Кіріспе

Американдық журналист (1976 жылы туған) және актер Джейсон Томас Блэр (1976 жылы 23 наурызда туған) – «The New York Times» газетінде жұмыс істеген американдық бұрынғы журналист. Ол 2003 жылғы мамыр айында жазған мақалаларындағы өтіріктер мен плагиат анықталғаннан кейін газеттен кетті. Блэр осы кезең туралы «Мастерлер үйін өртеп тастау» (2004) атты естеліктер кітабын жариялады, онда оның мансабы, отставкадан кейін биполярлық бұзылыс диагнозы және газеттегі нәсілдік қатынастар туралы ойлары жазылған. Кейін ол биполярлық бұзылысы бар адамдарға көмектесетін топ құрып, өмірді жақсарту бойынша кеңесші болды.

Өмірбаян

Блэр Мэриленд штатының Колумбия қаласында федералды басшының және мектеп мұғалімінің ұлы болып дүниеге келді. Мэриленд университетінің Колледж-Парк кампусына оқуға түскен кезде студент-журналист болды. 1996–1997 оқу жылында ол студенттік газетінің екінші афроамерикалық бас редакторы болып таңдалды. 2004 жылы "Балтимор Сан" газетінде жарияланған мақалада, "кейбір студенттері оның таңдалуына қарсы болды, оны 'жарысқа қатысушы' деп сипаттады". Сол жылдың қараша айында ол "орташа деңгейдегі тілші" деп саналды. 18 сәуірде "Сан-Антонио экспресс" газетінің тілшісі Макарена Эрнандес жариялады. "Экспресс Ньюс" газетінің бас редакторы "Таймс" газетіне Блэрдің "Таймс" газетіндегі мақаласы мен Эрнандестің газеттегі мақаласының ұқсастығы туралы хабарлаған. Жалған ақпараттардың арасында Блэрдің мақаласында көрсетілген қалаға барғаны туралы мәлімдемесі бар, бірақ шындығында ол онда болған жоқ. Күмәнді мақалалардың арасында мыналар бар: Бұл мәлімдемеге барлық тараптар бірден қарсы шықты. Блэр тергеу кезінде қатыспаған адвокаттардың есімдерін атады. 2003 жылдың 10 ақпанындағы "Снайперлік шабуылдардың құрбандарына бейбітшілік пен жауап табу қиын" деген мақаласында Блэр Вашингтонда екенін мәлімдеді. Ол "Вашингтон Пост" газетінен цитаталарды плагиаттады және сұхбаттаспаған адамнан цитаталарды ойдан шығарды. Блэр мақаладағы адамға көптеген қасиеттерді жатқызды, бірақ ол олардың барлығын жоққа шығарды. Блэр сондай-ақ, жарияламауға уәде берген ақпаратты жариялады. Ол Ли Малвоның полициямен сұраққа алынып жатқан видеожазбасын сипаттап, шенеуніктердің видеоны қарағанын айтты. Мұндай жазба болған жоқ. Блэр сондай-ақ детективтің адамның джинсынан қан тапқанын және ол кінәсін мойындағанын айтты, бірақ мұндай оқиға болған жоқ. Ол Associated Press мақаласынан цитаталарды плагиаттады. Ол Джессика Линчтің әкесімен сөйлескенін айтты, бірақ ол Блэрмен кездескенін есіне түсірмеді; Линчтің ата-анасының үйінен "тәмәкі егістіктері мен мал жайылымдары" көрінетінін айтты, бірақ олар көрінбеді; Линчтің ағасы Ұлттық гвардияда екенін, Линчтің анасының атын қате жазғанын және оның түсінде көргенін айтты. Блэр Палестинаға ешқашан бармаған, оның оқиғаға қосқан үлесі Associated Press мақалаларынан алынған қайта құрылған мәліметтерден тұрды. Блэр Кливлендке ешқашан бармады; ол діни қызметкермен телефон арқылы сөйлесіп, мақаланың бөліктерін Вашингтон Пост газетінен көшірді. Ол "The Plain Dealer" және "New York Daily News" газеттерінен де цитаталарды плагиаттады. Ол діни қызметкердің Киелі кітабының ішінде ұлының суретін сақтағаны туралы және шіркеудің атын қате түсінгендігі туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Ол ауруханаға ешқашан бармаған және тек бір солдатпен телефон арқылы сөйлескен, кейіннен ол оған жасалма сөздерді жатқызды. Блэр солдаттың "өмірінің қалған бөлігінде ақсап, таяққа мұқтаж болады" деп жазды, бұл шындыққа сай емес. Ол тағы бір солдаттың оң аяғы тізеден төменгі жағында ампутацияланғанын айтты. Ол екі солдаттың бір уақытта ауруханада жатқанын айтты, бірақ олар бес күн аралықпен түскен.

Салдары

Сигал комитеті деп аталатын тергеу, Блэрдің қара нәсілді болғанына байланысты жұмысқа орналастыруда тең мүмкіндік саясаты бойынша қызметкерлер арасында қызу пікір-таластар болғанын анықтады. Блэрдің редакторы Джонатан Лэндман Сигал комитетіне Блэрдің қара нәсілді болуының 2001 жылы жас жігіттің толық уақытты қызметкер болып тағайындалуына үлкен ықпал еткенін айтты. "Менің ойымша, оның қызметке көтерілуіне нәсіл шешуші фактор болды", - деді ол. "Сол кезде мен бұл шешім дұрыс емес деп ойладым, қазір де солай ойлаймын". Басқалары оған келіспеді. Бес күннен кейін "Нью-Йорк Таймс" газетінің пікір жазушысы Боб Герберт, афроамерикалық болып, өзінің бағанасында нәсілдің Блэр ісіне еш қатысы жоқ екенін мәлімдеді:

"Тыңдаңыз: бұл істегі нәсілдік мәселе Джейсон Блэрдің кейбір хабарламалары сияқты жалған. Қараларға немесе қараларға көмектесуге бағытталған әрекеттерге шабуыл жасауды ұнататын адамдар Блэрдің оқиғасын "Нью-Йорк Таймс" газетінің жаңа редакциялық құрамын әртараптандыру әрекеттерінде және одан да кеңірек, әртүрлілікке немесе кез келген жерде тең мүмкіндік саясатына деген міндеттемеде кемшілік бар екендігінің дәлелі ретінде пайдаланды. Бұл агитаторлар мойындамаса да, олардың шабуылдарының астында жатқан жағымсыз мәселе – қара нәсілді адамдарда бір нәрсе дұрыс емес деген ой. Оқиғадан кейін редакциялық қолдауын жоғалтқаннан соң бас редактор Хауэлл Рейнс және басқарушы редактор Джеральд Бойд отставкаға кетті. "Таймс" газетінен кеткеннен кейін Блэр ауыр депрессияға ұшырады және, естеліктеріне сәйкес, емделу үшін ауруханаға жатты. Оған бірінші рет екіполярлық бұзылыс диагнозы қойылды. Ол бұрынғы жылдары алкоголь мен кокаинге тәуелділікпен күрескен кезде өзін-өзі емдегенін мойындады.

Кейінгі мансап

Кейін Блэр колледжге қайта оралып, бұрынғысынша тоқтап қалған білімін аяқтады. "Таймс" газетінен кеткеннен кейін бір жыл өткен соң Блэр "Мастерімнің үйін өртеп тастау" атты естеліктер кітабын жазды, ол 2004 жылы New Millennium Books баспасында жарық көрді. Кітаптың алғашқы таралымы 250 000 дананы құрады, ал алғашқы тоғыз күнде 1400 дана сатылды. Көптеген рецензиялар сынға ұшырағанымен, Блэр Ларри Кинг пен Fox News Channel жүргізушісі Билл О'Райлимен сұхбаттасқаннан кейін кітаптың сатылымы арта түсті. Кітабында Блэр газеттен кеткенге дейін тоқтатқан есірткіге тәуелділігін және биполярлық бұзылыспен күресін ашты, бұл бұзылыс оның жұмыстан кеткеннен кейін диагноз қойылып, алғаш рет емделді. Ол сондай-ақ "Таймс" газетіндегі журналистік тәжірибелер, нәсілдік қатынастар туралы ойлары мен газеттің бас редакторлары арасындағы келіспеушіліктерді де талқылады. 2006 жылы Блэр биполярлық бұзылысы бар адамдарға қолдау тобын басқарды және осы ауруға байланысты емдеуін жалғастырды. 2007 жылы Вирджиния штатында өмірлік коуч ретінде жұмыс істеді, ал бес жылдан кейін жеке коучинг орталығын ашты. 2016 жылы ол әлі де осы салада қызмет етіп жатты.

Танымал мәдениетте

"Шоук Пойнт" – Колм Бёрнның 2007 жылы жазған пьесасы, Блэрдің құлдырауына негізделген. Гейб МакКинли жазған Блэр туралы "CQ/CX" пьесасын 2012 жылы Atlantic Theater Company қойды. Маккинли Блэрді жеке таныған, өйткені ол Блэр жұмыс істеген кезеңде "Таймс" газетінде қызмет еткен. "Заң мен тәртіп" сериалы Блэрдің оқиғасын 14.02-ші сериядағы "Сыйлық" ("Bounty") аталатын эпизодтың шабытына айналдырды. "Заң мен тәртіп: Қылмыстық ниет" сериалы үшінші маусымдағы "Правда" (3.5) эпизодында жас журналист туралы оқияны Блэрдің оқиғасынан шабыт алып жасады. HBO телесериалы "The Wire" бесінші маусымында журналистердің жалған ақпарат таратуы және баспа журналистикасының құлдырауы тақырыбын қамтыды. Соңғы серияда Джейсон Блэр туралы айтылды. "The Wire" сериалын жасаған Дэвид Саймон "Baltimore Sun" газетінде журналист болып жұмыс істеген және Блэр редактор болған Мэриленд университетінің студенттік газеті "The Diamondback"-те жұмыс істеген. 2003 жылы "Шошқа алдындағы інжу-маржан" комикстер сериясында Раттың бұрынғы Ирак диктаторы Саддам Хусейн туралы "Нью-Йорк Таймс" газетіне жалған мақалалар жазғаны бейнеленген. "Gilmore Girls" сериалының "The Reigning Lorelai" (4.16) эпизодында Роридің редакторы Дойлдің "Yale Daily News" газетінің редакциясындағы қызметкерлердің мінез-құлқына наразы болып, оны "келесі Джейсон Блэрдің өсіп-өну ортасы" деп атағаны көрсетілген. Режиссер және продюсер Саманта Грант Джейсон Блэр туралы деректі фильм түсірді. "Сындырғыш сенім" ("A Fragile Trust") 2013 жылдың 14 маусымында Шеффилд халықаралық деректі фильмдер фестивалінде көрсетілді. "Симпсон" сериалының 15.22-ші эпизодындағы әзіл Блэр оқиғасына негізделген: "Алаяқтық жаңалықтар" ("Fraudcast News"). Милхаус Лисаға кешірім сұрап, Бағдадтан жіберген хабарының бәрін өйлеп тапқанын, шындығында Басрада болғанын айтады. 2008 жылы Ақ үйдің тілшілер кешінде Крейг Фергюсон: "Өкінішке орай, "Нью-Йорк Таймс" газеті үстел сатып алмады. Олар менің бұл шара баспасөздің беделін түсіретініне сенімдімін деп ойлайды. Қызығы, мен Джейсон Блэр мен Джуди Миллер осы мәселені шешетін деп ойладым".