Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бау розаларының ботаникалық жіктелуі
Horticultural classification of garden roses
Гибридті шай – бау розалары тобының ресми емес ботаникалық жіктелуі. Алғашқы гибридті шай розалары 1800 жылдардың ортасында Францияда, ірі, көп гүлді гибридтік мәңгілік розаларды биік, әсем шай розаларымен будандастыру арқылы шығарылды. Гибридті шай – қазіргі заманғы бау розаларының ең көне класы. Гибридті шай розалары ата-аналық өсімдіктердің қасиеттерін орташа деңгейде мұраға алады, нәзік шай розаларынан берік болып, гибридтік мәңгілік розалардан гүлдеуді қайталау қабілеті жақсырақ. Гибридті шай розаларының гүлдері жақсы қалыптасқан, ірі, ортасы көтеріңкі, ұзын, түзу және тік сабақтармен демеленген. Әрбір гүлдің ені 8–12,5 см-ге жетеді. Гибридті шай розалары – ең ірі және ең танымал роза тобы, олардың әсем пішіні мен түрлі-түстілігіне байланысты. Олардың гүлдері көбінесе ұзын сабақтардың ұшында жеке-жеке гүлдейді, соның салдарынан олар кесілген гүл ретінде де кең танымал.
Hybrid tea is an informal horticultural classification for a group of garden roses. The first hybrid tea roses were created in France in the mid 1800s, by cross breeding the large, floriferous hybrid perpetuals with the tall, elegant tea roses. The hybrid tea is the oldest class of modern garden roses. Hybrid teas exhibit traits midway between their parents, being hardier than the often delicate tea roses, and with a better ability for repeat flowering than the more robust hybrid perpetuals. Hybrid tea flowers are well formed with large, high centred buds, supported by long, straight and upright stems. Each flower can grow to 8–12.5 cm wide. Hybrid teas are the largest and most popular group of rose, due to their elegant form and large variety of colours. Their flowers are usually borne singly at the end of long stems which also makes them very popular as cut flowers.
Сипаттама
Гибридті шай – бағбанда өсірілетін гүлдер тобының ресми емес бау-бақшалық жіктелуі. Гибридті шайлар – ең ірі және ең танымал қызылшалар класы, себебі олардың әдемі пішіні мен көптеген түстері бар. Олар ұзын, әсем, үшкір бүршіктерімен белгілі, олар ақырында ашылады. Гибридті шай гүлдерінің пішіні ортасы жоғары орналасқан және жеке немесе бірнеше бүршіктермен бірге болады. Әр гүл кеңдігіне дейін өсе алады. Өсімдіктер жылдам өседі және бірнеше жылдың ішінде биіктікке жетеді. Гибридті шайлар көк түстен басқа әртүрлі түстерде өсіріледі. Гибридті шайды көбейту әдетте қаурай (буддинг) арқылы жасалады, бұл техника аталық өсімдіктен алынған бүршіктерді берік, ауруға төзімді тамырға екпелеуді қамтиды. Мұндай тамырдың бірі – R. multiflora. Бағбандар гибридті шай гүлдерін өз тамырларында көктемде кесінділер алып, оларды бірінші жылы қорғалған жерде түбірлендіріп өсіру арқылы көбейтуге болады. Кесінділерден өсірілген өсімдіктер аналық өсімдіктердей берік болмайды, ауруға төзімділігі төмен және екпеленген өсімдіктердей ұзақ өмір сүре бермейді.
Hybrid tea is an informal horticultural classification for a group of garden roses. Hybrid teas are the largest and most popular rose class, due to their elegant form and large variety of colours. They are known for their long, elegant pointed buds that open slowly. Hybrid teas have a high centered bloom form and are carried singly or with several side buds. Each flower can grow to wide. Plants tend to grow quickly and will reach in height in just a few years. Hybrid teas are grown in a large variety of colors, except blue. Hybrid tea propagation is usually done by budding, a technique that involves grafting buds from a parent plant onto hardy, disease resistant rootstocks. One such rootstock is R. multiflora. Gardeners can propagate hybrid tea roses on their own roots by taking cuttings in spring, then rooting and growing them in a protected location for their first year. Plants grown from cuttings, are not as hardy as the mother plant, less disease resistant and may not live as long as grafted plants.
Ертедегі гибридті шайлар
Гибридті шайлар 1879 жылы британдық роза өсіруші Генри Беннетттің Уилтширдегі Стейплфордта "Шай гүлінің тұқымдық гибридтері" деген атаумен он түрді ұсынғанда жаңа розалар класына айналды. Беннетттің 1868 жылы Уилтширдегі фермасында роза өсіруге жасаған алғашқы тыңайтыру әрекеттері сәтсіз аяқталды. 1870-1872 жылдары ол роза өсіру білімін жетілдіру үшін Франциядағы көрнекті роза өсірушілерді аралады. Отанына оралған соң, ол фермасына жылытылатын жылыжайлар салып, роза өсіру бағдарламасын кеңейтті. 1879 жылы ол ұсынған он жаңа гибридті шай розасы бірден сәттілікке ие болды. Жан Батист Андре Гийоттың 1867 жылы Францияда өсірген "La France" розасы бірнеше роза тарихшылары тарапынан алғашқы гибридті шай розасы деп мойындалды. Ал басқа роза тарихшылары гибридті шай розаларының алғашқы түрлері осыдан он жыл бұрын пайда болғанын айтады. Осы ерте розалар: "Элиз Массон", "Леонор д'Эсте" және "Гигантик" 1849 жылы, сондай-ақ "Адель Бугер" 1852 жылы өсірілген. Француз Франсуа Лахармның 1859 жылы өсірген "Виктор Вердье" розасы алғашқы гибридті шай розасы болуға лайықты үміткер. "Виктор Вердье" гибридтік мәңгілік роза мен шай розасын будандастырудың сәтті нәтижесі болды және алғаш рет ұсынылғанда гибридтік мәңгілік роза ретінде жіктелді. Британдық бағбан және роза сарапшысы Грэм Стюарт Томас айтқандай, "1859 жылы "Виктор Вердье" пайда болды, оны кейде алғашқы гибридті шай розасы деп атайды. Осы және 1867 жылы өсірілген "La France" розасынан шағын топтама розалар өсірілді, олар гибридтік мәңгілік розаларға шай розасының күшті әсерін сіңірді".
Hybrid teas became a new class of roses in 1879, when British rose breeder, Henry Bennett, introduced ten "Pedigree Hybrids of the Tea Rose" in Stapleford, Wiltshire. Bennett's first attempts at rose breeding on his Wiltshire farm in 1868 were unsuccessful. He visited prominent rose breeders in France from 1870 to 1872 to further his knowledge of rose breeding. Returning home, he constructed heated greenhouses on his farm and expanded his rose breeding program. When he introduced his ten new hybrid tea roses in 1879, they were an immediate success. 'La France', bred by Jean Baptiste André Guillot and introduced in France in 1867, has been acknowledged by several rose historians as the first hybrid tea rose. Other rose historians have suggested that the earliest hybrid tea roses were developed a decade earlier. These early roses are: 'Elise Masson', 'Léonore d'Este' and 'Gigantique' in 1849 as well as 'Adèle Bougere' in 1852. 'Victor Verdier', bred by Frenchman François Lacharme and introduced in 1859, is a strong candidate for being the first hybrid tea. 'Victor Verdier' was the successful result of a cross between a Hybrid Perpetual and a Tea rose, and was classified as a Hybrid Perpetual when it was first introduced. According to British horticulturalist and rose expert, Graham Stuart Thomas, "In 1859 'Victor Verdier' appeared, and this has sometimes been called the first Hybrid Tea. From this and 'La France', raised in 1867, a small group of varieties were raised, carrying strong Tea influence into the Hybrid Perpetuals."
Қазіргі гибридті шай
Гибридті шай розасы 20-шы ғасырдың басына дейін кең таралмады, сол кезде француздық роза селекционері Джозеф Перне Дюшер 1900 жылы ‘Soleil d’Or’ сортын енгізді. ‘Soleil d’Or’ – алғаш рет ұсынылған сары роза және қазіргі гибридті шай розасының ата-тегі. Перне Дюшердің алғашқы табыстарының ішінде 19-шы ғасырдың ең танымал гибридті шай розаларының екеуі саналады: ‘Мадам Каролина Тестоут’ (1890) және ‘Мэм Абель Шатенэй’ (1895). Францияның Лион қаласы сол кезде гибридті шай өсірудің орталығына айналды, осы саламен Джозеф Боннер, Александр және Пьер Бернакс, Жан Батист Андре Гийо, немесе Джозеф Шварц сияқты роза өсірушілер айналысты. Гибридті шай розасын 20-шы ғасырдың ең танымал бақша розасының түріне айналдырған роза – Франсис Мейлландтың Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында ұсынған розасы. Ол 20-шы ғасырдың ең танымал роза сорты деп есептеледі. 20-шы ғасырдың ең маңызды гибридті шай розасын өсірушілері: Уильям Уорринер, МакГреди әлеуметі, Том Каррут, Мейлланд әлеуметі, Матиас Тантау, Вильгельм Кордес, Харкнес Розес, Кантс оф Колчестер және Диксон Розес. 20-шы ғасырдың ең танымал гибридті шай розаларының арасында: ‘Джордж Диксон’ (1912), ‘Étoile de Hollande’ (1919), ‘Dainty Bess’ (1925), ‘Crimson Glory’ (1935), ‘Ena Harkness’ (1946), ‘Just Joey’ (1972), ‘Double Delight’ (1977), ‘Brigadoon’ (1991) және ‘Francis Meilland’ (2006) бар.
Hybrid tea roses did not become popular until the beginning of the 20th century, when French rose breeder, Joseph Pernet Ducher, introduced the cultivar 'Soleil d'Or' in 1900. 'Soleil d'Or' is the first yellow rose introduced and the ancestor of the modern hybrid tea rose. Some of Pernet Ducher's early successes are considered to be two of the most popular of all the 19th century Hybrid tea roses: 'Madame Caroline Testout' (1890) and 'Mme Abel Chatenay' (1895). The city of Lyons in France became at the time an epicenter of hybrid tea cultivation with rose growers such as Joseph Bonnaire, Alexandre and Pierre Bernaix, Jean Baptiste André Guillot or Joseph Schwartz. The rose that made hybrid teas the most popular class of garden rose of the 20th century was the rose , introduced by Francis Meilland at the end of World War II, and is considered to be the most popular rose cultivar of the 20th century. The most important modern hybrid tea rose breeders of the 20th century are: William Warriner, the Sam McGredy family, Tom Carruth, the Meilland family, Mathias Tantau, Wilhelm Kordes, Harkness Roses, Cants of Colchester, and Dickson Roses. Among the most popular of the 20th century hybrid teas include: 'George Dickson' (1912), 'Étoile de Hollande' (1919), 'Dainty Bess' (1925)', Crimson Glory (1935), 'Ena Harkness' (1946), 'Just Joey' (1972) 'Double Delight' (1977), 'Brigadoon' (1991) and 'Francis Meilland' (2006).