының белсенді жақтаушысы болды. Ларген бала зорлаушыларға қатысты қамау мерзімін ұзартуды, мерзімінен бұрын босатылған педофилдер мен қатыгез қылмыскерлерді қатаң бақылауда ұстауды және құрбандардың құқықтарына басымдық беруді үнемі қолдайды. The Washington Post газеті Нил Пирс жазған мақаласында Building BLOCK туралы жариялады, бұл мақала АҚШ-тың көптеген газеттерінде, соның ішінде Lone Star Iconoclast газетінде де жарық көрді.
Богемияның көтерілуі: Фрай көшесінің тарихы
2007 жылы Ларген «Фрай көшесінің өртелуі» фильмін өндіріп, режиссерлік етті. Бұл фильм өнер қауымдастығының наразылығы туралы, ол өртеуге және экономикалық терроризмге ұласқан оқиға. 2006 жылдың мамыр айында Ларгеннің туған қаласы – Техас штатының Дентон қаласындағы Фрай көшесінің 100 блогын Хьюстон қаласындағы жылжымайтын мүлік компаниясы «United Equities» сатып алды. Компания бірнеше тарихи ғимараттарды корпоративтік сауда орталығын салу үшін бұзуды жоспарлаған. «Фрай көшесін сақтау» атты коммерциялық емес ұйымның бастамасы құрылысты тоқтатуға жеткіліксіз болды. 2007 жылдың маусым айында Ларген Фрай көшесіне келді, бұзу процесін түсірмек болып, бірақ белсенділердің «The Tomato Pizza» орналасқан ғимаратты басып алғанын білді. Ларген түсірілімді жалғастыруға шешім қабылдады, ондаған адамдармен сұхбаттасты, соның ішінде үш күн бойы «Томатқа» тізбектеп байлаған жергілікті белсенді және музыкант Джеймс Тейлор Мозлимен де әңгімелесті. Ларген 2007 жылдың 27 маусымында ғимарат өртенген кезде бейнеге түсірді. Кейін Дентон қаласының өрт сөндірушілері Ларгеннің камерасын алып, түсірілген видеоны Мозлиге қарсы қылмыстық дәлел ретінде пайдаланды. Мозли тұтқындалды және өрт сөндіруге айыпталды. Мозлидің адвокаты да оның видеосын қорғаныс үшін пайдаланды. Осылайша, видео айыптаушы да, ақтаушы да болатын. Тергеу барысында детективтер өрт сөндірілген ғимаратта өртке қауқыпты зат табылды, ол өрттен бірнеше сағат өткен соң жарылуға дайын еді. Полиция бұзу технологиясымен жұмыс істеген белсендінің (Мозли емес) үйін тінтіп қарады, бірақ белсендіге қарсы тұтқындау ордерін алуға жеткілікті дәлел таба алмады. Ларгенге камерасы қайтарылғаннан кейін, ол монтаждау студиясына барып, үш күндік түсірілімдерді біртұтас фильмге айналдыруға кірісті. Осы уақытта жергілікті белсенділер құрылыс қоршауларын бұзып, Фрай көшесінің өртенген жеріне көк шабақ тұқымдарын шашып, «United Equities» компаниясын Техас штатының мемлекеттік гүлін бұзуға арнайы рұқсат алуға мәжбүрлеуге тырысты. Аяқталған «Фрай көшесінің өртелуі» фильмі «Thin Line» кинофестивалінде үздік деректі фильм номинациясы бойынша қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Фестиваль кезінде фестиваль штаб-пәтерін жарылғызуға әрекет жасалған, нәтижесінде бірнеше адам жарақаттанды және фильмнің түсірілмеген кадрлары жойылды. Өрт сөндірушілер бұл оқиғаның себебі «Фрай көшесінің өртелуі» фильмінің жарыққа шығуына байланысты болуы мүмкін деп санайды. «Denton Record Chronicle» газеті «көшірме» шабуылдарды ынталандырудан қорқып, оқиға туралы хабарламады. «Фрай көшесінің өртелуі» андерграунд кино әуесқойлары арасында жоғары бағаланды және 2008 жылғы кеңейтілген DVD жинағына – «Bohemia Rising: The Story of Fry Street» енгізілді. Жинақта апталық демонстрациялар, «The Tomato Pizza» өртелуі және оның салдары көрсетілген, сондай-ақ Грэмми сыйлығын жеңіп алған «Brave Combo» тобына Ларген түсірген «The Denton Polka» музыкалық видеосы да бар. Бүгінгі күнге дейін «Томат пиццасы» өртінде ешкім айыпталған жоқ. Қылмыс әлі де ашылмаған.
Мас күйінде көлік жүргізушілерге қарсы баристалар (BADD)
2009 жылдың қараша айында Ларген "Мас күйде жүргізуге қарсы бармендер" ұйымын құрды, ол бар клиенттеріне мас болып көлік жүргізудің орнына қолжетімді балама ұсынуға арналған. Техас штатының Дентон қаласындағы BADD, Fry Street ауданындағы барлар мен Big Mike's Coffee Shop арасындағы жергілікті серіктестік ретінде құрылды, ол мас клиенттерге "Сағаттан кейін арнайы сағат" кофе купондарын жеңілдетілген бағамен ұсынды. Купондарда такси және қауіпсіз сапар қызметтерінің байланыс ақпараты көрсетілген, сондай-ақ ішімдік ішкендерді рульге отырмас бұрын сауығуға шақырылды. Ұйым құрылғаннан кейінгі алғашқы жылдың ішінде BADD ұлттық сауда басылымдарында жарияланды, ал серіктестік мейрамханалар, университеттер және студенттік ұйымдарды қамтыды. Журналистер BADD-ді пайдалы деп бағалады: кофеханалар клиенттерді тартады және кіріс көреді, барлар клиенттерінің іс-әрекеттерінен туындаған залал жағдайында жауапкершіліктен қорғану мүмкіндігіне ие болады, ал халық қауіпсіз көшелерде жүруге мүмкіндік алады.