Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цирконий(IV) хлориді, сонымен қатар цирконий тетрахлориді (ZrCl4) деп те белгілі, – цирконийдің басқа қосылыстарын алу үшін жиі қолданылатын бейорганикалық қосылыс. Бұл ақ түсті, жоғары балқу температуралы қатты зат ылғалды ауада тез гидролиздейді.
Zirconium(IV) chloride, also known as zirconium tetrachloride, (|auto=1|ZrCl4) is an inorganic compound frequently used as a precursor to other compounds of zirconium. This white high melting solid hydrolyzes rapidly in humid air.
Құрылымы
Молекулалық TiCl4-тен айырмашылығы, қатты ZrCl4 полимерлік құрылымға ие, онда әр Zr атомы октаэдрлік координацияланған. Бұл құрылымдардың өзгешелігі олардың қасиеттерінің айырмашылығына себеп болады: TiCl4 дистилленеді, ал ZrCl4 қатты зат. Қатты күйде ZrCl4 таспа тәрізді сызықтық полимерлік құрылымға ие – бұл HfCl4-тің де құрылымы. Бұл полимер Льюис негіздерімен әрекеттескенде оңай ыдырайды, Zr–Cl–Zr байланыстарын үзеді.
Unlike molecular TiCl4, solid ZrCl4 adopts a polymeric structure wherein each Zr is octahedrally coordinated. This difference in structures is responsible for the disparity in their properties: is distillable, but is a solid. In the solid state, ZrCl4 adopts a tape like linear polymeric structure—the same structure adopted by HfCl4. This polymer degrades readily upon treatment with Lewis bases, which cleave the Zr Cl Zr linkages.
Zr металдың прекурсоры
ZrCl4 цирконий минералдарын металл цирконийге айналдыру процесіндегі аралық зат болып табылады. Табиғатта цирконий минералдары міндетті түрде оксидтер түрінде кездеседі (бұл барлық цирконий хлоридтерінің гидролизденуге бейімділігінде де көрінеді). Оларды көп мөлшерде металға айналдыру үшін, бұл ыстыққа төзімді оксидтер алдымен тетрахлоридке түрлендіріледі, оны жоғары температурада дистилляциялауға болады. Тазартылған ZrCl4 цирконий (III) хлоридін алу үшін Zr металлымен тотықтырылуы мүмкін.
ZrCl4 is an intermediate in the conversion of zirconium minerals to metallic zirconium by the Kroll process. In nature, zirconium minerals invariably exist as oxides (reflected also by the tendency of all zirconium chlorides to hydrolyze). For their conversion to bulk metal, these refractory oxides are first converted to the tetrachloride, which can be distilled at high temperatures. The purified ZrCl4 can be reduced with Zr metal to produce zirconium(III) chloride.
Басқа қолданыстар
ZrCl4 цирконий диоксиді мен цирконий диборидін химиялық бумен шоғырландырудың ең көп қолданылатын алдынғы заттары болып табылады. Органикалық синтезде цирконий тетрахлориді Фридель-Крафтс реакциясы, Дильс-Альдер реакциясы және ішкі молекулалық циклдеу реакциялары үшін әлсіз Льюис қышқылы ретінде қолданылады. Сонымен қатар, ол тоқыма және басқа да талшықты материалдарды су өткізбейтін етуге арналған өңдеу үшін де пайдаланылады.
ZrCl4 is the most common precursor for chemical vapor deposition of zirconium dioxide and zirconium diboride. In organic synthesis zirconium tetrachloride is used as a weak Lewis acid for the Friedel Crafts reaction, the Diels Alder reaction and intramolecular cyclisation reactions. It is also used to make water repellent treatment of textiles and other fibrous materials.