Кіріспе

Канадалық бизнесмен және кәсіпкер, бейсболшы

Джозеф Уайтсайд Бойл (6 қараша 1867 – 14 сәуір 1923), Клондайк Джо Бойл деген атпен әйгілі болған, канадалық авантюрист, Ұлыбританияда бизнесмен және кәсіпкер атанды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол одақтас Румыния Корольдығына көмек көрсетуге қатысты.

Отбасы

Джозеф Бойл Канаданың Торонто қаласында дүниеге келген. Ол Канаданың ат жарыс сарайының даналық залына енген жарыс аттарын жаттықтырушы Чарльз Бойл мен оның әйелі Марта Бэйн Бойлдың ұлы еді. Оның інісі Дэвид А. Бойл әкесінің жолын жалғап, таза қанды жарыс аттарын жаттықтырушы болды. Оның отбасы 1839 жылы Ирландияның Ольстер аймағынан (қазіргі Солтүстік Ирландия) Канадаға көшіп келген. Бойл отбасы протестант дінін ұстанған және саяси көзқарастары бойынша унионист болған, бірақ ол өзін "айқасқан ирланд" деп атауға әрқашан мақтан тұтқан. Торонтода туғанымен, ол Вудсток қаласында өсті.

Ерте мансап

Бойль Клондайк алтын кендерінде ірі көлемде алтын өндіру мүмкіндігін ерте сезді, ал 1900 жылдан кейін бастапқы алтын шаймалау операцияларының қарқыны төмендегенде, Бойль және басқа компаниялар үлкен экскаваторларды (дренаждарды) құрастыру үшін жабдықтарды импорттады. Көбінесе электр қуатымен жұмыс істейтін бұл экскаваторлар арналардан миллиондаған унция алтынды өндіріп алды, сонымен бірге ландшафтті түгелдей өзгертіп, өзендердің бағытын ауыстырды.

Румынияның қызметіне

1918 жылдың ақпанында ол Бессарабиядағы революциялық күштермен атысты тоқтату үшін Румыния үкіметі атынан басты делдал болды. 1918 жылдың 23 ақпанында, Румыния жеңіліс алдында тұрғанда, Бойль алғаш рет королева Мариямен кездесті. Ол Румынияның Германиямен келісім шартуына қол қойғанын естігенде, диванда мұңайып отыр еді. Мария патшайым болғанымен, ол күйеуі Фердинанд патшадан гөрі румын халқы арасында одан да беделді болды. Сол сәтте ол былай деп уәде берді: "Менің ағылшын қаным апатқа бойұсынбайды. Егер ең кішкентай, ең ұсқақ күресу мүмкіндігі болса, мен, әрине, жеңіліске ұшырайтын шайқасқа түсемін, бірақ барлығы жоғалғанына толық сенбегенше, өз идеалдарымнан бас тартсам, өзімді лайықсыз сезінемін". Бойльдің румын сарайына келгені және оның тізе бүгіп, королеваның қолын қысып, оны ешқашан тастамайтынына ант беруі оның рухын көтеріп, жігерлендірді. Кейін Мария оның жайлы былай деп жазды: "Шын айтуға келсек, өмірімдегі сол қараңғы кезеңде Джо Бойл мені үмітсіздікке ұрынбады. Бұл мықты, өзіне сенімді адам үшін мен дауылды теңіздегі тас сияқты болды". Мария патшаның өмірбаяуын жазған бір зерттеуші оның жайлы: "Бүгінгі күні полковник Бойл кейіпкері, оның замандастары жеңілістің азабын жеңілдету үшін ойдан шығарған батыр сияқты көрінеді. Оның серігі, британдық құпия қызметтегі капитан Джордж А. Хиллдің естеліктері болмаса, Бойлді отбасының мүшесі Ланселоттың XX ғасырлық нұсқасын іздеген, қиын жағдайдағы патшайымның арманы деп есептер едік". Бойл, капитан Джордж Хиллмен бірлесіп, британдық құпия қызметтегі орыс тілін білетін агент ретінде, Бессарабия мен Оңтүстік-Батыс Ресейде неміс және большевик күштеріне қарсы жасырын операциялар жүргізді. Олардың көптеген ерлік іштерінің бірі – Румынияның патшалық қазынасын Кремльден алып, Румынияға қайтару болды. 1918 жылдың наурыз-сәуір айларында ол Одессада революционерлер ұстаған 50-ге жуық жоғары лауазымды румындарды құтқарып алды. Бұл Бойлді Румынияның ұлттық батыры етіп, патша сарайында оның беделін арттырды. Бойлдің мәйіті 1983 жылы оның туған жері – Канаданың Вудсток қаласында толық әскери салтанатпен жерленді. Романның ішінде Бойл Екатеринбургте болғанын, Николай II және оның отбасының өлімі туралы бірінші болып естігенін және патша анасына хабарлағанын айтады. Ол сондай-ақ оның тағы бір ұлы, Ұлы князь Михаилдың қазасын хабарлады. 2015 жылы жазушы Хуан Диас Каналес және суретші Рубен Пеллехеро жарыққа шығарған "Sous le soleil de minuit" графикалық романында Джо Бойл 1915 жылы Корто Мальтезді Аляскадағы оқиғасында сүйемелдеп жүреді. Бойл – Глен Мидтің 2012 жылғы "Романовтардың құпиясы" тарихи романының маңызды кейіпкері. Ол сондай-ақ румындық "Королева Мария" тарихи фильмінде де басты рөлде ойнайды.