Томас Вулф: Американ журналисі мен жазушысының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Америкалық жазушы және журналист (1930–2018)

Томас Кеннерли Вольф кіші (2 наурыз 1930 – 14 мамыр 2018) – американдық жазушы және журналист, «Жаңа журналистикамен» байланысты белгілі болған. Бұл 1960 және 1970 жылдары дамыған, әдеби тәсілдерді қолданатын жаңалықтар жазу және журналистика стилі. Вольфтың көптеген туындылары сатиралық сипатта болып, 1960 жылдардағы контрмәдениетке, сондай-ақ Нью-Йорк қаласының экономикалық және интеллектуалдық элитасының таптық айырмашылықтарына, әлеуметтік статусына және өмір салтына қатысты мәселелерді қамтиды. Вольф мансабын 1950 жылдары аймақтық газетте тілші ретінде бастады, ал 1960 жылдары «Электрлік лимонадтың қышқыл тесті» (Кен Кизи және «Көңілді әзілкештер» туралы есеп), «Кенди түсті мандарин флейкасы Streamline Baby» және «Радикалдық шик және флейка ұстаушыларды мау-маулау» сияқты бестселлерлер жариялағаннан кейін ұлттық деңгейде танымал болды. 1979 жылы ол «Mercury Seven» астронавттары туралы «The Right Stuff» атты ықпалды кітабын шығарды, ол 1983 жылы Филип Кауфман режиссерлік еткен осы аттас фильмге айналдырылды. Оның 1987 жылы жарық көрген «Ванильдердің өртеуі» атты алғашқы романы сыншылардың жоғары бағасын алды және коммерциялық сәттілікке де жетті. Брайан Де Палма режиссерлік еткен осы аттас фильмге бейімделуі сыншылар мен көрермендер тарапынан сәтсіздікке ұшырады.

Ерте өмір және білім

Вольф 1930 жылғы 2 наурызда Вирджиния штатының Ричмонд қаласында, бағбандар-дизайнер Хелен Перкинс Хьюз Вольф пен агроном және «The Southern Planter» журналының редакторы Томас Кеннерли Вольф ағаның (1893–1972) ұлы болып дүниеге келді. Ол Ричмондтың Солтүстік жағындағы Шервуд Парк ауданында, Глостер жолында өсті. Жақын маңдағы тарихи Гинтер Парк ауданы туралы жазылған кітаптың алғы сөзінде балалық шағы туралы естеліктерді қалдырды. Ол студенттік кеңестің төрағасы, мектеп газетінің редакторы және Ричмондтағы Сент-Кристофер мектебінің (эпископтық ұлдар мектебі) жұлдызындай жарқыраған бейсболшысы болды. 1991 жылы ол Шервуд Парктегі балалық шағын еске алып, Вольфтердің үйін сатып алған адамға хат жазды. 1947 жылы бітіргеннен кейін Принстон университетіне түсуден бас тартып, Вашингтон және Ли университетіне оқуға түсті. Вашингтон және Ли университетінде Вольф Phi Kappa Sigma студенттік бауырластығының мүшесі болды. Ол ағылшын тілі мамандығын таңдап, колледж газетінің спорт бөлімінің редакторы болды және «Шенандоа» әдеби журналын құруға көмектесті, бұл оған сыныптан тыс және сынып ішінде жазу тәжірибесін жинауға мүмкіндік берді. Оның профессоры Маршалл Фишвик, UVA және Йельде білім алған американдық зерттеулер оқытушысы, оған ерекше әсер етті. Әдебиеттанудан гөрі антропология дәстүріне жақын болған Фишвик студенттерін мәдениеттің барлық жақтарына, тіпті діни емес деп есептелетін элементтеріне де қарауға үйретті. Вольфтың «Зебраларға толы хайуанаттар бағы: Америкадағы зиялылыққа қарсылық» деген тақырыптағы дипломдық жұмысы оның сөздерге құштарлығын және мәдени сынға ұмтылысын көрсетті. 1951 жылы Вольф үздік дипломмен бітірді. Оқу кезінде Вольф бейсбол ойнауды жалғастырды және жартылай кәсіби деңгейде ойнай бастады. 1952 жылы «Нью-Йорк Джайентс» командасына қатысуға мүмкіндік алды, бірақ үш күннен кейін командадан шығарылды. Зерттеу жұмысы барысында Вольф Малкольм Коули, Арчибальд МакЛиш және Джеймс Т. Фарреллмен сұхбаттасты. Бір биограф диссертация туралы былай деді: «Оны оқыған адам жоғары білімнің көптеген адамдарға тигізетін ең зиянды әсерін көреді: ол стиль сезімін жояды». Бастапқыда қабылданбаған диссертациясы, оны субъективті емес, объективті стильде қайта жазғаннан кейін ғана қабылданды. Йельді қалдырғаннан кейін ол досына хат жазып, диссертациясына қатысты жеке пікірлерін ашық білдірді.

Wolfe was born on March 2, 1930, in Richmond, Virginia, the son of Helen Perkins Hughes Wolfe, a garden designer, and Thomas Kennerly Wolfe Sr. (1893–1972), an agronomist and editor of The Southern Planter. He grew up on Gloucester Road in the Richmond North Side neighborhood of Sherwood Park. He recounted childhood memories in a foreword to a book about the nearby historic Ginter Park neighborhood. He was student council president, editor of the school newspaper, and a star baseball player at St. Christopher's School, an Episcopal all boys school in Richmond. In 1991, he wrote another touching remembrance of his childhood in Sherwood Park in a letter to a man who purchased the Wolfe home place. Upon graduation in 1947, he turned down admission to Princeton University to attend Washington and Lee University. At Washington and Lee, Wolfe was a member of the Phi Kappa Sigma fraternity. He majored in English, was sports editor of the college newspaper, and helped found a literary magazine, Shenandoah, giving him opportunities to practice his writing both inside and outside the classroom. Of particular influence was his professor Marshall Fishwick, a teacher of American studies educated at UVA and Yale. More in the tradition of anthropology than literary scholarship, Fishwick taught his students to look at the whole of a culture, including those elements considered profane. Wolfe's undergraduate thesis, entitled "A Zoo Full of Zebras: Anti Intellectualism in America," evinced his fondness for words and aspirations toward cultural criticism. Wolfe graduated cum laude in 1951. While still in college, Wolfe continued playing baseball as a pitcher and began to play semi professionally. In 1952, he earned a tryout with the New York Giants, but was cut after three days, In the course of his research, Wolfe interviewed Malcolm Cowley, Archibald MacLeish, and James T. Farrell. A biographer remarked on the thesis: "Reading it, one sees what has been the most baleful influence of graduate education on many who have suffered through it: It deadens all sense of style." Originally rejected, his thesis was finally accepted after he rewrote it in an objective rather than a subjective style. Upon leaving Yale, he wrote a friend, explaining through expletives his personal opinions about his thesis.

Журналистика және жаңа журналистика

Уолфқа академиялық салада оқытушылық қызмет ұсынылғанымен, ол репортер болып жұмыс істеуді жөн көрді. 1956 жылы, диссертациясын дайындап жатқан кезінде, Уолф Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы «Спрингфилд Юнион» газетінде репортер болып жұмыс істеді. Уолф диссертациясын 1957 жылы аяқтады. 1959 жылы ол «The Washington Post» газетіне орналасты. Уолфтың «Постқа» жұмысқа алынуының бір себебі саясатқа қызығушылық танытпауы екенін айтты. «Пост» газетінің қалалық редакторы «Уолфтың Капитолий төбесінен гөрі қаланың өміріне көбірек қызығуын көргеніне таң қалды, өйткені бұл әрбір репортердің арманы еді». Ол 1961 жылы Кубадағы шетелдік репортажы үшін «Газеттер гильдиясынан» жүлде алды, сондай-ақ гильдияның юмор саласындағы жүлдесіне ие болды. Ол сол жерде көркем әңгімелерде көркем әдебиет жазу тәсілдерін сынап көрді. 1962 жылы Уолф Вашингтоннан Нью-Йоркке көшіп, «New York Herald Tribune» газетінде жалпы мақсаттағы репортер және мақалалар жазушысы болып жұмыс істеді. «Herald Tribune» редакторы, соның ішінде «New York» журналының жексенбілік қосымшасының редакторы Клей Фелкер, жазушыларын газет жазуының қағидаларын бұзуға ынталандырды. Уолф 1963 жылы, Кеннедиге жасалған қастандылықтан үш ай бұрын Джордж Осава мен санпаку синдромы туралы, өлімді болжайтын мақаласын жариялағанда назар аударды. 1962-1963 жылдардағы Нью-Йорк қаласындағы газетшілер ереуілі кезінде Уолф «Esquire» журналына Калифорнияның оңтүстігіндегі хот-род және кастом машиналар мәдениеті туралы мақала жазу туралы ұсыныс жасады. Ол мақаламен күресіп, редакторы Байрон Добелл оған жазбаларын жіберіп, оқиғаны біріктіруді ұсынғанша қиналды. Уолф кешіктірді. Дедлайнге бір күн қалғанда ол Добеллге хат жазып, журналистік қағидаларды ескермей, осы тақырыпта не айтқысы келгенін түсіндірді. Добеллдің жауабы – хаттың басынан «Құрметті Байрон» деген сәлемдемені алып тастап, оны өзгеріссіз репортаж ретінде жариялау болды. 1963 жылы жарық көрген мақала «Онда бар (Varoom! Varoom!) Кенді түсті мандарин майлы ағынды сәби» деп аталды. Мақала кеңінен талқыланды – біреулерге ұнады, енді біреулер жек көріп, оның танымал болуы Уолфқа өзінің алғашқы кітабы «The Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby» жариялануына көмектесті, ол «Herald Tribune», «Esquire» және басқа басылымдардағы жазбаларының жинағы еді. Бұл Уолфтың «Жаңа журналистика» деп атаған стилі еді, онда кейбір журналистер мен эссешілер әдеби тәсілдердің әртүрлі түрлерін қолданып, оларды бейтарап, тіпті объективті репортаждың дәстүрлі идеалымен үйлестірді. Уолф әдетте мақалалармен байланысты емес төрт әдеби құралды пайдаланды: сахналық құрылым, кеңінен диалог, көптеген көзқарас және адамдардың мәртебелік өмір белгілерінің егжей-тегжейлі сипаттамасы (адамдардың таңдаған материалдық нәрселері). Кейін ол бұл стильді әдеби журналистика деп атады. Мәртебелік белгілерді қолдану туралы Уолф былай деді: «Менің ойымша, адамның өмірінің әрбір сәті, егер адам аштықтан немесе өлім қаупінен құтылмаса, мәртебеге деген алаңдаушылықпен бақыланады». Уолф сондай-ақ «қанықтыру репортажы» деп аталатын репортаждық тәсілді жақтады, онда журналист тақырыпты ұзақ уақыт бойы «көкке түсіріп», бақылайды. «Оны іске асыру үшін, - дейді Уолф, - сіз туралы жазған адамдармен ұзақ уақыт бірге болуыңыз керек, сондықтан сіз олардың өмірінде маңызды оқиғалар орын алғанда сол жерде болуыңыз керек». Қанықтыру репортажы «терең» және «зерттеу» репортажынан өзгеше, ол көптеген көздермен тікелей сұхбаттасуды және/немесе оқиғаға қатысты сыртқы құжаттарды кеңінен талдауды қамтиды. Коммуникация профессоры Ричард Калланның айтуынша, «қанықтыру репортажы журналистің хабарлаған адамдар мен оқиғалардан оқшауланбауына мүмкіндік береді». Уолфтың «Электрлік көмірқышқылдық сынағы» Жаңа журналистиканың жарқын мысалы болып саналады. Алпысыншы жылдардағы атақты қарсы мәдениет тобы «Веселые шутки» туралы бұл есепте Уолф ономатопея, еркін ассоциация және эксцентрикалық пунктуация – бірнеше леп белгілері мен курсив сияқты – Кен Кеси мен оның ізбасарларының маньякалық идеялары мен тұлғаларын жеткізу үшін кеңінен қолданды. Өзінің жеке еңбегінен басқа, Уолф 1973 жылы жарық көрген және «Жаңа журналистика» деп аталған Э. В. Джонсонмен бірге Жаңа журналистика жинағын редакциялады. Бұл кітапқа Трумэн Капоте, Хантер С. Томпсон, Норман Мейлер, Гей Талезе, Джоан Дидион және басқа да бірнеше белгілі жазушылардың шығармалары енді, олардың барлығы әдеби тәсілдерді қолданған журналистиканың ортақ тақырыбын қамтыды және оны әдебиет деп санауға болатын.

Though Wolfe was offered teaching jobs in academia, he opted to work as a reporter. In 1956, while still preparing his thesis, Wolfe became a reporter for the Springfield Union in Springfield, Massachusetts. Wolfe finished his thesis in 1957. In 1959, he was hired by The Washington Post. Wolfe has said that part of the reason he was hired by the Post was his lack of interest in politics. The Post's city editor was "amazed that Wolfe preferred cityside to Capitol Hill, the beat every reporter wanted." He won an award from The Newspaper Guild for foreign reporting in Cuba in 1961 and also won the Guild's award for humor. While there, Wolfe experimented with fiction writing techniques in feature stories. In 1962, Wolfe left Washington D. C. for New York City, taking a position with the New York Herald Tribune as a general assignment reporter and feature writer. The editors of the Herald Tribune, including Clay Felker of the Sunday section supplement New York magazine, encouraged their writers to break the conventions of newspaper writing. Wolfe attracted attention in 1963 when, three months before the JFK assassination, he published an article on George Ohsawa and the sanpaku condition foretelling death. During the 1962–63 New York City newspaper strike, Wolfe approached Esquire magazine about an article on the hot rod and custom car culture of southern California. He struggled with the article until his editor, Byron Dobell, suggested that Wolfe send him his notes so they could piece the story together. Wolfe procrastinated. The evening before the deadline, he typed a letter to Dobell explaining what he wanted to say on the subject, ignoring all journalistic conventions. Dobell's response was to remove the salutation "Dear Byron" from the top of the letter and publish it intact as reportage. The result, published in 1963, was "There Goes (Varoom! Varoom!) That Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby." The article was widely discussed—loved by some, hated by others. Its notoriety helped Wolfe gain publication of his first book, The Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby, a collection of his writings from the Herald Tribune, Esquire, and other publications. This was what Wolfe called New Journalism, in which some journalists and essayists experimented with a variety of literary techniques, mixing them with the traditional ideal of dispassionate, even handed reporting. Wolfe experimented with four literary devices not normally associated with feature writing: scene by scene construction, extensive dialogue, multiple points of view, and detailed description of individuals' status life symbols (the material choices people make) in writing this stylized form of journalism. He later referred to this style as literary journalism. Of the use of status symbols, Wolfe has said, "I think every living moment of a human being's life, unless the person is starving or in immediate danger of death in some other way, is controlled by a concern for status." Wolfe also championed what he called "saturation reporting," a reportorial approach in which the journalist "shadows" and observes the subject over an extended period of time. "To pull it off," says Wolfe, "you casually have to stay with the people you are writing about for long stretches long enough so that you are actually there when revealing scenes take place in their lives." Saturation reporting differs from "in depth" and "investigative" reporting, which involve the direct interviewing of numerous sources and/or the extensive analyzing of external documents relating to the story. Saturation reporting, according to communication professor Richard Kallan, "entails a more complex set of relationships wherein the journalist becomes an involved, more fully reactive witness, no longer distanced and detached from the people and events reported." Wolfe's The Electric Kool Aid Acid Test is considered a striking example of New Journalism. This account of the Merry Pranksters, a famous sixties counter culture group, was highly experimental in Wolfe's use of onomatopoeia, free association, and eccentric punctuation—such as multiple exclamation marks and italics—to convey the manic ideas and personalities of Ken Kesey and his followers. In addition to his own work, Wolfe edited a collection of New Journalism with E. W. Johnson, published in 1973 and titled The New Journalism. This book published pieces by Truman Capote, Hunter S. Thompson, Norman Mailer, Gay Talese, Joan Didion, and several other well known writers, with the common theme of journalism that incorporated literary techniques and which could be considered literature.

Көркем емес кітаптар

1965 жылы Вулф өзінің мақалаларының жинағын осы стильде жариялады – «The Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby», оның танымалдығын арттырды. 1968 жылы «The Pump House Gang» атты екінші мақалалар жинағы жарық көрді. Вулф танымал мәдениет, сәулет, саясат және тағы басқа да тақырыптар туралы жазды, олардың арасында 1960 жылдардағы американдық өмірдің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық өркендеудің нәтижесінде қалай өзгергені ерекше атап өтілді. Оның осы дәуірдегі ең маңызды еңбегі – «The Electric Kool Aid Acid Test» («The Pump House Gang» кітабымен бір күні жарық көрген, 1968 жылғы), көптеген адамдар үшін 1960 жылдардың символына айналды. Көп жағынан консервативті болғанымен (2008 жылы ол ешқашан ЛСД қолданбағанын және марихуананы бір рет қана татып көргенін мәлімдеді), Вулф онжылдықтың белгілі бір тұлғасына айналды. 1970 жылы ол екі эссесін «Радикалдық шик және Мау-мау флэк-қаптаушыларды ұстау» кітабында жариялады. «Радикалдық шик» – композитор және дирижер Леонард Бернштейннің «Қара пантералар» партиясына қаржы жинау үшін ұйымдастырған кешінің өткір сипаттамасы болды. «Мау-мау флэк-қаптаушыларды ұстау» кейбір афроамерикандықтардың мемлекеттік әлеуметтік жәрдем бюрократтарынан («флэк-қаптаушылар») қаражат алу үшін нәсілдік қысымды («мау-мау») пайдалану тәжірибесі туралы айтты. Вулфтың «радикалдық шик» деген сөз тіркесі көп ұзамай жоғарғы сыныптың солшыл көзқарастарына қатысты сыншылар қолданған теріс мағыналы терминге айналды. Оның «Mauve Gloves & Madmen, Clutter & Vine» (1977) еңбегінде Вулфтың «Мен» онжылдығы және Үшінші Ұлы ояну» атты танымал эссесі бар. 1979 жылы Вулф Американың алғашқы астронавттары болған ұшқыштар туралы «The Right Stuff» кітабын жариялады. Олардың оқуы мен ресми емес, тіпті асығыс әрекеттерінен кейін ол осы батырларды өткен дәуірдегі «жекелеген жауынгерлерге» теңеді, олар елдері үшін ғарыш кеңістігіндегі жарыста соғысуға шықты. 1983 жылы кітап «Оскар» сыйлығын жеңіп алған көркем фильмге бейімделді. Вулф сонымен қатар 1975 және 1981 жылдары жарық көрген «Бейнелі сөз» және «Баухаустан біздің үйге дейін» атты қазіргі заманғы өнер мен сәулеттің екі сындық талдауын және әлеуметтік тарихын жазды. «Бейнелі сөз» өнер әлемінің тым оқшауланғанын және оның, оның пікірінше, сәнге айналған сындық теорияға тәуелділігін әжуалады. «Баухаустан біздің үйге дейін» еңбегінде ол Баухаус стилінің қазіргі заманғы сәулеттің дамуына тигізетін теріс әсерлерін зерттеді. 2016 жылы Вулф Чарльз Дарвин мен Ноам Чомскийдің еңбектерін сынаған «Сөз патшалығы» кітабын жариялады. Вулф Альфред Рассел Уоллес пен Чомскийдің тіл мүшесіне қатысты көзқарастарының табиғи іріктеудің нәтижесі емес екенін тұжырымдап, сөйлеудің біздің адамгершілігімізді құруға жауапты өнертабыс екенін айтты. Кейбір сыншылар Вулфтың адамдардың сөйлеу қабілеті қалай дамығаны туралы пікірі зерттеулермен расталмағанын және ол жеке пікірлерін айтқанын мәлімдеді.

In 1965, Wolfe published a collection of his articles in this style, The Kandy Kolored Tangerine Flake Streamline Baby, adding to his notability. He published a second collection of articles, The Pump House Gang, in 1968. Wolfe wrote on popular culture, architecture, politics, and other topics that underscored, among other things, how American life in the 1960s had been transformed by post WWII economic prosperity. His defining work from this era is The Electric Kool Aid Acid Test (published the same day as The Pump House Gang in 1968), which for many epitomized the 1960s. Although a conservative in many ways (in 2008, he claimed never to have used LSD and to have tried marijuana only once), Wolfe became one of the notable figures of the decade. In 1970, he published two essays in book form as Radical Chic & Mau Mauing the Flak Catchers. "Radical Chic" was a biting account of a party given by composer and conductor Leonard Bernstein to raise money for the Black Panther Party. "Mau Mauing The Flak Catchers" was about the practice by some African Americans of using racial intimidation ("mau mauing") to extract funds from government welfare bureaucrats ("flak catchers"). Wolfe's phrase, "radical chic", soon became a popular derogatory term for critics to apply to upper class leftism. His Mauve Gloves & Madmen, Clutter & Vine (1977) included Wolfe's noted essay, The "Me" Decade and the Third Great Awakening. In 1979, Wolfe published The Right Stuff, an account of the pilots who became America's first astronauts. Following their training and unofficial, even foolhardy, exploits, he likened these heroes to "single combat warriors" of a bygone era, going forth to battle in the Space Race on behalf of their country. In 1983, the book was adapted into an Academy Award winning feature film. Wolfe also wrote two critiques of and social histories of modern art and modern architecture, The Painted Word and From Bauhaus to Our House, published in 1975 and 1981, respectively. The Painted Word mocked the excessive insularity of the art world and its dependence on what he saw as faddish critical theory. In From Bauhaus to Our House he explored what he said were the negative effects of the Bauhaus style on the evolution of modern architecture. In 2016, Wolfe published The Kingdom of Speech, a critique of the work of Charles Darwin and Noam Chomsky. Wolfe synthesized what he construed as the views of Alfred Russel Wallace and Chomsky on the language organ as not being a product of natural selection to suggest that speech is an invention that is responsible for establishing our humanity. Some critics claimed that Wolfe's view on how humans developed speech were not supported by research and were opinionated.

Теледидар үшін жасалған фильм

1977 жылы PBS Том Вулфтың «Лос-Анджелес» атты ойдан шығарылған, сатирикалық телефильмін жасады, оқиғасы Лос-Анджелесте өтеді. Вулф фильмде өзінің рөлін сомдайды.

Романдар

Өзінің ерте мансабында Вулф американдық қоғамның кең ауқымын қамтитын роман жазуды жоспарлаған. Оның үлгілерінің бірі Уильям Макепис Таккерейдің 19 ғасырдағы Англия қоғамын суреттеген «Ванти-Фейр» романы болды. 1981 жылы ол романға толыққандай назар аудару үшін басқа жұмыстарын тоқтатты. Вулф романды зерттеуді Манхэттендегі қылмыстық соттағы істерді бақылау және Бронкстағы кісі өлтіру бөлімінің қызметкерлерін ілесу арқылы бастады. Зерттеу оңай болса да, жазуда қиындықтарға тап болды. Жазушылық дағдарысын жеңу үшін Вулф «Роллинг Стоун» журналының редакторы Янн Веннерге Чарльз Диккенс пен Таккерейден алған идеяны ұсынды: романын бөлім-бөлім жариялау. Веннер Вулфқа жұмысын жариялау үшін шамамен 200 000 доллар ұсынды. Ұдайы мерзімдерге байланысты қысым оған қажетті ынталандыруды берді, және 1984 жылдың шілдесінен 1985 жылдың тамызына дейін ол «Роллинг Стоун» журналының әр екі апта сайынғы санында жаңа бөлімдерді жариялады. Кейін Вулф өзінің «әбден көпке таныс алғашқы нұсқасына» риза болмады және жұмысын мұқият қайта қарады, тіпті басты кейіпкері Шерман Маккойды да өзгертті. Алғаш ол оны жазушы етіп ойлаған, бірақ облигация сатушысы ретінде бейнеледі. Вулф екі жыл бойы зерттеулер жүргізіп, қайта қарады, және оның «Ванильдердің өртелуі» романы 1987 жылы жарық көрді. Кітап коммерциялық және сындық сәттілікке ие болды, апталар бойы бестселлерлер тізімінде тұрды және Вулф ұзақ жылдар бойы келемездеген әдебиеттік қауымдастықтың мақтауына ие болды. Вулфтың алғашқы романының табысынан кейін екінші романына да зор қызығушылық туды. Бұл романды жазуға 11 жылдан астам уақыт кетті; «Толық адам» 1998 жылы жарық көрді. Кітаптың қабылдануы біркелкі болмады, бірақ ол Time, Newsweek, The Wall Street Journal және басқа да басылымдарда жағымды пікірлер алды. Алғашқы басылым 1,2 миллион данамен шығарылды және кітап The New York Times бестселлер тізімінде он апта бойы бірінші орында тұрды. Белгілі жазушы Джон Апдайк The New Yorker журналына сын пікір жазып, романның «ойын-сауық екенін, әдебиет емес, тіпті әдебиетке ұмтылатын қарапайым нәрсе екенін» айтты. Оның пікірі Вулф пен Апдайк, сондай-ақ Джон Ирвинг пен Норман Мейлер арасында баспа және телеарналардағы ақпарат құралдарындағы қатыгез пікір алмасуға әкелді, олар да тартысқа қатысты. Роман 2021 жылы Netflix телесериалына бейімделді. 2001 жылы Вулф өзінің үш негізгі әдеби сыншысын «Менің үш клоуным» деп атаған эссе жариялады. Сол жылы ол «Жақындасу» (1997 жылғы «Форт Брэггтегі шабуыл» повесін қоса, қысқаша шығармалар жинағы) кітабын шығарды. Ол өзінің үшінші романын, «Мен Шарлотта Симмонс» (2004) кітабын жариялады, онда элиталық университетке түскеннен кейін Солтүстік Каролина штатының Аллегани округінен келген кедей, бірақ дарынды стипендиялы студенттің құлдырауы туралы айтады. Ол қатыгездікке, материализмге, зияткерлікке қарсылыққа және жыныстық еркіндікке толы институтты бейнелейді. Роман сыншылар тарапынан көбінесе теріс қабылдады. Көптеген консервативтілер оны мақтады, өйткені оның бейнесі кең таралған моральдық құлдырауды көрсеттеді. Роман Лондондық «Литературный обзор» журналының «Шығарған жыныстық сипаттамалардың бос сөздеріне назар аудару үшін» тағайындалған «Жыныстық сипаттамадағы жаман жыныстық сыйлық» сыйлығын жеңіп алды. Вулф кейін мұндай жыныстық сілтемелердің мақсатты түрде клиникалық болғанын түсіндірді. Вулф өзінің көркем әдебиет жазудағы мақсаты Чарльз Диккенс, Эмиль Зола және Джон Стейнбек дәстүріндегі қазіргі қоғамды бейнелеу екенін жазды. 2008 жылдың басында Вулф өзінің ұзақ жылдар бойы баспагері болған Farrar, Straus and Giroux компаниясынан кететінін мәлімдеді. Оның төртінші романы, «Қанға оралу», 2012 жылдың қазан айында Little, Brown and Company баспасында жарық көрді. The New York Times газетінің хабарлауынша, Вулфқа кітап үшін 7 миллион АҚШ долларына жуық төленді. Баспагерлердің мәліметінше, «Қанға оралу» «Американың болашағы бірінші болып келген Майамидегі тап, отбасы, байлық, нәсіл, қылмыс, жыныстық қатынас, сыбайлас жемқорлық және амбиция» туралы. Кітап жарық көрген кезде пікірлер әртүрлі болды. «Қанға оралу» «Мен Шарлотта Симмонспын» фильмінен де үлкен коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.

Throughout his early career, Wolfe had planned to write a novel to capture the wide reach of American society. Among his models was William Makepeace Thackeray's Vanity Fair, which described the society of 19th century England. In 1981, he ceased his other work to concentrate on the novel. Wolfe began researching the novel by observing cases at the Manhattan Criminal Court and shadowing members of the homicide squad in The Bronx. While the research came easily, he encountered difficulty in writing. To overcome his writer's block, Wolfe wrote to Jann Wenner, editor of Rolling Stone, to propose an idea drawn from Charles Dickens and Thackeray: to serialize his novel. Wenner offered Wolfe around $200,000 to serialize his work. The frequent deadline pressure gave him the motivation he had sought, and from July 1984 to August 1985, he published a new installment in each biweekly issue of Rolling Stone. Later Wolfe was unhappy with his "very public first draft" and thoroughly revised his work, even changing his protagonist, Sherman McCoy. Wolfe had originally made him a writer, but recast him as a bond salesman. Wolfe researched and revised for two years, and his The Bonfire of the Vanities was published in 1987. The book was a commercial and critical success, spending weeks on bestseller lists and earning praise from the very literary establishment on which Wolfe had long heaped scorn. Because of the success of Wolfe's first novel, there was widespread interest in his second. This novel took him more than 11 years to complete; A Man in Full was published in 1998. The book's reception was not universally favorable, though it received glowing reviews in Time, Newsweek, The Wall Street Journal, and elsewhere. An initial printing of 1.2 million copies was announced and the book stayed at number one on The New York Times bestseller list for ten weeks. Noted author John Updike wrote a critical review for The New Yorker, complaining that the novel "amounts to entertainment, not literature, even literature in a modest aspirant form." His comments sparked an intense war of words in the print and broadcast media among Wolfe and Updike, and authors John Irving and Norman Mailer, who also entered the fray. The novel was selected to be adapted into a television series by Netflix in 2021. In 2001, Wolfe published an essay referring to his three main literary critics as "My Three Stooges." That year he also published Hooking Up (a collection of short pieces, including the 1997 novella Ambush at Fort Bragg). He published his third novel, I Am Charlotte Simmons (2004), chronicling the decline of a poor, bright scholarship student from Alleghany County, North Carolina, after attending an elite university. He conveys an institution filled with snobbery, materialism, anti intellectualism, and sexual promiscuity. The novel met with a mostly tepid response by critics. Many social conservatives praised it in the belief that its portrayal revealed widespread moral decline. The novel won a Bad Sex in Fiction Award from the London based Literary Review, a prize established "to draw attention to the crude, tasteless, often perfunctory use of redundant passages of sexual description in the modern novel". Wolfe later explained that such sexual references were deliberately clinical. Wolfe wrote that his goal in writing fiction was to document contemporary society in the tradition of Charles Dickens, Émile Zola, and John Steinbeck. Wolfe announced in early 2008 that he was leaving his longtime publisher, Farrar, Straus and Giroux. His fourth novel, Back to Blood, was published in October 2012 by Little, Brown and Company. According to The New York Times, Wolfe was paid close to US$7 million for the book. According to the publisher, Back to Blood is about "class, family, wealth, race, crime, sex, corruption and ambition in Miami, the city where America's future has arrived first." The book was released to mixed reviews. Back to Blood was an even bigger commercial failure than I Am Charlotte Simmons.

Сыни қабылдау

Курт Воннегут Вулфты «бір кездері пайда болған ең қызықты – немесе, кемінде, ең қоздырғыш журналист» және «назар аудару үшін кез келген нәрсеге баратын гений» деп атады. Пол Фасселл Вулфты керемет жазушы деп атап, «Оны оқу адамзаттың болашағына үміт берудің орнына, қазіргі жағдайды сезінудегі оның құлшынысын бөлісуге шабысқандықтан, қуандырады» деді. Сынаушы Двайт Гарнер Вулфты «тамаша талант иесі, әлеуметтік байқаушы және сатирик» деп мақтап, ол «жақын және көбінесе комедиялық кескілді бөлшектерге құмарлық танытқан» және «әдебиеттің мақтан тұтуына қарсы тұрудан қорқылмаған» деді. Харольд Блум Вулфты «шебер әңгімеші және өте жақсы әлеуметтік сатирик» деп сипаттады. Романшы Луи Аучинклосс Вулфты мақтап, «Бейнелеушілердің отшаңы» романын «тамаша кітап» деп атады. Сынаушы Джеймс Вуд Вулфтың «үлкен тақырыптары, үлкен адамдары және шексіз асыра сілтеулері» сынға алды. «Оның дүкенінен орташа есімді ешкім шықпайды; шын мәнінде, оның көркем шығармаларында адамгершілікке тән ешқандай әртүрлілік жоқ, себебі бәрінің бірдей үлкен қозғырғыштығы бар». 2000 жылы Норман Мейлер, Джон Апдайк және Джон Ирвинг Вулфты сынады, олар оның кітаптары сыншылардың мақтауына лайық екеніне сенетіні туралы сұралғаннан кейін. Мейлер Вулф романын оқуды 300 фунт салмақты әйелмен қарым-қатынас жасаумен салыстырып, «Ол ең жоғары нүктеге жеткенде бәрі бітеді. Ғашық бол немесе тұншығып қал» деді. Апдайк өзінің тартымдылығында әдебиетке көбірек ден қойды: ол «Толық адам» романы «әдебиет емес, тіпті әдебиеттің қарапайым формасы да емес, ойын-сауық» деді. Ирвинг, мүмкін, ең көп наразылық білдірді: «Бұл жаман газетті немесе журналдағы жаман мақаланы оқыған сияқты, сөйлемдерді оқып, өзіңді құсық тартқызып алу сияқты». Вулф жауап берді: «Бұл – ашу. Бұл керемет ашу. «Толық адам» Апдайк пен Норманды қорқытқандай Ирвингті де қорқытты. Оларды қорқытты. Оларды үрейлендірді». Кейін ол Апдайк пен Мейлерді «екі ескі сүйек үйіндісі» деп атады және Ирвингтің жұмысының сапасынан қорқып жүргенін қайталады. Сол жылы ол сыншылар туралы «Менің үш клоуным» атты эссе жариялады.

Kurt Vonnegut said Wolfe is "the most exciting—or, at least, the most jangling—journalist to appear in some time," and "a genius who will do anything to get attention." Paul Fussell called Wolfe a splendid writer and stated "Reading him is exhilarating not because he makes us hopeful of the human future but because he makes us share the enthusiasm with which he perceives the actual." Critic Dwight Garner praised Wolfe as "a brilliantly gifted social observer and satirist" who "made a fetish of close and often comically slashing detail" and was "unafraid of kicking up at the pretensions of the literary establishment." Harold Bloom described Wolfe as "a fierce storyteller, and a vastly adequate social satirist". Novelist Louis Auchincloss praised Wolfe, describing The Bonfire of the Vanities as "a marvelous book". Critic James Wood disparaged Wolfe's "big subjects, big people, and yards of flapping exaggeration. No one of average size emerges from his shop; in fact, no real human variety can be found in his fiction, because everyone has the same enormous excitability." In 2000, Wolfe was criticised by Norman Mailer, John Updike and John Irving, after they were asked if they believed that his books were deserving of their critical acclaim. Mailer compared reading a Wolfe novel to having sex with a 300 lb woman, saying, "Once she gets to the top it's all over. Fall in love or be asphyxiated." Updike was more literary in his reservedness: He claimed that A Man in Full "amounts to entertainment, not literature, even literature in a modest aspirant form." Irving was perhaps the most dismissive, saying "It's like reading a bad newspaper or a bad piece in a magazine read sentences and watch yourself gag." Wolfe responded, saying, "It's a tantrum. It's a wonderful tantrum. A Man in Full panicked Irving the same way it panicked Updike and Norman. Frightened them. Panicked them." He later called Updike and Mailer "two old piles of bones" and said again that Irving was frightened by the quality of his work. Later that year he published an essay titled My Three Stooges about the critics.

Қайталанатын тақырыптар

Вольфтың мансабы бойындағы жазулары әлеуметтік мәртебе үшін бәсекелестікке деген қызығушылықты көрсетті. Вольфтың кейінгі жұмыстарының көп бөлігі нейроғылымға арналған. Ол "Кешіріңіз, жаныңыз өліп қалды" атты "Қарым-қатынас" мақалалар жинағындағы эссесінде осы қызығушылығын айтады. Бұл тақырып "Мен Шарлотта Симмонспын" романында да кездеседі, себебі оның басты кейіпкері – нейроғылым студенті. Вольф кейіпкерлердің ой және эмоционалдық процестерін, мысалы, қорқыныш, ұят және құштарлық сезімдерін ми химиясының клиникалық терминологиясымен сипаттайды. Вольф кейіпкерлерінің анатомиясының әртүрлі жақтарын да жиі егжей-тегжейлі түрде суреттейді.

Ақ костюм

1962 жылы Уолф ак костюмді өзінің таңбалық белгісі ретінде қабылдады. Ол алғашқы ақ костюмін оңтүстік жұрттарының дәстүрімен жазда кию үшін сатып алған. Бірақ костюм жазға тым ауыр болғанын байқап, оны қыста киді, бұл көпке таң қалдырды. Сол кезде ақ костюмдер жазғы киім ретінде ғана танылған. Уолф осыны өзінің таңбалық белгісі етіп сақтады. Кейде ол ақ галстук, ақ хомбург шляпасы және екі түсті туфлімен үйлестіретін. Уолфтың айтуынша, осы киім ол бақылап отырған адамдарды ойсырататын, олардың көзінде ол "Марстан келген, ештеңе білмейтін, бірақ білуге құштар адам" болып көрінетін.

Көзқарастар

1989 жылы Вольф «Харперс» журналы үшін «Миллиард аяқты алыпты қуу» атты эссе жазды. Ол қазіргі американдық романистерді өз тақырыптарына толыққанды үңілмегені үшін сынады және қазіргі әдебиетті журналистік тәсілдерге көбірек сүйену арқылы жаңартуға болатынын ұсынды. 2007 жылы «The Wall Street Journal» газеті блогтардың пайда болуының он жылдығына орай пікірін сұрағанда, Вольф «блогтар әлемі – қаңқу әлемі» және «блогтар – арттан шабуылға шыққан алғы шеп» деп жазды.

Саясат

Вулфтың көзқарастары мен тақырыптық материалды таңдауы, мысалы, «Radical Chic»-те солшыл зиялыларды мазақтауы, «The Right Stuff»-те ғарышкерлерді даңқтауы және «The Kingdom of Speech»-те Ноам Чомскийді сынауы кейде оны консервативті деп атауға себеп болды. «Vanity Fair», «The Washington Post», «National Review» және «USA Today» басылымдарында жарияланды. Редактор Байрон Добелл Вулфты реакционер деп атады; Вулф мұндай белгілерге қарсы шығып, «Егер мен оңшыл деп бағалансам, бұл мен мазақтаған нәрселерге байланысты деп ойлаймын» деді. Буш та оған құрметпен жауап берді және 2005 жылы достарының айтуынша, Вулфтың барлық кітаптарын оқыған. Вулф АҚШ-тың Ауғанстанға басып кіруін қолдады, бірақ Ирак соғысына қарсы болды. 2016 жылы Вулф Дональд Трампты «жақсы көрінетін мегаломан» деп сипаттады, «Оның балағаттығы оны шыншыл етіп көрсетеді» деді. Кейін Вулф Трампты әдеби кейіпкер Джей Гетсбимен салыстырды. Өзінің діни тәрбиесі туралы Вулф «Мен пресвитериан дінінде тәрбиелендім» деп айтты. Кейде ол өзін «дінінен безген пресвитериан» деп атады. Вулф католик мектептерін қорғап, олардың американдық мемлекеттік мектептерге қарағанда артықшылығы бар екенін айтты. Вулф сонымен қатар жыныстық революцияны «жыныстық той» деп сипаттап сынады. Ол пұритандық христиандық жыныстық көзқарасқа деген ықыласын білдірді.

Өлім және мұра

Вулф 2018 жылдың 14 мамырында Манхэттенде 88 жасында инфекциядан қайтыс болды. Тарихшы Мередит Хиндли Вулфты ағылшын тіліндегі сөздікке "статусфера", "нағыз қадірлі", "радикалды сән", "Жеке онжылдық" және "жақсы жігіт" терминдерін енгізгенімен есептейді. Вулфқа кейде "трофейлі әйел" терминін ойлап тапқан деп қате жабады. "Тәңірлердің өрті" романындағы тым жұқа әйелдерді сипаттау үшін ол "әлеуметтік рентген сәулелері" деген сөздерді қолданған. Журналистика профессоры Бен Ягоданың сөзіне сүйенсек, Вулф журналдардағы тұлғалық мақалаларда қазіргі заманды қолдануды да қалыптастырды; ол 1960 жылдардың басында осылай жасай бастағанға дейін, мұндай мақалалар әрқашан өткен шақта жазылатын.

Белгілі мақалалар

Соңғы американдық батыр – Джуниор Джонсон. Иә! Esquire, 1965 жылғы наурыз. "Шағын мумиялар! 43-ші көшедегі Өлілер елінің нағыз тарихы!" New York Herald Tribune қосымшасы (11 сәуір 1965). "Жылысталған тоғайда жоғалған", New York Herald Tribune қосымшасы (18 сәуір 1965). "Жаңа журналистиканың тууы: Том Вольфтің куәгер ретіндегі баяндамасы". Нью-Йорк, 14 ақпан 1972. "Жаңа журналистика: Жылысталған тоғайларды іздеу". Нью-Йорк, 21 ақпан 1972. "Неге олар енді Ұлы американдық роман жазбайды?" Esquire, 1972 жылғы желтоқсан. "Меншілдік онжылдық және үшінші ұлы ояну" Нью-Йорк, 23 тамыз 1976. "Миллиард аяқты алыпты қуу" Harper's. 1989 жылғы қараша. "Кешіріңіз, бірақ сіздің жаныңыз енді тірі емес." Forbes, 1996 жыл. "Pell Mell." The Atlantic Monthly (қараша 2007). "Байлардың да сезімі бар." Vanity Fair (қыркүйек 2009).

Том Вулф туралы жазу

"Том Вулф қалай Том Вулф болды" Майкл Льюис, Vanity Fair журналы (қараша, 2015). Том Вулфтың Америкасы: Батырлар, әдемілер және ақымақтар. Кевин Т. МакЭнини. Прагер, 2010.